LiberUiceſimuſſeptimus

T vero contra id quod dicunt philoſophi ſomnium eſſe motū virtutis phantaſtice pōt obiiciꝙ ille qui ſomniat vtiqꝫ ſomniat ſe videre ⁊ audire. At vero videre ⁊ audire non ē ymaginatiue. Igit̉ſomniū non videtur eſſe ymaginatōis propriū. Ueruꝫſicut dicit philoſophꝰ: etiā in vigilia motus ẜſibilium ēa ſenſu in ymaginatione. ita ꝙ principium eſt a ſenſu: ⁊finis in ymaginatione. In ſomnio aūt eſt motus preacceptoꝝ ẜſibilium ab ymaginatōe ad ẜſum: ita ꝙ principium eſt ab ymaginatōe: ⁊ finis ad ẜſum. ⁊ ſic ymagīationis eſt ſomniū vt a quo ē motus eius principium. ꝙaūt aliquis ſomniat ſe videre ⁊ audire. hoc accidit nonex pͥncipio motꝰ ſōnii ſꝫ ex fine. Si autē adhuc obiiciꝙ licꝫ ẜſus in ſomnis īmobilitetur ẜm actus exte riornon tn̄ ẜm interiores. ⁊ ita videtur ſomniū eſſe motusẜm actum interiorem ⁊ non motus phantaſie. Reſpondeo ꝙ reuera ſunt actuſ interiores ẜſuū: ẜm quod reducuntur ad cōmunem ẜſum. Et ẜm illud ꝙͣtum ad finemſui motus eſt ſomniū. Sunt ⁊ actꝰ ẜſuuꝫ ꝓprioꝝ ī ſe ẜmorgana: ⁊ ẜm illos non ſemꝑ eſt propriuꝫ ſomniū: quiaquādoqꝫ deſunt organa ſicut in cecis ac ſurdis. ¶ XLQualiter ſōnii motꝰ ſit vt motꝰ vertiginis.Uia vero ſomnūi eſt paſſio fātaſie ac ẜſus ꝯīsẜm relationem quam habꝫ ad ſenſus ꝓprios: ⁊ſomnii motꝰ a fantaſia incipit: ac termīatur adſenſum. Ideo dicit Areſtotiles: ꝙ ſomnii motus eſt ſic̄motꝰ vertiginis: qui ꝯponitur ex pulſu ⁊ tractu. Senſibilia quippe pͥmo ꝓcedūt a ꝯmuni ẜſu ad ymaginatōeꝫqui motꝰ ē quaſi pulſus: ⁊ poſtea redeūt ab ymaginatione ad ẜſum ꝯmunē: qͥ motꝰ eſt ſic̄ tractus. Dicit eī Areſtotiles: ꝙ recedenti ſenſibili extrinſecus: in cella cōmanent ſimulacra ⁊ redeūt in ſōno ad organū ſenſus cōisPorro ſenſus cōis ea refert ad ẜſata propria: ſicut etiāfacit in vigilia. Ideoqꝫ vid̓tur homini: ꝙ videat ⁊ audiat: ceteriſqꝫ ẜſibus agat Senſus itaqꝫ ꝯīs ea refert adſenſata ꝓpria: ⁊ ẜm conuerſiōem ad interiꝰ non īmobilitatur in ſomnis: eſtqꝫ ſomniū cognitio illius actualis.Somniū quippe eſt paſſio in actu cognoſcentis: ⁊ ẜſuscōis ſecūduꝫ ꝯuerſionē ad interiꝰ īmutātur a ſenſibiliūſimulacris. Illaqꝫ accipit vt ſenſibilia ꝯmunia: ⁊ ꝓpriaet ꝑ accn̄s: ⁊ cōponit ac diuidit ea: ⁊ iudicat intentōesex ip̄is reſultātes: Bicūt autem qͥdaꝫ: ꝙ proprii ſenſusimmobiles quidē ſunt in ſomno ſcd̓m actum exterioreſſed a quodam īteriori calore ſoluuntur interiꝰ. Nos vero ſecundū Auicēnā et Algazelē dicimꝰ: ꝙ ſōnii motꝰſiſtit ad organū cōis ſenſus