Uice ſimuſoctauusLiber

At vero his videtur eſſe ꝯͣrium. qd̓ ideꝫ Areſtotiles dicit: ſcientiā ⁊ opiniōeꝫ eſſe circa veꝝ. Preterea cuꝫ opnio ponatur eē potentia rōnalis aīe: nullaqꝫ potentiaſit acceptio ſiue acceptōnis dr̄ia. vid̓tur opinio non eſſeacceptio. Iteꝝ opinio aut ꝑticulare aut vniuerſale accipit: ⁊ ſic eſt acceptō: non aut ꝑticulare: quia hoc nō vid̓tur om̄ibus vl̓ pluribus vl̓ ſapientibꝰ. ⁊c. accipit gͦ vniuerſale. Nos itaqꝫ dicimꝰ: ꝙ opinio ẜm ſub̓iam ꝓprieeſt habitꝰ ex ꝓhabilibus cōſiſtens in potentia intellectiua. Ideoqꝫ dicit Areſto. differētiā eſſe acceptōnis: ſicut⁊ ſcientiā ⁊ prudentiā: qm̄ habitus quideꝫ ſunt: ſꝫ variantur ẜm materiā. Eſt enī opinio hītus probabilium.Scientia vero demonſtrabiliū. Prudentia vero practicorum. Cunqꝫ ꝓbabile aliter poſſit eſſe. patꝫ ꝙ opīo eſtacceptio eoꝝ que poſſint aliter eſſe. Et licꝫ idem nō ſitveꝝ ⁊ falſum. tn̄ eſt opīo circa veꝝ ⁊ falſuꝫ ꝓpter ꝓprietatem ſue materie q̄ eſt ꝓbabile. licet etiaꝫ Areſtotilesdicat: ꝙ ſcientia ⁊ opinio ſint circa veꝝ ⁊ ita circa idemin genere: non tn̄ ſunt circa idem in ſpecie. Aliud eſt eīveꝝ in ſpecie ꝓbabilis ⁊ aliud in ſpecie neceſſarii. Ueldicatur ꝙ nihil ꝓhibꝫ idem in ſe ⁊ in comꝑatione ad ſigna eſſe probabile ⁊ opinabile. Sed in comꝑatione adcauſas ſubſtātiales ⁊ īmediatas demonſtratiuū ⁊ ſcitūac neceſſarium eſſeXXVIII.Qualiter opinio differt ab ītellectu et a fide.Ec opinio differt ab intellectu ſubiecto potentie: ſed differt eſſe ⁊ rōne. Nulla ſiquidē eſt opinio anīe ẜſibilis: ſed omnis eſt ale rōnalis. Qn̄qꝫ tamen ſequitur rōnem: quāuoqꝫ ẜſum. Nam ⁊ ꝓbabile eſt: qd̓ videtur om̄ibus vl̓ pluribꝰ: ⁊ tunc eſt ẜm viāẜſuum. et eſt quod videtur ſapientibꝰ ⁊ maxime notis:et tunc eſt ẜm viā rōis. Opinio quidē eſt de eodem de qͦet ẜſus ⁊ maxīe de quo eſt ſenſus communis qui habetẜi ata ꝯponere ac diuidere non tn̄ ẜm idem. Senſus enīeſt rei accipiendo ẜm rōnes ẜſibilis. Opinio aūt eſt deeodeꝫ ẜm ratōneꝫ probabilis. Sꝫ obiici poteſt qd̓ dicitAreſtotiles: ꝙ ſol videtur eſſe vniꝰ pedis. ſed credituseſt maioris ꝙͣtitatis ꝙͣ terra. Ex quo videtur ꝙ due ſūtopiniōes. vna ſcꝫ q̄ ſequitur rōnem ponens ſolē eſſe t̓ramaiorem. Alia vero q̄ ſequitur ẜſuꝫ: ſolem ponens eſſevnius pedis. Ideoqꝫ dicit Areſtotiles: ꝙ quādoqꝫ cōtingit veram abricere opinioneꝫ eo ꝙ lateat ratio ꝓpterẜſum. Sed dicimꝰ ꝙ non ſunt opiniōēs due: ſed duplexeſt opinionis reſpectꝰ: nichilqꝫ prohibꝫ aliquid ẜm vnūẜſuꝫ videri veꝝ: ⁊ ẜm aliū falſum. Ꝙ aūt opinio ſit ſolius anime rōnalis. patꝫ ꝑ rōnem ab