LiberUice ſimuſoctauus

Similiter ⁊ in app̄henſione intentōum ſenſibilium pͥncipaliter app̄hendit virtus eſtimatiua ſcd̓ario memora¶ IIII.tiuaDe viribus apprehenſiuis ratōnalibuset primo de mentēOrro iuxta diuiſionem ſupͣdictam ex libro deanima ⁊ ſpū acceptā Anima ſenſu percipit corp̄ora: ymaginatiōe corpoꝝ ſil̓itudines: rōne naturas corpoꝝ. intellectu ſpūm creatū. Intelligētia veroſpūm increatū. Et ex his due prime vires ẜſibiles ſuntac brutales. Tres autem reliq̄ ſunt humane ſiue rationales. Certum eſt itaqꝫ ꝙ mens ⁊ fatio vl̓ intellectus ꝑtinent ad vim rōnalem. Et mentis qͥdeꝫ motus vl̓ actꝰa Iohāne damaſceno triplex: ⁊ ẜm tripliceꝫ viā det̓mīatur. ſcꝫ viam inueniendi ⁊ viā addiſcendi: ⁊ viā docēdi.Uia inueniendi eſt via exꝑimenti ꝑ ẜſus ad intelligibilia cognoſcenda. ẜm quā viam ordinat Iohānes damaſcenus vires irrōnabiles ad rōnalem dicens. Per ẜſumanime cōſtituitur paſſio: q̄ vocatur imaginato. Ex imaginatione vero fit opinio. Beinde mens diiudicās opinionem ſiue vera ſiue falſ a ſit indicat veritateꝫ. Undeet mens dicitur a metiendo cogitādo vel diiudicando.Quod ergo diiudicatū eſt ⁊ determīatum vere intellectus dicitur. Hec eſt ergo intentiōis viā ſiue exꝑimentiincipiens a ſenſu. Alia eſt viā addiſcendi ẜm quā determinat damaſcenus motus m̄tales dicens. O portꝫ cognoſcere qm̄ pͥmus motus intelligentia dicitur. Que autem circa aliquid eſt intelligentia. intentio vocatur.Quod aūt ꝑmanens ⁊ figurās animā ad id quod intelligitur: excogitatio eſt. Excogitatio vero ī eodē manēset ſe ip̄am examinās. froneſis vocatur. Alia via q̄ conſequitur ad predictas eſt viā docendi. Cuꝫ enī perfectuseſt interior motus intellectus: aut ꝑ viam intentionis:aut pet viā diſcipline: nō reſtat niſi tranſfundere intellectum in altum. ⁊ hec eſt viā docendi. Incipit ergo tuncmotus mētis a perfectiſſimo. ſcꝫ ex froneſy: quod eſt examinata ipſius veritatis certitudo.¶ V.¶ De duplici mentis intentione.modis Communiter vt comp̄hendat vim ratōCiendū vero ꝙ intentio mentis dicitur duobꝰnabilem ẜm partem ſuperioreꝫ ſui ⁊ inferioreꝫ.Naꝫ ſicut dicit Auguſt. In rōne quiddā eſt ad celeſtiāet ſuperna intendēs reſpectu cꝰ dicitur ſapientia: ⁊ qͥddam ad tranſitoriā ⁊ caduca reſpiciens: reſpectu cuiꝰdicitur prudentia. Et diuidit ſe ratio in duo ſurſuꝫ ⁊ deorſum. Dicitur ergo mens cōmuniter ad intentōem ſuperiorem et inferioreꝫ: et ꝓprie reſpectu ſuperioris rationis. Secundū pͥmum modū dicit Auguſt ꝙ mensd̓r a mene quod grece luna dicitur. ⁊ ſicut luna creſcit ⁊decreſcit. ⁊ varia viciſſitudine cōmutatur In id tamenquod fuit perfectū quādā nouitate ſe reſtituit Sic mēsnunc caput ſuū īmutat: nunc decidit in vana: nunc referens ſeſe ſibi: veriſ falſa redarguit. modo ad corruptibilia regenda deflectitur: mō eternis rōnibus inſpiciēdiſvl̓ cōſulendis adhereſcit. Secundū moduꝫ aliū d̓r mēsip̄a inferior pars rōnis d̓ quā Auguſt. dicit: ꝙ facta ēad imagineꝫ dei: vt nulla interpoſita natura ab ipſa veritat eformetur. Mens enī ex eo ꝙ emineat in anima:eminentior ⁊ p̄ſtantior dicta eſt. Siqͥdeꝫ vis anime eſta qua ꝓcedit intelligentia: ⁊ ꝑ intelligentiā vtcūqꝫ ip̄aꝫveritatē ītelligit. Per ſapientiā diligit. Mentis viſioeſt intelligentia. guſtꝰ ſapientia. Illa cōtemplatur: iſtadelectatur. Itaqꝫ ſicut ſcriptū eſt in libro de anīa ⁊ ſpūmens diuerſoꝝ capax: ⁊ reꝝ oīm ſimilitudine inſignitaomnia d̓r eſſe: natiua quadā potentia. Idcirco rerū cauſas ꝑ intelligentiā ꝯp̄hendit. ⁊ viſibiles actualium formas per ẜſuū paſſiones colligit: et ſiue per ſenſus ad ſēſibilia exeat: ſiue per ītelligentiā viſibilia aſcendat reꝝ

