LiberUiceſimuſſeptimus

natura graui: que eſt in terreſtreitate ſalis: ſic ergo forme vel ymagines deſcēdente ſpū ⁊ ſanguine deſcendūtad ẜſum cōmunē ab ymaginatōe: ac reuertūtur iteꝝ adcellam ymaginatōis: tanꝙͣ ad locū ꝓprium in quo hn̄t ꝯmauere. Et qm̄ huiōi motus fit ī ſanguine ſubtili ⁊ ſpiritu: propter hoc vnꝰ motuū frequēter īſequitur aliuꝫ: ⁊infringit ip̄m: ſicut eſt videre in nubibꝰ: quarum q̄damſimiles hominibus et centauris: vt dicit philoſophus:citoqꝫ ꝑmutātur: vna nube ſuꝑ alterā inundāte. Si autem queratur: vtꝝ in vigilia fiat huiōi motus: dicendūeſt ꝙ ille motus qui fit ī vigilia nō eſt ſomniū: qꝛ ſubſtātiale eſt: qd̓ fiat in dormiendo. ſed tātū ſimile eſt moturſomnii.¶ XXXv¶ De cauſis quibꝰ fit huiuſmodi motus.Icꝫ aūt huiuſmodi motus fiat ml̓tis d̓ cauſispticularibus: tn̄ ille reducūtur ad quattuor prīcipales: que colligūtur ex dictis philoſophoꝝ.Quarū vna eſt iuuentꝰ. In pueris enī propter multaseuaporatiōes magnus eſt fluxꝰ nutrim̄ti a capite ad organa ẜſus cōiſ ⁊ proprioꝝ. Et id̓o cū abſtrahūtur ẜſuseoꝝ ab actibuſ exterioribꝰ: ſicut in tenebris: ⁊ in loco ſolitario horribili: ſtatim cum ſanguine ſpūqꝫ deſcenduntforme ab ymaginatīa ad ſenſum. Et videtur eis ꝙ vid̓ant vel audiāt horribilia: vl̓ etiā ꝑcutiātur. Sed quādoſunt in lumīe vel cū homībus a quibus p̄ſumūt adiutorium: ẜſus ꝯīs diffunditur ſuꝑ ſenſus ꝓprios in exterioribus actibꝰ. ⁊ iō tunc nō ſentiūt motum fimulacrorumītrijecꝰ: eo ꝙ fortiores motꝰ exterioreſ excludūt d̓biliores īteriores. Secūda cā eſt ꝯplexio frigida et ficca ſic̄melancolia dominās. Frigidum enī ⁊ ficcuꝫ faciūt fortiſſimā intenſiōem ſimulacroꝝ interioꝝ: ⁊ debiliſſimaꝫreceptionem exterioꝝ. Et idcirco interiora efficiunturfortiuſ mouentia: ⁊ fortiſſimo motu deſcendūt ad ſenſūcōmunem: ⁊ videntur eſſe ẜſata: ⁊ propter maliciā complexionis frequenter apꝑent horribilia. Et cū fortioreſſunt in eis motꝰ interiores exterioribꝰ. interiores excludunt exteriores. ⁊ videtur eis ꝙ videāt demones: et loquātur eis. Qd̓ aūt diſcōtinuāt locutōnes: cā eſt: ꝙ frigidum ⁊ ſiccuꝫ difficulter mobile eſt. Et ideo nullꝰ motuum pōt attingere ad debitū finem. ⁊ hec etiā eſt cauſa deliramenti ī ẜſibus: ⁊ inſuꝑ hn̄t ruinā complexiōis⁊ diſſolutōeꝫ propt̓ quā corrumpūtur forme: eis imp̄ſſeſicut corrumpitur forma artis in ruinoſis edificiis.XXXVI.¶ Adhuc de eodemErcium eſt infirmitas ⁊ p̄cipue calida et ficca:et calidum fortiſſime mouet: ⁊ ſiccum cōfortatſimulacra continuādo ea. Et tunc ſimulacra deſcendunt ad organū ſenſus ꝯīs ⁊ mouent ip̄m ſicut ſenſitiua. ſicut fit ī eleuatōe infirmoꝝ in qͥbus materia infirmitatis rapitur ad caput Quarta cā eſt fortiſſima radicatio et cogitatō circa aliquid: ⁊ p̄cipue quādo aliqͥsabſtrahit ſe a ẜſibus exterioribꝰ: ⁊ querit locuꝫ ſolitudinis quo minꝰ anima ad interiora reuocetur. tunc eniꝫ ſifortis ſunt imaginatōis et debilis rōnis incipiūt ſe mouere ſimulacra: eo ꝙ nō impediātur nec a ſenſibus neca rōne. ⁊ deſcendunt ad ẜſum ꝯmunem. Et frequentervidetur tūc homini: ꝙ videat ⁊ audiat hoc. qd̓ hic feratqͥdē ī mente Et his om̄ibꝰ ſi illi ſimulacro circa qd̓ occupatur intrinſecus ẜſus ꝯīs. aliud etiā modicuꝫ ſimile offeratur extrinſecus ad viſum vel auditū. ſtatim videbitur illud. vnde aſpicientes ad iūcturas lineaꝝ vel in pariēte vel in terra propt̓ modicā ſimilitudinē cuꝫ beſtiisputāt eſſe beſtiaſ vl̓ aliquid huiōi circa quod occupaturintrinſecuſ. hec aūt diximus propter hoc quod ī diffinitione ponitur ſomnii cum in dormiēdo fuerit. Dicit enī.Areſtotiles ꝙ quibuſdā minoꝝ etiā omīno ꝑſpiciētibꝰid eſt vigilātibus ſi tenebre ſint. apparēt ydola plura q̄-

