Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUice ſimuſſeptimus

ad aliquid: cuius motus exiſtens exiguꝰ in vigilia nonꝑcipitur ſed ī ſomno manifeſtatur. ẜm quod diciturmuniter a philoſophis. aliud ſignificat ſomnia ī plenilunio. et aliud ſole. aliud in nouilunio. vel aliud planeta exiſtente ī bicorpore ſigno. et aliud qn̄ ſunt planetein ſigno vniꝰ corporis. Ex parte vero elementorū ſuntſigna qn̄ elementa diſponūtur ad ſerenitateꝫ vel pluuiāvel ventos vl̓ huiōi aliquid. Cum enī illa diſpoſitio eſtparua in elem̄tis. ſentitur in vigilia: ſed percipitur īſomno: ẜm aliquis piſces ſōniās ſuſpicat̉ futurā pluuiā. ſōni ās piſces mori exiccari: interp̄tatur futurāſerenitateꝫ. Signa vero ex parte ſomniātis ſunt diſpoſitōes ſomniātium parue: niſi in ſomno ſentienturſicut aliquis ſomnias ignem: interp̄tatur futurā iram: ſomniās ſe videre os putridum magnū: interp̄taturimpoſitōem falſi criminis: ſomniās ſe videre ſcorꝑionem: interp̄tatur futurā detractionē occulte: eo taliūdiſpoſitōes iam mouerūt ſomniātem ex parte corporisvel ex parte aīe: ſicut in ira futura forte fuit memoriainiurie vel alicuiꝰ debilis aſcenſus ſanguīs ad cor: impoſitionem falſi crimīs forte p̄ceſſit ſuſpicioſum aliqͥdvel aliquod ſuſpectum factum: cuius motus ſignuꝫ fuitfuturi. Accidens aūt ſiue incurſus eſt de his. que ꝓculſunt temꝑe vl̓ loco. quoꝝ noticia ſuper noſtram videt̉eſſe prudentiā. vt dicit philoſophus: ſicut eſt de naualibello futuro. vel de regnis ſubuertendis: vl̓ totodi ſtatu futuro ſicut ī ſomnio pharaoniſ nabuchodonoſor et danielis. Et noticia huiuſmodi ſomnioꝝ non fitſine reuelatione. LVI De reuelatōnibꝰ que fiunt in ſomnijsIunt aūt reuelatiōes duobus modis: ſcꝫ ẜm vetam intelligentiā diuine voluntatis: ſecūduꝫꝑmixtionem phantaſmatū. Primo modo noneſt ſomnium ſed prophecia. Secundo eſt reuelationon ſignātis rem futurā ſimpliciter. ſed ẜm conditionēaliaꝝ cauſarū naturaliū vel volūtariaꝝ. Que ſcꝫ cauſenon ſunt neceſſarie. non enī neceſſarium eſt: quod ſignatum eſt futurum eſſe. hoc tn̄ intelligēdum eſt ſomniūſemper fit in proprietatibꝰ phātaſmatuꝫ: quia ſine fantaſmatibus non eſt aliquod ſomniū Dicimus ergo philoſophis conſentiēdo: ſomnia non eueniūt de neceſſitate: ſiue ſint cauſe ſiue ſigna: ſiue incurſus futuroꝝ accidentalis. At vero ſomniuꝫ pharaonis et nabuchodonoſor danielis fuer̄t ꝓphecie ẜm qͥd īmobiles de futuro ſcꝫ exiſtentibus cauſis voluntariis: ſimpliciter aūtNam ſi merita volūtatis egypcioꝝ immutata fuiſſentnon induxiſſet deus famē. ſimil̓r ſeculum eſt aureum:poſtmodū argenteuꝫ: et poſtea ferreuꝫ: aliter eſtimādum eſt ꝙͣ propter diſpoſitionē voluntatiſ eoꝝ qui ſuntin ſeculo: et non neceſſario. Somniū itaqꝫ ſignat aliqͥdſcꝫ contingens de futuro: quod tn̄ ad alterā partem eſtdiſpoſitum magis. Et ſi queratur vtruꝫ hoc ſit aliquidvel non: dicimꝰ illud non ſit ſimpliciter: ſed ẜm quid:ſcꝫ ẜm diſpoſitōem Sciendū vero reuelatio ſomnialis que per angelos fit habet aliquid de eſſe prophecieet aliquid de eſſe ſomnii: ẜm quod eſt habens eſſe ſomnii non conſiſtit in ītellectu ſed in imaginibus a fātaſiaprępatis: vt daniel vidit beſtias de mari aſcendēteset pharao ſpicas boues. At vero ẜm quod habꝫ eſſeprophecie ſic eſt prīcipaliter in ītellectu. ſic a ſomniodiffert. neqꝫ vero ẜſibilia vt ẜſibilia trāſeūt ad ītellectūſꝫ manēt in imaginatōe. Sed vt dicit Daniel. ītellectuopus eſt in viſione.C LVII De ſexta q̄ſtione areſtotilis.Exta queſtio eſt Areſtotil̓: vtꝝ futura ꝑſpiciātur ab homine ſolum: vel cauſam habeant quorundam demonum Et nos qͥdem dicimus inſomniis fiunt reuelatōes ab intelligentiis: que