Areſtotile in ſcd̓od̓ anima poſitā: vbi probat fantaſiā nō eſſe opinionemdicens Opinio fit vera vl̓ falſa. ſed opinioni qͥdeꝫ adheret fides. Non enī contingit opinatem de quibus nonvidetur credere. Beſtiaꝝ vero nulli eſt fides: ſꝫ fātaſiaꝫmultis. Ex hoc accipitur: ꝙ opinio eſt in homībꝰ ſolis.Ideꝫ etiā patꝫ ꝑ hoc. ꝙ opinio eſt de vniuerſali ꝓbabiliqd̓ eſt iolum aīe rōnalis. Areſto. quoqꝫ dicit in ſecūdode aīa. ꝙ om̄em opinionem cōſeqͥtur fides. fidem auteꝫſuaſū eſſe. ſuaſionem vero ratio. Ut vero ratio n̄ ſequitur aliquid aīe ẜſibilis: ſed ſolius aīe rōualis. veꝝ cumdubitatio ⁊ ambiguitas: vt dicit boecius: non niſi aīerationali contingat. Poteſt oriri q̄ſtio: cur nō ponāturvt partes anime ratōalis ſicut opinio. Sed cuꝫ opiniorōnibus innixa fiat fides vt dicit Areſtotileſ: queri pōtin quo ab opinione ⁊ ſciencia differat fides. Nos itaqꝫdicimꝰ: ꝙ dubitatio et ambiguitas tangūt rōnis actꝰ.vl̓ id quod ex actu illo relinquitur vlteriꝰ. nec dicūt portentiam vl̓ habitū anime rōnalis. Eſt enī dubitatio indeterminatꝰ motus rōnis ſuꝑ vtrāqꝫ partem cōtradiotionis. Ambiguitas vero eſt motus rōnis ambiens ꝑequalia media vtrāqꝫ ꝑtem cōtradictōis. At vero opinio eſt acceptio partis vnius cum formidine alteriꝰ: itaꝙ ad illā quam formidat nō habetur aliqͥd exp̄ſſe rōnis

formidatur tn̄ propter debilitatem rōnis alteriꝰ ꝑtis.Fides aūt eſt perfecta ꝑſuaſio vnius ꝑtis ꝑ multa ꝑbabilia. Porro ſcientia eſt eoꝝ q̄ cognoſcūtur ꝑ cauſam.et qm̄ impoſſibile eſt aliter ſe habere. ¶ Bernhardꝰclareuallen. ad eugeniū papam. Ea q̄ ſuꝑ nos ſunt. tribus modis quaſi totidem viis inueſtiganda ſunt. vicꝫopinione. fide. intellectu. Intellectꝰ innititur rationi. fides autoritati Opinio veriſimilitudini. hn̄t duo primacertam veritatem. ſed fides clauſā ⁊ jnuolutā. Intellectus aūt nudam ⁊ manifeſta. Opinio vero nil hn̄s certi.verum ꝑ veriſimile q̄rit. potius ꝙͣ app̄hendit. Omīnoauteꝫ in his cauenda eſt confuſio. ne aut in iucertū opinionis fides figatur. aut quod firmū et fixum eſt fidei:opīo in qͣſtionem reuocꝫ Et ſciendū ꝙ opinio ſi hꝫ aſſertionem temeraria eſt. Fides aūt ſi habꝫ heſitatiōem infirma eſt. Intellectus quoqꝫ ſi fidei ſignata irrumperenititur. effractor et maieſtatis ſcrutator reputātur.¶ XXIX.