LiberUiceſimuſoctauus

laboratis et onerati eſtis. Et alibi. Ue p̄gnantibus etnutrientibus in diebꝰ illis Deniqꝫ cum ad verbi ꝑtumreferet omnia vl̓ recte facta vel peccata. ex ore inqͥt tuoiuſtificaberis: ⁊ ex ore tuo ꝯdēnaberis. os ſcꝫ volens intelligi non hoc viſibile: ſed interius et iuuiſibile cogitationis et cordis.¶ XIX.De ratione¶ Idem in libro d̓ īmortalitate animeAtio eſt aſpectus animi quo per ſeip̄m nō percorpus veꝝ intuetur. ¶ Idem ī libro de quantitate aīe. Ratio eſt quidaꝫ mentis aſpectus.Ratiocināto auteꝫ eſt ipſius rationis inquiſitio. id eſtaſpectus illius per ea q̄ aſpicienda ſunt motio. Cunqꝫille mentis aſpectus cōiectus in rem aliquā vidꝫ illamſcientia nomīatur. Cum aūt non videt ꝙͣuis intendataſpectum inſcientia vl̓ ignorantia dicitur. ¶ Idem inin libro d̓ libero arbitrio Ratio quideꝫ eſtimat̉ luce veritatis vt recto iudicio ſubdat minorā maioribꝰ. Uſusaūt conſuetudine cōmoditatis plerūqꝫ inclinatur. vt eapluris eſtimet: q̄ veritas minora eſſe cōuincit. Cū enimcorꝑa celeſtia terreſtribꝰ ratio p̄ponat. Quis tn̄ carnalium hominū non mallet vl̓ plura deeſſe in celo ſidera:ꝙͣ vnam arbuſtulā in agro ſuo. aut vaccā in armento.Imitātur enī iudicia ꝑuuloꝝ qui quēlibet hominū mori mallent ꝙͣ paſſeteꝫ ſuū: maxime ſi homo ille terribilisſit: paſſer aut canorus et pulcer. ¶ Iohānes d̓ rupella.Uis rōnalis iuxta ſententiā ph̓oꝝ eſt pͥncipiuꝫ intellectiue ſpeculatōis ac libere electōis actōum. Diuidituraūt vis rōnalis ꝑ inquiſitiuā in via inueniendi ⁊ diiudicatiuā in via diſcipline: et interp̄tatiuā ſiue locutiuamin via doctrine. Circa quas ml̓tiplex eſt actus mentis:ſicut dictū eſt ſuꝑius. De ratione quoqꝫ determīat Iohaunes damaſcenꝰ dicens: ꝙ eſt virtus rōnalis cognitiua veri. ⁊ eſt virtus rōnalis cognitiua boni. vl̓ eſt virtꝰrōn alis contēplatiua entiū. ⁊ hec ꝑtinet ad cognitiuaset virtus rōnalis diſcretiua oꝑabilium. et hec pertinetad motiuas. Unde rōnale inquit. hoc eſt cōtemplatiuuꝫhoc aūt actiuū. Contēplatiuū qͥdem quod vt ſe habententia excogitat Actiuū vero qd̓ eſt cōſiliatiuū qd̓ rectārōnem actibil̓ determīat. ⁊ vocat ꝯtēplatiuū intellectū.Actiuū vero rōnem. ¶ Philoſophꝰ. Ratio eſt vis mouens corpus ad actōes ſingulas cū deliberatiōe ⁊ iudicio. Hec ꝙͣtum ad pͥmū actum qui eſt comp̄hendere. aliquādo dicitur ꝓprie ratio aliqn̄ vero intellectus. ſed intellectus app̄hendit eſſe rei abſolute. Ratio vero dumvnā rem alij confert. ¶ Actor. Diuiditur auteꝫ ꝓprieratio contra ſenſualitateꝫ: ſicut ⁊ intellectꝰ cōtra fantaſiam: et in hac p̄cellit homo brutis.¶ XX.De duplici ratōnis portōne.Auguſtinuſ d̓ trinitate libro xi.Atiōis ē ergo iudicare d̓ iſtis corꝑalibꝰ ſecūdūrōnes īcorꝑales ac ſempiternas. Que niſi ſup̄m̄tem humanā eſſent. inꝯmutabiles non eſſentatꝫ in his niſi noſtꝝ aliquid ſubiūgeretur: non ẜm illasd̓ corporalibꝰ iudicare poſſemꝰ. Iudicamus aūt de corporalibꝰ ex rōne dimeniionū ac figuraꝝ: quā incōmutabiliter permanere mens nouit. Illud autē noſtꝝ qd̓ inactōe temporaliū tractādoꝝ ita verſatur: vt nō ſit cōmune cuꝫ pecore. rōnale qͥdeꝫ ē: ſed ex illa rōnali noſtrementis ſub̓ia qua ſubheremꝰ intelligibili et incōmutabili veritati tāꝙͣ ductū inferioribus tractādis ac gubernandis deputatum eſt. ſicut enī in om̄ibus pecoribꝰ nōeſt inuentum viro adiutorium ſimile ſibi: niſi de illo detractum in cōiugio formaretur ita mēti noſtre qua ſuꝑnam ⁊ internā conſulimꝰ veritateꝫ: nullū eſt ad vſuꝫ rerum corporaliū: quātuꝫ homīs naturę ſat eſt: adiutoriūſimile ex partibus aīe quas cum pecoribꝰ ꝯmunes habemus. Ideoqꝫ rōnale qͥdem noſtrum non ad vnitatis

