LiberUiceſimuſſeptimus
eſt: ſed non eſt vt preacceptū: ſed vt preſens: et non cauſat memoriā: que eſt preacceptoꝝ: vt preacceptorum.¶ XXX.¶ De his que ſomnū excitabilem faciūt.Xpergiſcūtur auteꝫ ſenſus a ſomno cuꝫ factafuerit digeſtio: ⁊ obtinuerit que impacta fueratcaliditas in anguſtū multa: ab eo quod circūſtabat: diſcreti quoqꝫ fuerint corpulētior ſanguis atqꝫ puriſſimuſ. Ex hoc accipitur: ꝙ duo faciunt ſomnū excitabilem. Unum eſt complem̄tum digeſtionis: ⁊ ꝙ vincatcaliditas impacta in neruos ẜſibiles a circūſtate frigido cerebri. Secundū eſt diſcretio ſanguīs puri ⁊ groſſiſiue corpulenti: ita vt groſſus cedat in nutrim̄tum inferioꝝ. tenuis autem et ſubtilis ad nutrim̄tum ſuperioꝝac p̄cipue capitis. Ueꝝ ꝯtra primā cāꝫ aliquis obtcere pōt: ꝙ ꝙͣto calidū eſt in materia ſpiſſiori: tanto inuincibilius eſt. At in principio ſomni ante complem̄tuꝫ digeſtionis calidum eleuatū ad caput eſt in ſpiſſiori materia ꝙͣ digeſtione completa. ergo inuincibilis eſt in principio. Sed qn̄ calidū eſt inuīcibiliꝰ. tūc excitabilior eſtſomnus. Et ita videtur ꝙ excitabilior ſit ī principio an̄digeſtionem: qͣm in fine poſt digeſtionem. Similiteretiam contra ſecundam obiici poteſt: ꝙ tenuis ſanguisfacile infrigidabilis eſt. Cum ergo frigiditas ſit cauſa ſōni: videtur ꝙ tenuiſ ſanguis magiſ operetur ad cōtinuandum ſomnum: ꝙͣ ad eum excitandum. Pretereadicit Areſtotiles ꝙ ꝯmnino ſunt ſomni amatores qͥ occultas hn̄t venas et vani magnāqꝫ capita habentes.Uidetur ergo a cōtrariis: ꝙ ad excitabilitatē ſōni maxime vene oꝑentur: ⁊ paruitas capitis. Reſpondemꝰad primū: ꝙ ſpiſſa materia nō defacili diſtillat ꝑ venaset ꝓpter hoc diu manens ī capite infrigidatur: ⁊ cauſatſomnū. Ad aliud vero pōt dici: ꝙ hūidum tenue deſcēdit an̄qͣ infrigidetur frigiditate ip̄ꝫ ꝯuertente ⁊ inſpiſſante ꝑ ablatōem calidi.¶ EXI.¶ De duplici cauſa ſomni excitatiua.Ciendum vero ꝙ duplex eſt cauſa ſomni excitaItiua .ſ. ꝑ ſe et per accn̄s: ꝑ ſe cā eſt cōplem̄tumdigeſtionis: qꝛ tunc ſegregatur tenuis ⁊ purusſanguis ab impuro ⁊ corpulento: ⁊ purꝰ eleuātur ſurſūimpurꝰ aūt deſcendit deorſum Primo enī in principiodigeſtionis calor eſt vehemens: et eleuat puꝝ ⁊ impuꝝſimul ad ſuꝑiora. Et propter hec groſſa in vigilia fortificatur frigus cerebri expulſo calido ⁊ grauat ſenſus etfacit ſomnū. Sāguis aūt ſubtilis eleuatur in fine digeſtionis quando remittitur calidū: ⁊ ille de facili deſcendit per venas a capite: qꝛ nō diu manet ibi: nec infrigidat̉: ⁊ īducit ſecū calidū ī neruos ẜſibileſ. ⁊ cauſat vigiliam. Cauſa vero ꝑ accn̄s multiplex eſt. Eſt eniꝫ cauſadiſpoſitionis in ſubiecto. ⁊ hec eſt duplex ſcꝫ ſubtilitasvenaꝝ que ſunt in collo: que adeo ſtricte ſunt: ꝙ nō pōtper eas cito diſtillare humidū infrigidatū in cerebro: q̄eſt cā ſomni. Et huiꝰ oppoſitū ē amplitudo venaꝝ colli:ꝑ quaſ diſtillat humidū infrigidatū in cerebro. Alia vero cā ſcꝫ nō diſponens ī ſubiecto. eſt magnitudo quideꝫcapitis vt in vanis ⁊ homululis. Magnū eī caput continet magnū cerebꝝ: cuius multa frigiditas diu vincitcalidum cū nutrimento cleuatū. Per oppoſituꝫ aūt paruitas capitis: ꝓpter ꝑuum cerebꝝ ⁊ ſiccum erit cā excitabilitatis facil̓. Iteꝫ cā ꝑ accn̄s eſt frigiditas circa locū digeſtiōiſ. ꝑ quā nō poſſunt eleuari vapores ad capuiſicut eſt in melācolicis. vt p̄hītuꝫ eſt. Item cā per accn̄ſeſt motus violentꝰ. qui euocat anima ab interioribꝰ adexteriora. Et ſic etiā cā ꝑ accidens eſt infirmitas: q̄ nonp̄mittit animā ī interioribus quieſcere. Item ꝑ accn̄s ēcā nimiū ieiuniū ꝓpter quod aufertur materia euaporationis: que debet ferri ad caput ⁊ cauſare ſomnū. ⁊ ſuntetiā quedā alie cauſe huiōi ꝑ accidens. ¶ XXXII