¶ De virtute intellectiua.Iohannes de rupellaNtellectuſ itaqꝫ nō eſt ſeparatꝰ a ſub̓ia animecum ſit quedam dr̄ia virtutis intellectiue: de qͣdicit pͥſ. Signatuꝫ eſt ſuꝑ nos lumen vultus tui dn̄e. ideſt in ſup̄ma parte anime ſimilitudīs tue. Hoc lumerad intelligibilia cognoſcenda nob̓ imp̄ſſum eſt a creatōne. ſiqͥdem et oculus corꝑalis aliquando videt ꝑ lumenexiſtens in ſe. vt oculus noctue videt in tenebris nō indigens exteriori luce. Itaqꝫ multo fortius oculus intellectiue videbit ⁊ videt ꝑ lumen exiſtens in ſe. Cunqꝫ ſicut legitur in libro d̓ aīa ⁊ ſpū. q̄dam ſunt ſupͣ humanūintellectuꝫ: q̄daꝫ infra: quedā intra: quedā iuxͣ. Cognoſcit anima deum ſup̄ ſe. Angelum iuxͣ ſe. Se auteꝫ in ſeEt quicqͥd celi ambitu ꝯtinetur infra ſe. Ad intelligenda quidem ea ſupͣ ſe q̄ ſunt de diuina eſſentia et ꝑſonaꝝtrinitate indiget anīa irradiatōe ab ip̄a ſūma luce ſuꝑvim eius ſup̄mam q̄ eſt intellectiua: de qua dicit Augꝭ.ꝙ nulla natura interpoſita formatur ab ip̄a pͥma veritate. Ad cognoſcendū vero ea q̄ ſunt iuxta ſe ſicut ſuntangelice eſſentie: virtutes ⁊ ordines et oꝑationes ip̄aꝝindiget anima reuelatōe angelica vl̓ inſtructōe. Que tn̄non reſpicit faciem ſuprema intellectꝰ humani: q̄ eſt adeterna ⁊ increata: ſed virtutem inferiorē: ẜm quod in libro de aīa et ſpū diſtinguitur inter intelligentia et intellectum et rōnem. ſiqͥdem ītelligentia ſicut ſupͣdictu eſt.eſt ſpūs increati. Intellectus aūt creature ſpūalis. Ratio vero nature corꝑalis. Porro ad cognoſcenda ea q̄ſunt intra ſe vt eſt anima ipſa eiuſqꝫ potentie: et hitus⁊ ſcientie: ac virtutes: nō indiget lumine extrinſeco: ſedhec om̄ia cognoſcit lumīe innato. Deniqꝫ ad cognoſceda ea q̄ ſunt infra ſe: non indigꝫ ſimil̓r lumine ītelligentie q̄ ſit extra ſe. Cum enī natura intellectus hūani ſuperior ſit rebus corporalibus et etiā incorꝑalibꝰ: q̄ ſūtin ſubiecto: ſicut ſunt habitꝰ et diſpoſitōes ⁊ effectōesaīme: ad hec comp̄hendenda non eſt neceſſaria illumi.tio ſubſtantie ſeꝑate: ſed ſufficit lumē internū quod eſtſuprema vis anime. ¶ Albertus. Intelligentia veroquattuor modis accipitur. Subſtantie enī ſeparate qͦsvocamus āgelos dicūtur intelligentie ab yſaac in librode cauſis. Ab alexandro aūt quodlibet intelligibile denudatum pure a materia ⁊ materialibꝰ appendiciis dr̄intelligentia Sed in libro de aīa: intelligentia cōſueuitappellari actus intelligendi: ſicut in tercio vbi diciturIntelligētia indiuiſibiliū in his eſt circa que non eſt falſum. Richardus vero d̓ ſancto victore ſimpliciore actuintellectus dicit eſſe ītelligentiā: in illo qui fertur ī deūet ſuꝑ celeſtia ¶ Ex libro fōtis vite. Intelligentia qͥdeꝫnō app̄hendit rem: niſi ꝑ ꝯiunctōem forme ſue cum forma illiꝰ. Ip̄aqꝫ ītelligētia eſt locꝰ formaꝝ intelligibiliūſicut yle naturalium. Subſtātia eniꝫ intelligentie facta