Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUice ſimuſoctauus

omnia. Ideoqꝫ deus pater: non deus ſpūs: non ip̄atrinitas: ſed ſolus deus filiꝰ eſt verbū dei caro factuꝫeſt: ꝙͣuis trinitate faciente: vt ſequente atꝫ imitāte verbo noſtro eius exemplo recte viueremus. id eſt nullumhn̄tes in verbi noſtri vl̓ contemplatione vl̓ operationemendaciuꝫ. Ueꝝ hec huiōi ymaginis quādoqꝫ futuraeſt perfectio. Ad hanc ꝯſequenda nos erudit magiſterbonus fide chriſtiana pietatis doctrīa: vt reuelata facie a legis velamine. quod eſt. vmbra futuroꝝ. gloriamdomini ſpeculātes: ſpeculum ſcꝫ intuentes in ymaginem eandem traniformemur. verbū dei patris vnigenitus filius: omnia equalis pr̄i: hoc eſt. oīno quodpater: nec tamē pr̄: ac per hoc nouit om̄ia: que nouit pr̄.Sed ei noſſe de pr̄e eſt. ſicut et eſſe. Noſſe eniꝫ eſſe ibivnum eſt. Proinde tāꝙͣ ſeip̄m dicens: pr̄ genuit verbūſibi equale per omnia. Non enī ſeip̄m integre ꝑfecteqꝫdixiſſet: ſi aliquid minꝰ vl̓ amplius eſſꝫ in verbo eius ꝙͣin ſeip̄o. ibi ſūme illud cognoſcitur eſt eſt. non. Et ioverbum hoc vere veritas eſt: qꝛ quicqͥd eſt ī ea ſcientiade qua eſt genitū: et in ipſo eſt. Quod aūt in illa non eſtnec in ip̄o eſt. Et faliū habere aliquid: hoc verbū nunꝙͣpoteſt: qꝛ immutabiliter ſic ſe habꝫ: vt ſe habꝫ quo eſtNon enī poteſt filiꝰ a ſe quicꝙͣ facere: niſi quod videritpatrem facientem. Potent̓ hoc non pōt: nec eſt infirmitas illa ſed firmitas: qꝛ falſa p̄t eſſe veritas. Nouititaqꝫ deus pr̄ omnia in filio: nouit in ſeipſo: ſed in ipſotanꝙͣ ſeip̄m. in filio tanꝙͣ verbum ſuū qd̓ eſt his oībꝰque ſunt in ſe ip̄o omnia. Similit̓ nouit et filius in ſe:tanꝙͣ ſcꝫ ea que nata ſunt de his que pr̄ nouit in ſeip̄o.In pr̄e aūt tanꝙͣ ea quibuſ nata ſunt ipſe filiꝰ nouitin ſe ip̄o Sciūt inuicem pr̄ filiꝰ: ſꝫ ille gignendo iſtenaſcendo. Et omnia ſunt in eoꝝ ſcientia: in eoꝝ eſſentia vnꝰ quiſqꝫ eoꝝ ſimul videt: non particulatim aut ſigillatim: velut alternāte cōſpectu hinc illuc: inde hucet rurſus inde vl̓ ind̓: in aliud atꝫ aliud: vt alia viderepoſſit niſi non videns alia: ſed vt dixi ſiml̓ omnia vidꝫ..VIII. Quantum ſit ab eodem diſſimile.Oſtꝝ itaqꝫ verbum quod inuenimꝰ vtcūqꝫ illiverbo ſimile: quātum ſit etiā diſſimile videamꝰNunquid verbum nr̄m ſola ſcientia naſciturnōne multā dicimꝰ etiā neſcimus. Nec dubitātes eadicimꝰ: ſed vera eſſe arbitrāteſ. que ſi forte vera ſunt inip̄is rebus de quibꝰ loquimur. in verbo noſtro veraſunt: qꝛ verbum veꝝ non eſt: niſi quod re ſcitur: gignitur. falſum eſt ergo iſto verbum noſtꝝ: mentimur ſed cum fallimur. Cum aūt dubitamꝰ nōduꝫ eſtverbum re de qua dubitamꝰ. Sed de ipſa dubitatiōeverbum eſt. Quāuis ergo nouerimꝰ an veꝝ ſit vnd̓dubitamus: tn̄ dubitare nos nouimus: ac per hoc cumdicimus veꝝ verbū eſt: quia quod nouimus dicimus.Quid etiam mentiri poſſumꝰ: quod cuꝫ facimꝰ vtiqꝫvolentes ſcientes falſum verbū habemus vbi verumverbum eſt mentiri nos. Hoc enī nouimꝰ: nos mentitos eſſe confitemur. veꝝ dicimus: qꝛ quod ſcimus dicimus. Uerbū autē illud quod deus eſt: potentiꝰ nob̓eſt. hoc non pōt: non enī pōt facere quicꝙͣ: niſi qd̓ viderit pr̄em facienteꝫ. non a ſeip̄o loqͥtur. ſed a patre eſtilli omne quod loquitur ipſum pater vnice loquitur:Et magna illiꝰ verbi eſt potentia poſſe mentiri: qͥanon pōt illic eſſe eſt. ſed eſt eſt. non. At enim necverbum dicendū eſt quod veꝝ eſt: ſit ita. Quid cumveꝝ eſt verbum noſtꝝ. ideo recte verbū noſtꝝ. Et id̓orecte verbum vocatur. Nunquid ſicut dici pōt viſio deviſione: vl̓ ſcientia de ſcientia. ita poteſt dici eſſentiaeſſentia: ſicut illud verbū d̓i maxime d̓r. Quid itaqꝫ. qꝛ hoc eſt nob̓ eſſe quod noſſe. Cum enī ſcientia noſtraauimo lapſa a nobis fuerit: nos tn̄ viuimꝰ ſumꝰ. Ille