ſimilitudines ad ſe ip̄am trahit: preſentia cognoſcit. abſentia intelligit. ignotaᵇ inquirit. ⁊ ī inuentis verſatur.Ratōnale et intellectuale lumen quo rationamur intelligimus et ſapimꝰ. mentē dicimus. Et rōnale d̓r ꝓpterinferiorem partē rōnis. Intellectuale propter ſuꝑioreꝫEt ratiocinari ꝙͣtum ad inferiorem partem. intelligereet ſapere ꝙͣtum ad ſuperiorem.¶ VI.De verbomentis id eſt cogitatōne.¶ Auguſtinus de trinitate libro xi.It aūt trinitas in mente ex memoria. et int̓naviſione: ⁊ q̄ copulat vtꝝqꝫ voluntate. Que ſcꝫtria ī vnum cogūtur ab ip̄o coactu cogitatō d̓rnec iam in his tribus diuerſa ſub̓ia eſſe cognoſcitur.Idem in libro xv. d̓ trinitate. Quiſqͥs auteꝫ pōt intelligere verbum non ſolū anteꝙͣ ſonet: veꝝ etiā anteꝙͣ ſonoꝝ eius imagines cogitatōe voluātur. iam poteſt vid̓re per hoc ſpeculū: atꝫ in hoc enigmate aliquā ſimilitudinē verbi illiꝰ d̓ quo dictuꝫ eſt. In pͥncipio erat verbūet verbum erat apud deū ⁊c̄. Neceſſe eſt enī vt cū verūloqͥmur: id eſt quod ſcimꝰ loquimur ex ipſa ſcientia quāmemoria tenemuſ naſcatur verbū. quod eiuſmodi oīnoſit. cuiuſmōi eſt illa ſcientia de qnā naſcitur. formata eīcognitio ab ea re quā ſcimꝰ: verbū ē qd̓ ī corde dicimꝰqd̓ nec ē grecū nec latinū nec lingue alicꝰ Sꝫ cū opꝰ eſtid in eoꝝ quibꝰ loquimur ꝓferre noticiā: aliqd̓ ſignū qͦſignetur aſſumitur. Inuēte ſunt etiam litere per qͣs pōtſumus etiā cū abſentibus colloqui. ꝓinde verbuꝫ quodforis ſonat: ſignum eſt verbi qd̓ intus lucet: cui magiscompetit verbi natura. Nam illud quod carnis ore profertur: vox verbi eſt. verbū eſt ip̄m dicitur: ꝓpter id aquo vt foris apparerꝫ aſſumptū eſt. Ita eī verbū noſtꝝvox quodāmo corporis fit: aſſumendo eam in qua manifeſtetur ẜſibus hoīm. Sicut verbum dei caro factumeſt. aſſumendo eā in qͣ ⁊ ipſum manifeſtetur ẜſibus hoīꝫQuiſquis itaqꝫ cupit ad qualemcūqꝫ verbi ſimilitudnem ꝑuenire: n̄ intueatur verbū nr̄m quod ſonat in auribus: nec qn̄ voce ꝓfertur. nec quādo ſilentō cogitaturſed trāſeūda ſunt hec: vt ad id ꝑueniatur homīs verbū.quod in corde dicimꝰ: ⁊ tandem ꝑ id ad verbum n̄ d̓ deonate ſed a deo facte imaginis dei: qd̓ neqꝫ ꝓlatiuū eſt īſono neqꝫ cogitatiuū ī ſil̓itudine ſoni: quod alicꝰ līgueeſſe neceſſe ſit: ſed qd̓ om̄ia qͥbus ſignatur ſigna p̄cedit.Et gignitur de ſcientia q̄ manet in animo. quādo eadēſcientia dicitur ſicuti eſt. Simillima eſt enī viſio cogitationis viſioni ſcientie Nam qn̄ per ſonum dicitur velaliquod corporale ſignū: nō dicitur ſicuti eſt: ſed ſicutivideri audiri ve per corpꝰ pōt. quādo ergo quod eſt ī noticia. hoc eſt in verbo: tunc eſt veꝝ verbum et veritas.qualis ab homine expectatur: vt quod eſt in iſta: hoc ſitet in iſto. quod nō eſt in iſta: nō ſit et in iſto. hic agnoſctur eſt ē nō nō. Sic accedit ꝙͣtuꝫ p̄t illa ſil̓itudo ymagīsfacte ad illā ſil̓itudine mymaginis nate. qua deꝰ filiusper oīa ſubſtantial̓r ſimilis patri predicatur: ſicut etiaꝫde ipſo dictum eſt. Om̄ia per ipſū fc̄ a ſūt. vbi deꝰ ꝑ vnigenitum ſuū predicatur vniuerſa feciſſe ſe. ita hominisopera homīs nulla ſunt: que nō priꝰ dicātur in corde. ſꝫetiā hoc cū veꝝ verbum eſt. tunc eſt initiuꝫ boni oꝑis.Ueꝝ auteꝫ verbū eſt: cum de ſcientia bene oꝑandi gignitur. vt etiā ibi ẜuetur eſt. eſt. non. nō. vt ſi eſt. eſt in eaſcientia. quā viuendū eſt: ſit ⁊ in verbo ꝑ qd̓ oꝑandū eſtSi non: non. Alioqnī mendaciū erit verbū tale nec veritas ⁊ inde peccatuꝫ erit. nec opus rectū. ¶ VII.De verbi noſtri ad verbū patris ſimilitudīe.T hec ſimilitudo verbi noſtri cuꝫ verbo dei: qꝛpoteſt eſſe verbuꝫ nr̄m quod non ſequatur opOpus aūt eſſe non pōt: niſi precedat verbum.ſicut verbū dei potuit eſſe nulla exiſtente creatura. creatura vero nulla eſſe poſſet: niſi ꝑ ipſum ꝑ quod facta ſui