LiberUice ſimuſoctauus

aliquid de eo quod ē in ymaginatōe cum alio: ⁊ diuidere ẜm quod vult quā virtutem manifeſtat ſic. Scimuscertiſſime in noſtra natura eſſe vt ꝯponamus ẜſibilia inter ſe: et diuidamus ea ẜm affirmatōem et negationeꝫẜm ſimilitudinem forme quā videmꝰ extra. Oportet ergo vt in nobis virtus ſit q̄ hoc operatur. ⁊ hec virtꝰ inꝙͣtum imꝑat ei intellectus vocatur cogitatiua: inꝙͣtuꝫvero illi imperat virtus animalis vocatur ymagīatiuaEt eſt ordo iſtius virtutis ad p̄cedentes. Nā ẜſus ꝯīsreddit virtuti formali quaſi ad reponēdū quicqͥd ei tradunt ſenſus exteriores. virtus vero formal̓ q̄ eſt ymagꝰnatio reponit ⁊ retinet. Habꝫ enī virtutem multiplicādi ī ſe formas ẜſibiles. Uirtꝰ vero cogitatiua ſiue imaginatīa cōuertitur ad formas: q̄ ſunt in virtute formali.ſiue imaginatōe ad ꝯponendū eas et reſoluēdū: quoniāei ſunt ſubiecte. Et ẜm hoc accidit fieri trāſformatiōesymagīatōuꝫ eoꝝ q̄ non cecider̄t in ẜſu exteriori. ſicut accidit in ſomnis et ī vigilia. Alii vero hāc virtutem ẜmquod mouet ab vno fātaſmate in aliud tāꝙͣ eſſent tresappellant fantaſiā. ẜm vero tranſformationes q̄ ſunt inſomniis appellant ymaginatiuam.C .XI.¶ De memoratiua virtute.Oſt ymaginatiua et excogitatiuā virtutem ordinat damaſcenꝰ me moratiuaꝫ. Eſt aūt memoratiuum: vt dicit: memorie et rememorationispromptuariū. Memoria autē eſt fantaſia derelicta abaliquo ſecunduꝫ actum apparentem. Phantaſia autēdicit formā ẜſibilem. Uel eſt memoria coaceruatio ſenſus et intelligentie. Omnia enī ẜſibilia ꝑ ẜſus ſuſcipitid eſt ſentit. ⁊ fit opinio. Intelligentia vero ꝑ intellectūet fit intelligentia. Cum ergo typos. id eſt formas eoꝝq̄ opinata eſt: et eoꝝ q̄ intellexerat cuſtodit: me moria dicitur. Oportꝫ aūt ſcire qm̄ intelligibiliū ſuſceptō nō fitniſi ex diſciplina vl̓ naturali ingenio: non enī ex ſenſu.Nam ẜſibilia qͥdem ẜm ſeip̄a memorie cōmendantur.Intelligibiliuꝫ vero ſiquid quideꝫ dicimꝰ memoramurſubſtātie vero eoꝝ memoriā non habemꝰ. Rememor atio aūt dicitur mēorie deꝑdite obliuione reſtitutio. Obliuio vero eſt memorie ablatio. Item phant aſticū qͥdeꝫid eſt imaginatiuū materias ꝑ ẜſus ſuſcipienſ tradit excogitatiuo vl̓ diſcretiuo: idem enim ſunt qd̓ diſcretiuaſuſcipiens ⁊ diiudicās trāſmittit memoratīo. Organūautem mēoratiuuꝫ eſt poſterior ventriculꝰ cerebri ⁊ animalis ſpūs qui eſt in ip̄o. ¶ Albertꝰ. Anīa rationalisꝓprie loquendo nō habꝫ mēmoriā. Cūqꝫ dicit Auguſtꝙ memoria eſt pars diuine imagīs. Accipit memoriaꝫprout eſt pn̄tiuꝫ p̄teritoꝝ et futuroꝝ. Auicenna quoqꝫſentit anīaꝫ rōnaleꝫ memoriā non habere: ⁊ diſtinguitinter theſaurum et virtuteꝫ app̄henſiuaꝫ dicens: ꝙ theſauri eſt reciꝑe formā ⁊ n̄ app̄hendere: id̓o forma nō eſtin theſauro. ſicut in apprehenſiua virtute. ſed virtutisapp̄henſiue eſt apprehēdere formā ⁊ non retinere. propterea hoc dicit ꝙ ſpecies intelligibiles nō retinentur īintellectu potentiali: qꝛ ipſe eſt virtus app̄henſiua Sedex ꝯuerſione ſui ad intellectū agentem generatur ī illocū actualiter cōſiderat. Nos auteꝫ dicimꝰ: ꝙ manet inintellectu poſſibili. qm̄ Areſtotiles expreſſe dicit: ꝙ memoria ⁊ reminiſcentia ſuos habent actꝰ apprehenſiōisUn̄ falſum eſt: ꝙ theſauri nō ſit apprehēdere. Naꝫ invirtutibꝰ quidem ꝯparabilibꝰ alteriꝰ virtutis ē reciꝑealterius retinere. Nā humidi quideꝫ eſt bene recipere.ſicci bn̄ tenere. At vero in intelligibili virtute eiꝰdemeſt recipe retiuere: eo ꝙ oppoſitoꝝ actꝰ ibi nō ſūt oppoſiti: cū oppoſita ſeparata ſint a materia ⁊ potentia agēdi ⁊ patiendi. Un̄ intellectus poſſibilis recipit intelligihilium formas: et retinꝫ eas. Si aūt q̄ratur quid ſit reducens: poſſibilem de habitu in actū Dicimus ꝙ nihilniſivoluntas: qd̓ patꝫ ꝑ diffinitōem habitus a ph̓o datam. ſcꝫ hītus eſt in quo quis aliquid agit. quod ſcilicet