Et ille quidem in ſōnis immobilitatur ꝑ accidens ſecūduꝫ conuerſionē ad actumexteriorem Nō enim īmobilitatur ꝑ ſe: ſꝫ nō influit virtutem ẜſus ſpūmqꝫ ẜſibileꝫ orgāis ſenſuū proprioꝝ qꝛimmobilitata ſunt ex ſōni frigiditate. vnde adhuc ꝑ ſemanet ī actu cōis ſenſus ſecundū cōuerſiōeꝫ ad interiꝰ.Itaqꝫ motus ſomnii nō eſt niſi ad organū cōis ſenſus.et iō non īmobilitatur ꝑ ſe: ſꝫ organa ſenſuuꝫ proprioꝝ.immobilitātur intrinſecus ⁊ extrinſecꝰ. C XLI.¶ Ꝙ ſomnium ſit paſſio ſenſus communisI ergo queratur vtꝝ ſomniū ſit paſſio ẜſus ꝯīsvl̓ proprii. Dicimꝰ: ꝙ cōmunis qui ſcꝫ accipitpropriū ſenſatū in ſenſato cōmuni ꝑ ſe ⁊ in proprio ꝑ accidens. ⁊ de omnibꝰ iudicat Et in ſomno qͥdeꝫꝑ ſe non eſt niſi fantaſticū: vt ſenſibile in cōmuni ſenſuacceptum Un̄ iuxta philoſophū ꝙ ī ſomno videt homoquaſi ſentiat per quinqꝫ ſenſus: licꝫ ibi nullum ſenſibileſit intrinſecum. Hoc accidit per contrariū: ei qui eſt invigilia: motuꝫ. In vigilia ſiqͥdem extrinſeca mouēt ſenſus: et ſenſus cōmunis mouet imaginatiōeꝫ. At in ſomno reuertitur ac mouet ſenſum cōmunē: ſenſuſqꝫ cōmunis mouet ꝑticulareꝫ: ⁊ ſic accidit. ꝙ homo app̄henditſenſibilia: licꝫ non ſint extrinſeca: quia ſcꝫ intentōneseoꝝ ſunt ī inſtrumentis ſenſuū Itaqꝫ fantaſma quideꝫ

eſt de ſomnii eſſentia. non tn̄ vt fantaſma: ſꝫ vt ſenſibileꝫlicꝫ enī ſpecies ſomnii re non pn̄te ſit: eſt tn̄ vt rei pn̄tiamaximeqꝫ quādo tāta eſt virtus ſomnū: ꝙ ſomnians ſeſomniare nō ꝑcipit: ſed intentōem ſuꝑ ſimulacrū tanꝙͣſuꝑ rem ꝯuertit. In illis aūt qͥ ꝑcipiūt ſe ſōniare adhuceſt ſimulacꝝ vt ſenſibile: licꝫ ꝑcipiatur deceptō virtuteintellectus et cognitīe potentie. Ut eī dicit philoſophꝰSpecies que eſt ī organo ẜſus eſt ſenſibilis ſiue veniatab extrinſecus ſiue ab intrinſecꝰ¶ XLII¶ De ſpeciebus ſenſibilium que apparēt inſomnus.I vero queratur vtꝝ ſpecies ille que ſunt eſſen6tiales ſomnio: ſint aliquid rei a qua abſtrahūt̉dicimꝰ ꝙ nihil eſt rei ſomniate: niſi ſil̓itudo illiꝰNaꝫ reuera quedā ſpecies ſenſibiles generātur ī organis ſenſuū. Ideoqꝫ dicit Areſt. ꝙ ſenſus in actu eſt ſpecies ſenſibiliū. hec tn̄ ſpecies nihil eſt de eſſe materialiet naturali rei ſenſibilis. ſed ſimilitudo illius ab illa gene rata. ⁊ in illā ita ducunt ꝑ ſimilitudinē quā habet cūre ſenſata. Similiter ⁊ intellectꝰ nihil rei accipit in veritate: ſed ſpecicꝫ abſtracta a re: que eſt intentō ⁊ quid:ditas rei ſecūduꝫ rōneꝫ: licꝫ non ſecundū eſſe. Itaqꝫ ſpecieſ coloris in oculo non habꝫ eſſe