etiam que vita ſciuntur: vt nunqͣm excidere poſſunt: qꝛpn̄tia ſunt: ad ipſiuſ animi naturā ꝑtinent: ſicut eſt illd̓ nos viuere ſcimꝰ: manꝫ enī hoc: quādiu animꝰ manet quia ſemꝑ manet animus. hoc ſemꝑ manꝫ. Id ergo ſi qua talia reꝑiūtur. in qͥbus potiꝰ imago dei ītuēdaeſt: etiā ſi ſemꝑ ſciūtur. tamen quia ſemꝑ cogitanturquomō de his dicatur verbum ſempiternū: cum verbūnoſtꝝ nr̄a cogitatōne dicatur: inuenire difficile eſt. Sienī pōt eſſe in animo aliqua ſcientia ſempiterna: ſēpiterna eſſe non pōt eiuſdeꝫ cogitatio. veꝝ verbū noſtꝝintimū: niſi noſtra cogitatōne d̓r. Solus deus intelligitur habere verbum ſempiternum. IX. De cogitatiua vel excogitatiua virtute Iohannes de rupella.Icit auteꝫ Iohānes damaſcenus froneſis dilatata facit cogitatōem. id eſt interius diſpoſitum ẜmonem nominatū. quā determinātes dicimus motū ipſius aīe pleniſſimū in excogitatiuo fientem: ſine aliqua enunciatiōe. ex quo ꝓlatum ſermonemaiunt ꝓuenire linguā enarratum. Quod ampliꝰ explicās diuidit ſic. Rationale anime diuiditur: ī interiꝰ diſpoſitum ẜmoneꝫ prolatū. Eſt aūt interius diſpoſitꝰſermo motuſ aīe in excogitatiuo fiens ſine aliqua enunciatiōe. Un̄ multociēs ſilentes ẜmōeꝫ totū apud nosmetipſos ꝑtranſimus: in ſōnis diſputamus. ſcd̓mmaxime rōnales ſumꝰ. ꝓlatus vero ẜmo in voce ſillabis operatōeꝫ habꝫ: ſcꝫ quia linguā et os ꝓfertur.qꝫ ꝓlatiuus dicitur. Eſt aūt enunciatiuꝰ intelligentie.ẜm hoc et loquutiui dicimur. Idem quoqꝫ damaſcenꝰdicit: ex cogitatōe ſunt iudicia: cogitatōes compoſitiones et inceſſiones actus actōes et fuge actōumInſtrumentū autem huiꝰ medius venter eſt cerebri. etanimalis ſpiritus qui eſt in ipſo. Circa que nota ſenſus exterior cōprehendit ſpeciē preſenteꝫ in materiaſimplicē. Imagīatio vero ꝯp̄hendit formā abſente materia ſimplice. Excogitato vero iudicat dea ſiue opinio Et ſi ẜm rationem veri: vt qm̄ eſt hoc: vl̓ qm̄ eſthoc. ſic dicūtur excogitatiue virtutiſ iudicia compoſitiones. Si ẜm rōem boni mali: ſic eſt excogitatīa virtus prīcipium inceſſionis ad actum fuge. X. excogitatiua ſecundum auicennā que dicitur et imaginatiua differt ab imaginationeAtz aūt iuxta diuiſionem ſuperius poſitamAuicēne: ymaginatīa que d̓r cogitatiuā differt ab imagīatione. Eſt enī ymaginatio ſicutidem dicit: vis ordinata in extremo ꝯcauitatis anterioris cerebri retinens: quod recipit ſenſus cōmunis a qͥnqꝫ ẜſibus. remanet in ea poſt remotōem illorum ẜſibilium. vult dicere. ẜſus cōmunis eſt app̄hendere formas omniū ſẜibilium. virtutis vero vocatur ymagīatio retinere. Bicit ergo ẜſus cōmunis ymaginatioſunt quaſi vna virtus: quaſi diuerſificātur ī ſubiecto ſed in forma. recipit. illa retinet Quod aūt recipit eſt hoc quod retinꝫ. Uirtus ergo non eſt ymaginatio etiam vocatur formalis ẜſus formā ẜſibilemretinꝫ: diſcernit illam vllo modo Senſus etiā cōis ẜſus exteriores diſcernūt ea dicentes. hoc eſt albū nigꝝ. ⁊cꝭ. Differētiam aūt hanc probat: quia ex vnaineſt reciꝑe: ex alia retinere. Quod eſt videre in aqua habꝫ potentiam recipiēdi imp̄ſſiones figuraꝝ: non tn̄retinēdi. Differentis virtutis erit retinere ẜſibiliareciꝑe ea. alia ergo virtus eſt imagīatio a ẜſu cōmuni. hec eſt ſentētia Auicenne. Alijs vero videtur: imaginatio ſit conuerſio ip̄ius virtutis ẜſibilis interiorisſuꝑ ymaginem tanꝙͣ rem. Quorum vtꝝqꝫ eſt veꝝ: ſedẜm diuerſos modos accipiendi hoc nomen ymaginatōPorro ymaginatiua ſiue cognitiua eſt ẜm Auicennaꝫvis ordīata in media ꝯcauitate cerebri potens ꝯponere