¶ De ſomnio ¶ Priſtianꝰ ad cōſoroeMclaret: quia ſenſitīe partis eſt ſomniū: ſicut ⁊ ſōN ſomno vero fantaſma ſomniū dicimꝰ. vndenus. Senſibilia nāqꝫ ꝑ vnūquodqꝫ ẜſum inficiunt: et ab eis facta paſſio nō ſolum oꝑantibꝰ ſenſibuſineſt arteriis: ſed etiā tranſeuntibus iam ⁊ ceſſantibusvelut ſi quid motū fuerit ab altero ceſſante motore manet ip̄m motum: ita vt mouebatur ab illo. Sic itaqꝫ nōſolum vigilantiū motus a ẜſibilibꝰ facti remanent etiāſenſibus tranſeūtibꝰ: ſed et cū dormimꝰ. Magis enimnon apparent: eo ꝙ interdiū quidā expellātur ⁊ euāneſcant intelligentia et ſenſibꝰ operātibus: ſicut minor ignis a maiore: et ꝑue paſſiones a magnis: Noctu veroꝓpter ſilentiū ſenſuuꝫ: ⁊ infirmitatē operādi ſuꝑcreſcūtet continue fiūt ⁊ ſepe qͥdem ſimiles: ſepe vero in aliasfiguras: diſſolute ꝑ ſubiecte materie reſolutōem. Ar ꝑhoc nec poſt eſcā cōtinuo ſicut nec in infantibꝰ apparetſomnia: qm̄ in humido perturbato nulla apparꝫ vmbravel etiā videtur ꝑturbata. Silente vero humido: puraapparent ī dormiendo fantaſmata. Et reliqui motuſ qͥa ẜſibilibꝰ accidūt. Itaqꝫ et melācolicis: ⁊ febricitātibꝰet inebriatis viſiōes apꝑent turbate. Inflatiōe vero ſedente: ⁊ ſanguine diſcreto ſenſoꝝ motus ex vno quoqꝫẜſibiliū ꝯſequentia ⁊ ordinata facit ſomnia. videtur autem mirabile: ꝙ eoꝝ quidem que in ſomnis fiūt fantaſmatum: ⁊ reſurgentes recordamur. Eoꝝ vero q̄ vigilātes agimꝰ: in ſomnis memoriā non habemꝰ: huiꝰ eſt cāqꝛ memoria fiunt eoꝝ que ſentiūtur. aut fātaſia vident̉neutꝝ aūt ſomnis accidit: Dormientes enī nō ſentimꝰet eoꝝ que ẜm veritateꝫ agunt̉ nullum eſt fantaſticum¶ XXXIIIſequenter neqꝫ ſomnium.¶ De ſeptem queſtionibus areſtotilis circaſomnium.¶ Actor.Eſomnio circa Areſtotileꝫ nō nulla iam dictaſunt ī libro. xx. ſuꝑius. vbi agitur in cōmuni dede animalibꝰ. Siquidem inter ꝓprietates communes aīaliū agitur etiā d̓ ſomnis eoꝝ. In ſūma verode ſomnio mouet Areſto. vii. non negligēdas queſtiōeſPrima ſiqͥdē q̄ſtio eſt quid ſit ſomniū vicꝫ in eſſe. Secūda vero cur dormientes quidam ſomniant: et quidamnon. Tercia de latentibus ſomniis ex vi dormitionis.Quarta vtꝝ in ſomno ꝯtingat p̄uidere futura. Quinta qualiter cōtingat futura preuidere ꝑ ſomniū Sextavtꝝ futura ꝑſpiciātur ab homīe ſolum: vel cauſaꝫ habeant quorūdam demonū. Septīa eſt vtꝝ ſomnia fiant anatura: vel ab euentu. Itaqꝫ de iſtis omnibuſ iuxͣ dictūordinem aliꝙͣtulum lautiori tractatu: vicꝫ obiectionesml̓tas circa hec īcidētes atꝫ ſolutōes inſerēdo ꝓſeqͥmur..XXXIIII.Ꝙ ſomnium fit a motū ſimulacrorum indormi entibus.¶ Albertus.E ſomnio quid ſit dicit Areſt. ī ſcd̓o d̓ ſomno ⁊vigilia: ꝙ fātaſma quod eſt a motū ſi mulacroꝝcum in dormiēdo fuerit in eo qd̓ dormit. hoc ēſomniū. hic motus deſcendit a loco fantaſtico: ⁊ tangitẜſuꝫ ꝯmunē: ac reuertitur ad fantaſiā. Cumeniꝫ euaporatio fit a loco digeſtiōis ad cerebꝝ: ſanguis ſubtil̓ eleuatur: ac d̓ſcendit ad interiꝰ capitis aīalis. cū quo ꝓgrditur animal̓ ſpūs ſimulacra deferens a loco fātaſie adorganum ẜſus cōis. Que cum mouēt ẜſuꝫ cōmuneꝫ fiſomniū. ⁊ videtur ſentiri forma delata a fantaſia ad cōmunē ſenſum. Cum aūt ip̄e ſpūs deferens formas ſit d̓natura humidi aerei ⁊ feratur cum hūido ⁊ ſubtili ſanguine qͣſi euaporabili. Dicit ph̓iloſophꝰ. ꝙ ſimulacroꝝmotus eſt in ip̄o: ſicut motus ramuſculoꝝ ſalis in aquacalida liq̄facti. Cum enim ī aqua calida liquefit ſal ſubtile: ſurſum eleuatur ex calido mouente ⁊ humido liquefaciente ſicut ramuſculus albuſ: ⁊ poſtea iteꝝ reſidet ex