LiberUiceſimūſoctauus

detrim̄tū. Sil̓iter aūt multū veloces et ml̓tm tardi neutri: ſicut vid̓tur frequentiꝰ memores ſunt. Nā indigentia quidem hi humidiores: illi vero duriores. Un̄ alijsquidem nō manet phantaſia in aīma. Alios vero nontangit: Eſt aūt phantaſia cōmunis ẜſus paſſio.C XIIII.De differētia memorie et remīſcētie et addi.ſcentie. ¶ Iohannes de rupella.Dmaiorem aūt declaratōem virtutis memoratiue q̄renduꝫ eſt: que ſit differentia memorie etremīſcentie: ⁊ an̄ ſit recordatō ſeu remīſcentiairrōnabilium Ad quod dicendū eſt ẜm auicennā: ꝙ memoria eſt in alijs anīalibus: ſed recordatio q̄ eſt reuocatio ingenii ad q̄rendū quod oblitū eſt: nō inuenitur niſiin ſolo homīe. Cognoſcere enī ſibi aliquod fuiſſe: quodpoſtea deletū eſt. nō eſt niſi virtus rōnalis vl̓ ſi eſt alicꝰvirtutis alteriꝰ p̄ter rōnalem. poterit eſſe eſtimationis:ſed inqͣtū decoratur rationabilitate. Bifferentia ergomemorie ⁊ remīſcentie eſt quia memoria eſt retento ſpecierum ſiue intentōum ẜſibiliū: ſiue rep̄ſentatō earūdeꝫReminiſcentia vero eſt requiſitio formarū a memoriadeletarū per obliuioneꝫ ꝑ conſimilia. Sicut obliti alicꝰperſone quā vidimꝰ. recurrimus ad locū: ad tempꝰ ⁊ adactuſ. per q̄ recordamur ꝑſone quā vidimꝰ tali loco: talitempore: talia facienteꝫ. Notāda eſt etiā differentia inter recordari et addiſcere: qꝛ quidā dicunt: ꝙ addiſcerenihil aliud ſit ꝙͣ remīſci. Conueniūt eī in hoc: ꝙ vtrobiqꝫ eſt motus a cognitis ad incognitaᵉ ad hoc vt ſciāturSed in hoc dr̄ia eſt: ꝙ recordatio eſt inqͥſitio cognitoꝝvt cognoſcantur de futuro. q̄ quidem fuerūt cognita depreterito. Addiſcentia vero ſiue diſciplina ē extenſioanime ad cognoſcenda incognita: q̄ tamen non fueruntcognita pͥus. Item ad maioreꝫ euidentiā q̄ritur: ꝓpterquid quida homines facilius addiſcūt ꝙͣ recordentur.quidā ecōtrario: ꝓpt̓ qͥd etiā qͥdā faciliꝰ addiſcāt ꝙͣ memorentur. Et vniuerſaliter quidā ſint facilis diſcilpīe:quidā facil̓ recordatōis: quidam facil̓ memorie: quidaꝫecontrario. Ad qd̓ intelligendū ſciendum eſt ẜm Auic̄.ꝙ illi qui ſunt ſicce complexiōiſ fortes ſūt ī memoriterretinendo: debiles in recordādo. Siccitas eniꝫ materieꝯueniens eſt diſpoſitio nō ad ſuſceptōnem imp̄ſſionumſed retentōem. inhabilis aūt eſt ad motuꝫ. Et id̓o ſiccacomplexio ꝯuenit memorie nō recordationi. Qui veroſunt calide cōplexionis: facile recordātur. hi aūt ſunt qͥmagis ꝑcipiūt nutus. Nutus aūt oꝑantur motū ẜſuuꝫad alias intentōes. Et qui fuerit ꝑceptibilior nutuum.erit citius recordans. Caliditas aut complexiōis eſt vehem̄tiſſima diſpoſitō ad motum. Illi vero qui ſunt complexionis humide. ſunt facil̓ diſcipline. Humiditas enīeſt diſpoſitio ꝯuenientiſſima ad facilitatem ſuſceptiōisimp̄ſſionis q̄ ꝯuenit diſcipline facili. Et hec eſt ꝯtrariadiſpoſitio forti memorie. Memorie enī neceſſaria materia eſt. a qua difficiliter deleatur quod imp̄ſſum eſt īilla. ⁊ ad hoc opꝰ eſt ficca materia ex complexiōe Notaergo ꝙ bn̄ me morātes ſunt contrarie diſpoſitōis bn̄ recordātibus ⁊ bn̄ addiſcentibꝰ. Illi eī bene memorātesſunt: quoꝝ anīe non hn̄t facilem motuꝫ: nec diſꝑgunturcogitatōes eoꝝ. Illa enī anima q̄ habꝫ multos motuset ml̓tiplices cogitatōnes. non bn̄ me morat. hec aūt eſtꝯtraria diſpoſitio bōe recordatōis. Bona eī recordatōexigit ml̓tiplices motus ⁊ agiles cogitatōes. Item bn̄memores ſunt ſicce complexiōis: q̄ eſt diſpoſito difficil̓ad ſuſcipiendū imp̄ſſiones. ⁊ iō eſt cōtraria di ſpoſitōnifacili diſcipline. Bona ergo memoria eſt vl̓ ex ſiccitateꝯplexionis. vl̓ exercitio circa vnum vl̓ pauca non circamulta. Inde eſt ꝙ pueri ꝙͣuis hūidi: firmiter tn̄ retinētAnime enī eoꝝ nō occupātur circa multa: ſicut animemaioꝝ: ſed ſunt fixe circa vnum. Inuenis vero propter