moueātur: ita vt frequēter timētes obuelātur. vn̄ pueriquandoqꝫ timētes ꝓpter apparētia ſimulacra clamant:melācolici qͦqꝫ propter interiorā ſimulacra vidētur ſibihomines ac beſtias videre cū qͥbus loquātur: et timentet fugiunt. Item in qͥbuſdam infirmis videtur accidereꝙ videāt beſtias ex modica iunctura lineaꝝ in pariete.Sicqꝫ videtur ꝙ non tm̄ cōmunē ẜſum moueāt ſimulacra in ſomno: ſed etiā in vigilia. In vigilia qͥdeꝫ ſenſusmunis mouet fantaſiā. Sed ī ſomno accidit ecōuerſoNam propter deſcenſum nutrimēti deſcendit ſpūs cuꝫformis a loco fātaſie ad ẜſum ꝯmunē. et ꝓpter virtutemapprehenſiōis cōuertitur ab organo ſenius communisad ymaginationem.¶ XXXVII.¶ An ſomnium paſſio ſit intellectus.Icit Areſto. in ſecundo libro de ſōno ⁊ vigiliaꝙ de eo quod ſentimꝰ et intelligimꝰ: ſepe ſic etin ſomnis propter fantaſmata videmꝰ et intelligimus aliquā. Ex quo videtur: ꝙ etiam ſomniandoab ip̄is fantaſmatibꝰ attrahitur intelligibilis cogitatoſicut in vigilādo ꝑ ſenſus accipimꝰ ꝑticulare: ac ꝑ inteſlectuꝫ abſtrahimꝰ vniuerſale. Et ita videtur ꝙ ſomniūpaſſio ſit ītellectuſ. Hoc etiā probat Areſtotiles per eaque accider̄t circa homines. Dicit enī ꝙ quidā viderūthuiōi ſomnia. velut q̄ vidētur ẜm me morie ꝑceptionē:diſponere que p̄ponūtur. Et intēdit dicere ꝙ aliquis inſomno diſponit ſomniū ſuū ꝑ actum rōnis ad interp̄tatōnem. qd̓ ꝑcipit̉ in his qui ſomnia ſua ī mēoria retinētſicut dicitur de ſomnio herculis: cuius nullꝰ interp̄tatōnem dicere valuit: ⁊ ip̄e poſtmodū eiꝰ interp̄tationē ſōniauit. Nos etiā pleꝝqꝫ ſomniamꝰ. nos de ſublimibusdiſputare: ⁊ intelligibilia inuenire. qd̓ ſolius intellectuseſt. Preterea ſomniū eſt illiꝰ ẜm philoſophū in quo vltimo ſtant fantaſmata accepta per ẜſuꝫ Ac vero vltimoſtant in ītellectu. Dicit enī Areſto. ꝙ ſomniū eſt paſſioẜſibilis vl̓ intelligibilis. his enī ſolis eoꝝ que in nobisſunt cognoſcimꝰ At vt ip̄emet dicit: nō eſt paſſio ẜſibil̓ex quo relinqͥtur: ꝙ ſit paſſio intelligibil̓. At vero econtrario p̄t obiici: ꝙ quicqͥd videt̉ ſub determīata qͣlitateet figura ⁊ colore nō videt̉ viſiōe ītellectuali. Iteꝫ dicitAlgazel: ꝙ cā ſomnii ē motus fātaſtice virtutis. ⁊ eiusinſtabilitatis. At vero fātaſtica virtꝰ n̄ eſt intellectus.Somniū gͦ n̄ eſt ītellectꝰ paſſio. Alphorabiꝰ qͦꝫ dicit: ꝙſomniū eſt motꝰ ymaginatiue. Et ſic et̓iam omnes ph̓ividentur dicere.XXXVIII.¶ Huius queſtionis ſolutioErum: vt ſuꝑius hītum eſt: a ſomno per accn̄simmobilitatur ītellectꝰ. ⁊ ſi quādo inuenitur ſolutus in ſomno non erit ordinata ſua conuerſioad ea que apparēt ī ſomnio: ſed erit fantaſiis admixtuſiudicans d̓ fantaſmatibus: vt de rebꝰ. Id̓o erat frequētiſſime. vn̄ alicui vid̓tur: ꝙ diſputꝫ ī ſomnis: eiqꝫ vidēt̉argum̄ta fortiora: ⁊ quādo vigilās examinat ea: īuenitſophiſticā ⁊ debilia. Simil̓r etiā eſt de verſibus noſtrisfactis ī ſomno: ꝙ nihil valere ꝑcipiuntur examinati vigilando. ꝙ aūt quādoqꝫ vera intelligūtur in ſomnis: accidit ex qͥbuſdam alijs cauſis det̉ minatis. Itaqꝫ licꝫ actus intellectus quādoqꝫ ſoluatur ī ſomno: tn̄ eſſentia ſōnii eſt ī formis ymaginabilibꝰ ⁊ fantaſticꝭ ſpeciebꝰ: quibus ſe tunc immiſcꝫ ītellectus. vn̄ ſomniū non eſt niſi ꝑaccidens ītellectus: ꝑ ſe vero fantaſia vl̓ ẜſus. Nam etcetera anīalia ab homībus inueniūtur ſomniare. Cumaūt dicit Areſto. ꝙ ſomniū eſt paſſio ẜſibil̓: ītelligit ſenſibile ẜm actum interiorem: qui non īmobilitatur ī ſomnis. Cum vero dicit: ꝙ ſomniū non eſt paſſio ẜſus: ītelligit ſenſum ſcd̓m actum exteriorem: qui vtiqꝫ ī ſomnoimmobilitatur..XXXIX.Qualiter ſomniū ſit motꝰ fātaſtice virtutis