dicūtur angeli: fiuntqꝫ a bonis malis iuxta ſententiāAuguſtini. Dicit enī in duodecīo libro ſuꝑ geneſym. per corꝑalem viſionē ac corporaliuꝫ ymagines:in ſpū demonſtrantur: et angeli boni inſtruūt mali fallunt. Sed econtra videtur eſſe: Alphorabiꝰ yſaacet Auicenna dicunt: intelligentiis ſunt niſi formevniuerſales ſimplices. ſicut earum ſub̓ie ſimplices ſuntSi ergo ī animas imprimūt non impͥmunt niſi formasquales habent: ſcꝫ vniuerſales ac ſimpliceſ. At vero ſōnia fiunt tm̄ in ꝑticularibꝰ phantaſmatū formis: ergointelligentie faciunt aliqua imp̄ſſionem in ſomniis.Preterea conſtat ſimilitudines corꝑales non ſunt inintellectu ſimplici ac puro nec ab ip̄o. Omnia vero ſomnia ſunt in corꝑalibꝰ ſimilitudībus: vt oſtenſū eſt ſuꝑiꝰ.Nulla ergo ſomnia ſunt a puris ſimplicibus intellectibus quales ſunt angeloꝝ. Nos aūt dicimuſ: licꝫ inangelis ſint forme ſimplices: tn̄ quia angelꝰ intelligētia ſunt ſubſtātie ī yle mūdi in aīas humanas agētesvt dicūt philoſophi: Forme ille ſūt ī eis ſimplices: recipiuntur ab anima vel aīabus. vt particl̓ares corporales. hec ē ſolutio Alphorabii. Poſſꝫ etiā dici ītellgentia ſimplicē intellectum infundit. cui ſcꝫ intellectuiymaginatio format imagines. Tercio modo poteſt dici ſunt forme compoſitōnis: forma abſtractionis. Etforme compoſitōis deẜuiūt intelligentie actiue: formevero abſtractōis ītelligentie contemplatiue. Cūqꝫ oīsintellectus actiuꝰ agat circa particularia: neceſſe eſt formas eiꝰ eſſe ꝑticulares: licꝫ tamen ſint ſimplices talesſunt forme intelligentiaꝝ: quas in aīas imprimūt: abip̄a anima ꝓpter naturā ymaginatie corꝑales efficiūt̉.C.LVIII Cur intellectꝰ futurorū demonſtrāturin imaginibꝰ ꝓprijs.Ueritur aūt iuxta hoc: cur intellectꝰ futuroruꝫ demonſtrātur ī ꝓpriis ymaginibꝰ: vt ſcꝫvideretur in ymagine hominis: ita de alijs:cum imagines ꝓprie de monſtrarent exp̄ſſius intellectūſui ꝙͣ methaphorice. Ad hoc reſpōdet Alphorabius: intelligentiaꝝ formis: quas ip̄e intelligentie in aīasimprimūt: magis ſimiles ſunt proprietates methaphorice: ꝙͣ reꝝ imagines vere Et ob hoc intelligentie futurorum ītellectus imprimūt ſub methaphoricꝭ ꝓprietatibꝰet ſb̓ veris reꝝ ymaginibꝰ. ſed qꝛ reſpōſio iſta non ēſufficiens. Dicendū eſt huiꝰ rei tres cauſas eſſe ſil̓ concurrenteſ: vna p̄cipua eſt: quia ſomnia non ſunt niſi ſimulacra per ẜſum accepta in parte vel in toto: in cauſavel in effectu. Futurū aūt nec eſt in toto nec in ꝑte: necin: nec in effectu: ſiue ī ẜſu. Futuruꝫ enim cōtingens habet cauſam ordinatam: nec vt frequēter: nec vt ſꝑet ideo relinquitur: in aīa poſſit eſſe per ymagineꝓpriam: vel cauſe ſue imaginē. Erit ergo ibi per ymaginem ſimilis ſui Secunda eſt: quia ītellectus a ſomno ligatur per accn̄s. Senſus aūt per ſe: vt ſupra determinatum eſt. Et ob hoc aīa quideꝫ a ẜſu intellectu abſtracta cōfortatur in imaginatōne ſua. Efficiturqꝫ potens non tantū in ymagībus. ſed etiā in earū proprietatibus. Tercia ē quā tāgit Alphorabiꝰ. Et veritaſ illiꝰpatꝫ intellectū diuinorū in ſacra ſcriptura. qui totꝰ nobis manifeſtatur in huiōi ymaginibus. .LIX. De ſeptima et vltīa queſtione areſtotilis.Ltima queſtio de ſomnio eſt: vtrū a natura velab euentu fiant ſomnia: videtur enī a naturaPer hoc quod dicit Areſtotiles: qꝛ quorūcunqꝫ loquax eſt natura et ml̓tiplex melancolica: ml̓timodas vident viſiones. Eo enī circa plura: multifariaqꝫ mouētur ſiml̓acra. theoreumata naſcūtur: fortunatiet his exiſtentes. Ex hoc accipit̉ melancolicorū ē ml̓tum ſomniare: ita ſomnia fiūt a natura. Uidetur aut