calorē ⁊ ꝓpt̓ motꝰ ſuos agiles. debilis eſt in memoria:ꝙͣuis ſit ꝯplexio ſicca. Senibꝰ vero accidit ꝓpt̓ hūorē qͥpreualet in eis nō memorari ea q̄ vident.XV¶ De memoria dei naturaliter infixa mentihumane. ¶ Auguſtinus d̓ trinitatē libro xiiij.Agna quidem iſtā homīs miſeria eſt: cū illo nōeſſe ſine quo non pōt eſſe. In qͦ eniꝫ ꝓcul dubioſine illo nō eſt. Et tn̄ ſi eius nō meminit. eūqꝫ n̄intelligit neqꝫ diligit: cū illo n̄ eſt. Ꝙ aūt quiſqꝫ penitꝰobliuiſcitur: non ꝯmoneri eius vtiqꝫ pōt. Sed dicit pͣsConuertātur peccatores ī infernū omnes gentes q̄ obliuiſcuntur deuꝫ. Porro alibi. Remīſcentur ⁊ ꝯuertēturad dominū vniuerſe fines terre. Nō ergo ſic erāt gētesiſte oblite deuꝫ: vt eius nec cōmemorate recordarenturObliuiſcendo aūt deū tanꝙͣ obliuiſcendo vitā ſuaꝫ: cōuerſe fuerāt in mortē. id eſt in īfernuꝫ. Cōmemorate vero conuertūtur ad dn̄m: tanꝙͣ reuiuiſcenteſ remīſcendovitam ſuā cuius eas habebat obliuio. Quādo aūt benerecordatur anima dn̄i ſui: ſpū eiꝰ accepto ſentit omīno:quia hoc diſcernitur intimo magiſterio: nō niſi eiꝰ gͣturto effectu poſſe ſe ſurgere: nec niſi ſuo volūtario d̓fectuſe cadere potuiſſe. nō ſane remīſcit̉ beatitudīs ſue: fuitquippe illa: ⁊ non eſt: e iuſqꝫ oblita eſt penitus. Id̓o neccōmēorari p̄t. Credit hec d̓ illa fide dignis litteris deiſui ꝑ ꝓphetas cōſcriptis: narrātibus de felicitate paradiſi. Atꝫ illud pͥmū ⁊ bonum hominis ⁊ malū hiſtoricatraditōe indicatibus. Domini aūt dei ſui reminiſcitur:Ille quippe ſemꝑ eſt: nec fuit ⁊ non eſt: nec eſt ⁊ nō fuit⁊ vbiqꝫ totꝰ eſt: ꝓpter quod illa in illo ⁊ viuit ⁊ moritur⁊ eſt. Et id̓o eius reminiſci pōt: nō quia hoc recordaturꝙ eum nouerat in adā: aut alicubi an̄ huius corꝑis vitāAut cum primo facta eſt vt inſereretur huic corpori.Nichil enim hoꝝ omnino reminiſcitur: ſed cōmemoratur vt conuertatur ad deum: tanꝙͣ ad eā luceꝫ: quā etiācum ab iſto auerteretur quodāmodo tangebatur Namhinc eſt etiā ꝙ impii cogitāt eternitatem: ⁊ ml̓ta recterep̄hendūt ⁊ recte laudant in moribus hominū: quibꝰea tandem regulis iudicāt: niſi ī quibus vident quomōquiſqꝫ viuere debeat: etiaꝫ ſi nec ip̄i eodem mō viuantUbi eas vident. nec eniꝫ in ſua natura: cum proculdubio mente iſta videant: eorumqꝫ mentes coſtet eſſe mutabiles. Has vero regulas immutabiles videat quiſ:quis in eis ⁊ hoc videre poterit: nec in habitu mentiaſue: cum iſte regule ſint iuſticie: mentes autem eorumconſtꝫ eſſe iniuſtas. vbi nam ſunt iſte regule ſcripte vbiquid ſit iuſtum: etiā iniuſtus agnoſcit: vbi cernit habendum eſſe: quod ip̄e non habꝫ. vbi ergo ſcripte ſunt: niſiin libro lucis illius q̄ veritas dicitur Und̓ oīs lex iuſtadeſcribitur: ⁊ in cor hominis qui oꝑatur iniuſticiā: nonmigrādo ſꝫ tāꝙͣ imp̄m̄do trāſfertur ſicut imago ex anulo ⁊ in cera tranſit: ⁊ anulum nō relinquit. Qui aūt nōoꝑatur: ⁊ tam̄ vidꝫ quid oꝑandum ſit: ip̄e eſt qui ab illaluce auertitur: a qua tam̄ tagitur. qui aūt nec vidꝫ quēadmodum ſit agenduꝫ: excuſabiliꝰ peccat: quia non eſttranſgreſſor legis cognite. Sꝫ etiā ip̄e ſplēdore aliquotiens vbiqꝫ pn̄tis veritatis attingit̉ qn̄ amonituſ confitetur Qui vero cōmemorati conuertuntur ad dominuꝫ⁊ ab ea deformitate qua ꝑ cupiditates ſeculares conformabātur huic ſeculo: reformabūtur ex illo. Non eī iſtaymago ſeip̄aꝫ re formare p̄t: ſicut potuit deformare.C XvI.¶ Qualiter imago dei refulget in mente.Idem in libro nono.Cce mens ⁊ amor eiꝰ ⁊ noticia eius tria quedāſunt: ⁊ hec tria vnuꝫ ſunt. ⁊ cum ꝑfecta ſunt eqͣlia ſunt. Si enim mens vl̓ plus: vl̓ minus ſe amat: ꝙͣ eſtpeccat: ⁊ non eſt ꝑfectus amor eius. Item ſi noticia minor eſt ꝙͣ illud quod noſcitur: ⁊ plene noſci pōt: ꝑfecta n̄