LiberUiceſimuſſeptimus

vero magis deſcēdunt. niſi impediat ratio cauſandi veſſignādi: vt dictum eſt. Id̓oqꝫ quādoqꝫ cōtingit magislatentia ſomnia fieri. Porro debilius imp̄ſſa non d̓ſcendunt niſi faciāt ad cauſandum ⁊ ſignādum. Nā licꝫ inſe latentia ſint. efficiūtur tamen apparentia ꝓpter mouens intus ex ꝑte corporis: vl̓ ex parte elem̄toꝝ: vl̓ celivl̓ ſubſtantiaꝝ ſeꝑataruꝫ. Illa vero d̓ quibus in vigiliafuit meditato vl̓ locutio freq̄nter d̓ſcendere cōtingit qn̄qꝫ tn̄ ꝑ rōneꝫ cauſandi vl̓ ſignādi p̄dictā aliter accidit.XLVIII.De ſomniis incertis.Uod aūt quidā d̓ diuerſis ⁊ īordinatis ſomniādo habent incerta ſomnia ꝯtingit ex duplici cāvna eſt ex parte anime quā Areſto. tāgit in ſcd̓o d̓ ſomno ⁊ vigilia: vbi dicit ꝙ mēdaces falſa cōſueuerūt habere ſomnia In ethicꝭ quoqꝫ tāgitur ab eodeꝫ Areſtotilevbi dicit ꝙ meliora ſunt fantaſmataⁱ iuſtoꝝ ꝙͣ quoꝝ cūqꝫ Alia vero eſt ex ꝑte corꝑis ſcꝫ fluxibilitas ꝯplexiōiſque eſt de facili mobil̓. Et ideo vna figura infrigit aliā⁊ vnus motꝰ aliū: fiuntqꝫ figure incerte: ⁊ ind̓termīate⁊ motus ſimil̓r. Ex hoc ergo ſequūtur ſomnia incerta⁊ inſtabilia ⁊ indetermīata: ſcꝫ ex fluxū deſid̓rioꝝ ⁊ īſtabilitate. Ideoqꝫ talia pueris ⁊ iuuenibꝰ apparēt freq̄ntiſſime. Porro quidā hn̄t ſomnia multa: ſicut infirmi qͥdam: ⁊ etiā dormientes poſt vigiliā in hora matutina.in talibus enī eſt euaporatio debilis. vel propter inanitionem: vl̓ ꝓpter completam digeſtiōem. vnde cū in eisceſſant exteriores ſenſus: intendūtur ymaginatōis motus. apꝑentqꝫ phataſmata: ⁊ multiplicātur ſomnia.C XLIX.¶ De tercia queſtione areſto. circa ſomniuꝫErcia queſtio Areſtotilis eſt de latētibus ſomniis ex vi dormitōis. Et dicimꝰ ꝙ latentia ſom¶ mi dicit̉. qn̄ ſomniū vt res a ſomniāte accipiturquod contingit duobꝰ modis: ſcꝫ ex potentia ſomnii: etdebilitate Et quādo cōtingit ex potētia. tūc eſt deceptōet latentia proprie. Quādo aūt ex debilitate tūc non eſtdeceptio: ſed imꝓprie dicitur latentia. Potētia vero ſōnii dicitur primo quidem a quadam īmobilitate ſenſuscōmunis ⁊ ſecūdario ab īmobilitate rōnis. Senſus enīcōmunis licꝫ nō īmobilitetur in ſōnio: quo ad actū interiorem: tn̄ immobilitatur quo ad exteriorē. Et hec dicitur maior potentia ſomnii. Ratio aūt licꝫ non īmobilitetur a ſomnio ꝑ ſe: tn̄ immobilitatur ꝑ accidēs: vt dictum eſt. Et hoc accn̄s duplex eſt. Unum quidē: quia ꝓpter colligantiā virium anīe in vna natura aīe ⁊ ſubiecto contingit: ꝙ ſi anima intendit motui vniꝰ potentie:ſtatim abſtrahitur a motu alteriꝰ. Quia ſicut dicit philoſophꝰ motus fortior in motibus aīe ſemꝑ excludit debiliorem. Un̄ cum in ſomnis anima maxīe intendit motui ymaginatōis. cōtingit: ꝙ abſtrahitur a motu rōniſet intellectus. Aliud accidens eſt: qꝛ cum intellectꝰ moueatur a phātaſmate. hoc non cōtingit omni modo: ſedillo modo tm̄: quo fantaſma ꝑ ſenſum accipitur a re etẜſu: ⁊ ꝓcedit in fantaſiā: ⁊ ſic vlterius procedit ad mouendum intellectū. In ſomnis aūt nō eſt talis proceſſusphātaſmatis: ſed potius a fantaſia procedit ad ſenſumꝑ diſtantiā ab intellectu. vnde intellectus manet īmobilis: eo ꝙ non ſit mouens ip̄m. Et tunc non deſit iudicium intellectus: deeſt ⁊ illa comꝑatio ſenſus communisqua comꝑat exteriꝰ ad interiuſ. quare neceſſe eſt acciꝑeſimulacrum vt rem.¶ L.¶ De ſomnio latente et non latente.T hoc eſt latens ſomniuꝫ ex maiori poteſtateſomnii. Alius modus eſt quo accipitur ſōniuꝫvt res ex debilitate ſomni: ⁊ ibi eſt latentia ꝑuaEt contingit: quādo iam ſenſus incipiūt ſolui a vigiliaet tunc ꝓpter quietem ſenſuū ꝑuum ẜſibile facit maxīe