diuortium ſeꝑatum: ſed in auxiliū ſocietatis quaſi deriuatum: in operis ſui diſpertitur officiū. Et ſicut vna caro eſt maſcl̓i et femine: ita intellectum noſtꝝ ⁊ actioneꝫvl̓ conſiliū ⁊ executōem: ſiue rōnem et appetitū rōnaleꝫvl̓ ſiquo alio mō dici poſſunt. vna mentis natura cōplectitur. Itaqꝫ cum in mente q̄rimus trinitateꝫ. in toto q̄rimus non ſeparādo actōem rōnaleꝫ in temꝑalibus abeternoꝝ contemplatōe: vt tercium aliquid ia q̄ramus.Nam et ſi tota ꝯtempletur veritatem: ymago dei eſt.Et cum ex illa diſtribuitur aliqͥd. ⁊ quadā intentōe deriuatur ad actōem reꝝ tēporaliuꝫ. nichilominꝰ ex quaparte conſulit veritatem imago dei eſt. Ex qua vero inagenda inferiora ītenditur. ymago dei nō eſt. Etenimꝙͣtumcūqꝫ ſe extenderit in id qd̓ eternuꝫ eſt tanto magꝭinde formatur ad imaginem dei. Ideoqꝫ cohibenda nōeſt: vt inde ſe cōtineat ⁊ temꝑet. Preterea vir nō debꝫvelare caput. Quia vero illi rōnali q̄ in rebus temporalibuſ verſatur: pericl̓oſa eſt nimia in īferiora progreſſiodebet habere poteſtateꝫ ſuper caput: qd̓ indicat velam̄quo ſignatur eſſe cohibenda ꝓpter angelos: qm̄ grataeſt angel̓ ſacrata et pia ſignificatō. ¶ Actor Notādūergo ꝙ ratio ꝙͣtū ad duos actꝰ p̄dictos cōparatur viroet mulieri ꝓpter quattuor. Prima ratio eſt. qꝛ ſicut virregit mulierem: ita ſuꝑior ratio ẜm quod intelligit deivolūtatem a malo retrahit: ⁊ ad bonū mouet inferioreꝫUnde ⁊ ex ea tanꝙͣ bonos filios generat opera bona.Et hec eſt ſcd̓a cauſa. Tercia eſt qꝛ ſicut de adam ſumpta eſt eua: ſic ex cōtemplatiōe celeſtium: ⁊ cognitōe diuine voluntatis oritur admīſtratio temporaliū diſcretaQuarta vero eſt qꝛ non poterat aliqua vis anime dariſinderiſi ī adiutoriū ſimile ſibi niſi ratio inferior. XXI.¶ Qualiter ratio ꝑ inferiorem ſui ꝑtem dclinat ad culpam. ¶ Auguſtinus vbi sͣ.Scendentibꝰ ergo introrſus quibuſdā gͣdibꝰcōſideratōis ꝑ anīe partes. Un̄ aliquid incipitoccurrere cōmune cū beſtiis. Inde ratō incipitvbi iam homo interior agnoſci poſſit. Qui ⁊ ipſe ſi perillam rationeꝫ cui temꝑalium reꝝ admiſtratio d̓legataeſt: īmoderato ꝓgreſſu nimis in īferiora d̓labitur cōſentiente ſibi capite ſuo. id eſt nō eā cohibente illa q̄ in ſpeculo conſilii p̄ſidet qͣſi virili portōe inter inimicos ſuosdemones virtutis inuidos inueteratur: eternoꝝqꝫ illaviſio ab ipſo capite cum cōiuge vetidū manducate ſubtrahitur. Et ſic ab illa veritatis illuſtratōe ambe nudate atqꝫ apertis ocl̓is conſcie ad videndū ꝙͣ inhoneſte etindecore remāſerūt. tāꝙͣ folia dulcium ficuum ſn̄ fructibus: ita ſine fructu boni operis bona verba ꝯtexunt: utmale viuentes quaſi bn̄ loq̄ndo turpitudīeꝫ ſuā ꝯtegātPoteſtatem aūt ſuā aīa diligens a ꝯmuni bono ad p̄uatam ꝑtē d̓labitur. ⁊ apoſtolica ſuperbia qd̓ initium peccati dicitur: q̄ cum vniuerſalitate creature deuꝫ rectorēſuū ſecuta. legibus eius optīe gubernari potuiſſet: pluſaliquid vniuerſo appetens: ⁊ id lege ſua gubernare molita: quia nichil eſt ampliꝰ vniuerſitate. in curā partilētruditur: et ſic aliquid amplius ꝯcupiſcendo minuitur.Un̄ et auaricia maloꝝ oīm radix dicitur. Totūqꝫ illudvbi aliquid ꝓprium cōtra leges quibus vniuerſitas admīſtratur: agere nititur: per appetitū ſuuꝫ ac per corpꝰꝓpriū gerit. quod particl̓ariter poſſidet: atꝫ ita formis⁊ motibus corporalibꝰ delectata: quia intus ea ſecumnō habꝫ. tn̄ eoꝝ imagībus quas memorie fixit: inuoluitur ⁊ phātaſtica fornicatōe turpiter inquinatur Om̄iaqꝫ officia ſua ad illos fines referens: quibꝰ curioſe corporalia et temporalia querit per corporis ẜſus aut tumido faſtu ceteris affectat eſſe excelſior. Aut ceno gurgite carnalis voluptatis īmergitur. Quomodo eī coluber nō apertis paſſibꝰ: ſed minutiſſimis niſibꝰ reꝑit ſiclubricꝰ de ficiendi motꝰ negligentes occupat minutatiꝫ