voluerit. Voluntas enī tripliciter eſt in anīa. ſcꝫ motoraliaꝝ potentiaꝝ ad actuꝫ: ⁊ pars imaginis et pars liberi arbitrii.¶ XII.¶ De via recordationis et obliuionis in capite ¶ Conſtantinus in libro de obliuione.Operatio mentis triplex eſt. pͥma phātaſia. ſecūda ratio. tercia: memoria. Cerebri nāqꝫ dueOſcꝫ partes ſūt. vna prora. altera puppis. et ꝓradiuiditur in duas partes. Quaꝝ vua queqꝫ multo maior eſt puppi tota: quia vero prora cerebri diuiſa fuerata puppi: ⁊ neceſſariū eſt eas eſſe iunctas: factum eſt vtambo ventriculi venirent ī vnū locum. ⁊ eſt ſpacioſitascōmunis vtriuſqꝫ. Itaqꝫ aliq̄ ex anothomicꝭ nomīantiſtū locum ventriculuꝫ quartuꝫ. Porro duo ventriculiprore aream excoquūt: ⁊ dant in cerebro ſpūm aīalem:vt faciat ẜſus ſcꝫ videndi: odorandi. guſtādi. et iteꝝ fātaſiam. Deinde trāſit ad locum qui eſt ī medio cerebroqui ⁊ cōmunis eſt: ⁊ tranſit ſpūs anīalis iā ſubtil̓ mundificatus. atꝫ clarior ſpū qui fuerit in prora cerebri: vtfaciat rationeꝫ ⁊ intellectum. Habetur aūt ī capite cuca mediū ventriculi qui eſt inter prorā et puppim parsſubſtantie cerebri: ſimilis vermi: et vocāt eam anothomici pyneam aſcendentem ⁊ deſcendentē. Itaqꝫ aſcenſu eius aperitur foramen: et deſcenſu eiꝰ clauditur. Etcum aperitur trāſit ſpūs anīalis a pra cerebri ad puppiEt hoc nō fit niſi quādo neceſſariū eſt recordari obliuioni tradita. aut tenere que nolūt obliuiſci. Un̄ ⁊ ꝓcul̓.dixit ꝙ ventriculus puppis preſtātior eſt om̄ibꝰ ventriculis cerebri. qm̄ nō venit ſpūs anīalis ad ipſū: niſi ſubtilis clarus mundificatus. quia opus eſt recordatōni etretentōi claritate ⁊ ſubtilitate. vt recolligat res ex tempore longo preteritas. Et niſi apꝑiatur illa via vt trāſeat ſpūs ad puppim cerebri non reminiſcitur homo rei¶ XIII.nec reſpondet interrogationi.¶ De ꝑigricia et tarditate memoriePertio autem iſtius vie variatur in homībusex feſtinātia et pigricia. Nā qui habent velocēſunt prudentes ⁊ velociter reſpondent. Et qupigrā tardi ſunt ad reſpōdendum: ⁊ minime cogitant.Unde gal̓. dixit: Ꝙ mentem et intellectū ⁊ diſcretōemnō facit: niſi cōtemꝑantia ſpūs: qui eſt in medio cerebroEt recordatōeꝫ ac retentionē nō facit: niſi ꝯtemꝑantiaſpūs anīalis qui eſt in puppe cerebri. Et ſi patitur iſtequi ſcilicet eſt in puppe leſionem perdit memoriam autminuitur. Et ſi ꝑdit vocant obliuioneꝫ perfectam. Sivero minuitur vocāt obliuionē ad tempꝰ. Et memoriaſemꝑ patitur leſioneꝫ ex frigiditate. Et iſtā frigiditasaliqn̄ ſimplex ē: aliqn̄ cū hūiditate ⁊ ſic facit nimiū ſomnū. aliqn̄ cū ſiccitate: et tūc euenit egritudo cū vigiliisGal̓. dicit: ꝙ ſi ē pigra mēs ⁊ ītellectus: ſignat ſub̓iamcerebri īmundicia groſſaꝫ eſſe. Uelociter dicere ſignificat ꝙ ſubſtantia cerebri impigre recipit formatōeꝫ reiviſe. Bn̄ tenere: ſignat ſubſtātiam cerebri habere mod̓ratam ſoliditatem. Tarde diſcere ſignat. ꝙ ſubſtantiacerebri dura eſt ad recipiendū formā rei viſe. Dico aūtlytargiā. qm̄ eſt īmutatio recordatōis q̄ naſcitur ex frigiditate ſola. aut cū humiditate. Oportet ergo vt ſanatio et medicina eiꝰ inueniatur ī his. q̄ calefaciūt cerebꝝet mundificāt flegma in illo. ſicut ē omnis yera. theodoricon maius cū nūcibꝰ mūſcatis ⁊ ſimilia. Nam mūdificant cerebꝝ ex illo chymo qui eſt fundam̄tuꝫ lytargieet mutant cerebri naturam in calorem naturalem.¶ Areſto. in libro de memoria et remīſcentia. In hisquidemqui in motu ml̓to ꝑ paſſionem aūt ꝓpter etateꝫſunt non fit memoria: tanꝙͣ in aquā natura fluentem incidente motu vl̓ ſigillo In alijs aūt ꝓpter frigidū eſſe ⁊ꝓpt̓ duriciē accipientis paſſioneꝫ nō ſit figura ſiue fantaſia. Itaqꝫ nō multū noui et ſenes ſolent eſſe memoresFluūt enī hi quidem ꝓpter alim̄tum Illi vero propter