motum in ſenſu ſicut parua lux videtur maxima: ⁊ ꝑuꝰſonus maximꝰ ſtrepitus eſſe videtur. Et ſic accidit aliācui: ꝙ ſomniat ſe audire canes vl̓ campanas: ⁊ quandoeuigilat audit eos Et ſic etiā contingit alicui debiliterdormienti: cui aſſiſtūt loquentes d̓ materia aliqua: ꝙ ſōniat de eadem materia: vel in parte vl̓ in toto. Et hͦ eſtqd̓ dicit philoſophuſ in ſecundo de ſōno ⁊ vigilia. Aliqͦbus accidit ſentire aliquo modo ſonū ⁊ lumen ⁊ ſaporē:languide qͥdem et velut de longe. Nam in dormiēdo reſpicientes: ⁊ e ueſtigio. id eſt ſtatim ſurgentes: quod tācite videbāt lumē lucerne dormientes: vt arbitrantur:exꝑgefacti cognouerūt: ꝙ lucerne erāt. Et gallorum etcanum tacite voces audientes: exꝑge facti cognouerūteſſe manifeſte. Quidā vero ⁊ reſpondent interrogati.Sed tn̄ nullum iſtoꝝ proprie dicitur ſomniū: eo ꝙ ſomnus iam adeo debilitatur: ꝙ ẜſus ẜm aliquid ſoluti ſūta vigilia. Non latens aūt ſomniū cōtingit duobus modis: ſcꝫ ex reflexione rōnis in fātaſia apꝑens. Et ex hocꝙ ſenſus cōis interiꝰ comparat ad exterius. Et primū.contingit duabus de cauſis Quarum vna eſt ſolicitudoquia ſcꝫ alicui multū contrariū volūtati apparꝫ in ſomnis. Et tunc excitatur anima ad repellendū illud: ⁊ poſtmultā pugnā excitatur ratio quaſi conſolans animamꝙ non ſit res: ſed rei ſimulacꝝ. Et talia ſomnia frequentiſſime occurrūt religioſis quibuſ ex longo ſtudio abhominabile factum eſt peccatum. Cum enī ſomniāt ſe peccare: ex ſolicitudine accidit eis quod dictuꝫ eſt. Alteracā eſt puritas ⁊ fortitudo intellectus. Quibuſdam eniꝫſemꝑ preſto ſunt vere intelligētie. ⁊ talium aīa frequenter excludit motus ſimulacroꝝ. Quando aūt ẜſus cōisinterius comꝑat ad exteriꝰ: tunc cōtingit: ex debilitatedormitōis: quia iam ẜſus cōis quodāmodo incipit ſolui ad actū exterioreꝫ: quādoqꝫ tn̄ ꝯtingit ꝙ ſomnꝰ d̓bilitatur: ⁊ tunc ſōniū incipit nō latere. Et ſic accidit eisqui vident ſomnia ⁊ poſtea vidēt ſe ſomniare ⁊ narrareillud ſomniū alteri. Cum enī primo vidēt ſomniū: tunclatz. Et quādo vident ſe ſommiare nō latꝫ: ⁊ quando vident iteꝝ ſe narrare illud ſomniū alteri: latꝫ: quia ī veritate non narrāt: ſꝫ ſomniant ſe narrare. ¶. LI.¶ De d̓ceptōibus anime in ſomnis.N ſomnis aūt dupliciter anīa decipitur. quoꝝvnus eſt ex vi dormitōis: qui iam det̓mīatuseſt paulo ſuꝑius. Secundꝰ eſt ex modo compoſitionis: qͥ oritur ex ẜſu cōmuni ac ꝑ conſeq̄ns hic etiamdeterminatꝰ eſt ſupra ī tractatu de ẜſu cōmuni. Porrode obliuione quā quidā obliuiſcūtur ſcientie ꝑ ſomnumhabite. Dicunt gregorius nizenꝰ ⁊ yſaacͣ: ꝙ obliuio eſtcorruptio ſcientie. vn̄ cum minus oꝑantur cauſe deſtruentes obliuionē in ſomno: patꝫ ꝙ in ſomno magiſ oꝑaridebꝫ obliuio. Cauſe quippe deſtruentes obliuionē ſuntſcientie acceptō: memoria ⁊ reminiſcentia: quoꝝ nulluꝫoꝑatur in ſomno: ſed ī vigilia Preterea ī ſomno nō pōtſcientia accipi: gͦ nec ſaluari: ⁊ ita ſeqͥtur obliuiſci Ecōtra vero pōt obiici: ꝙ obliuiſci eſt id quod in anima priꝰacceptum eſt ab anīa ſeparari. At in vigilia plus ꝙ inſomno ſeparatur ab ania quod eſt acceptuꝫ ab ip̄a. Nain vigilia ſoluti ſunt ẜſus ad exteriores actus. vn̄ ſic ꝑſenſus accipere ꝯtingit noua ſimulacra: ⁊ ſic deleri vetera. In ſomno autē ẜſus ad exteriores actus īmobilesſunt. ita ꝙ ꝑ noua ſiml̓acra nō delentur vetera: qꝛ nouanon adueniūt. Igitur in vigilia magiſ ꝙͣ in ſōno ꝯtigitobliuiſci: quod ⁊ nos ꝯcedimus ſimpliciter: quoniā invigilia contīgit obliuiſci per ſe: ſed in ſomno non niſi ꝑaccidens Obliuiſci enī eſt corruptio memorie. vn̄ ſicutmeditatōes que ſaluāt memoriā per ſe agūt in vigilia.Ita deſitio meditatōum ꝑ ſe reducitur ad vigiliā. Oppoſita enī reducūtur ad idem. In ſomno aūt non eſt obliuio: nec ſcientie acceptio nec ſalus eius. Cuius enī nōeſt vnū oppoſitoꝝ: illius neqꝫ reliquū erit. Ex hoc patꝫ