coloris. ſꝫ intentōem⁊ ymaginem: per quas efficitur pͥncipium cognitionisſenſibilis: ſic etiā dicēdū ē de ſomniis. Porro ſi q̄raturvtꝝ huiōi ſpeciēs abeuntibꝰ ſenſibilibꝰ reſeruentur inorganis. Dicimus ꝙ reꝝ ſimulacra nō reſeruātur ī origanis ſenſuum: ſꝫ in organo: ymaginatōis. Et ī ſomnofluunt ad organū ſenſus cōmunis. illeqꝫ ſuꝑ ea cōuertitur: ſcd̓m ꝙ ſunt a ſenſibilibus ꝓpriis Unde videt̉ audire: quādo cōuertitur ſuꝑ ſenſibile auditus. ⁊ ſimil̓r videre quādo conuertitur ſuꝑ ẜſibile viſus. ⁊ ita de ceterisſenſibus. quod iō fit quia in ſomnio phantaſma vt ſenſibile agit. Hic ait Areſtotiles ī libro de ſomno ⁊ vigiliaꝙ abeūtibꝰ ſenſibilibus ī cella re manēt ſimulacra. Uocat aūt Areſto. ꝓfundū ſenſuū cōis ſenſus organū. Etprobat ꝙ ſenſibilia ab ip̄o fantaſtico ad organū ſenſuscōmunis refluētia poſſunt manere in ip̄a re non p̄ſentequia poſt imp̄ſſione aliꝙͣdiu manēt in organoꝝ ſuꝑficieQ. XLIII.De ſcd̓a q̄ſtione areſtotilis circa ſomnium.E ſecunda queſtione ſcꝫ propter quam cauſaꝫquidam dormientes ſomniāt ⁊ quidam non. t.git Areſto. tria. Primū videlicꝫ cur qͥdam ꝑ totā vitāſomniauer̄t. Secundū cur in iuuentute qͥdam nūꝙͣ ſorniauer̄t: ⁊ prouecti ſōniare incipiūt. Terciū eſt cur ſomnia plꝰ in fine dormitōis ꝙͣ in principio fiūt. De primisenī dicit iam vero qͥbuſdam accidit: vt nullum ſomniūviderint in vitā ſua. Raꝝ qͥdem eſt huiōi: accidit tamēDe ſecundis aūt dicit. Aliquibus aūt ⁊ prouectis multum etate accidit ſomniū Cum primuꝫ nullū ſomniū vtderint. De terciis vero dicit: Sedato ⁊ diſcreto ſanguine in habentibꝰ ſanguinē cōſeruatoꝝ ſimulacroꝝ motꝰab imo quoqꝫ ſenſuū valida facit vt īqꝫ ſōnia. Sedatio⁊ diſcretio ſanguinis fit in fine dormitōiſ: qn̄ completaeſt digeſtio. Item dicit Alphorabius ⁊ Auicēna cōtraprimū: quia in om̄ibꝰ animalibꝰ ſanguinē hn̄tibus ſaguis purus diſtribuitur membris ſuꝑioribuſ: ⁊ impurꝰinferioribꝰ: ⁊ hoc in fine digeſtionis Si ergo cuꝫ ſanguine ſubtili phātaſmata deſcendūt in ſenſum cōmune⁊ ſomnia faciunt: vt dicit philoſophꝰ. Omnis homo etom̄e aīmal ſanguinē hn̄s debꝫ ſomniare. Preterea ph̓iloſophꝰ cauſam aſſignat: cur qͥdaꝫ nūꝙͣ ſomniāt dicesꝙ in talibus eſt ꝑ totum ſomnū multa euaporatio ſpiniſāguinis ad cerebꝝ. Et ſūt hec verba ſua. Quibuſ cūqꝫexiſtit hec natura: vt ml̓tum aſcendat euaporatio ad ſuperiorem locum: et iteꝝ deorſum lata faciat ml̓titudinęmotus: conſequenter iſtis nullum apparet phantaſmaSed contra hoc videtur eſſe: ꝙ euaporatio cauſa eſt