LiberUiceſimuſſeptimus

Ꝙꝫ augmētum eſt in ꝙͣlibꝫ ꝑtem corꝑis. Cum ergo augmentū nō ſit ſine nutrimēto. Nutrimentū eſt in ꝙͣlibꝫpartem ⁊ non ſurſum tantū. Item in primo de generatōne ⁊ corruptōe habetur: ꝙ q̄libꝫ pars equaliter augetur. ergo videtur ꝙ nutrim̄tuꝫ ferat̉ ſurſum ⁊ deorſumequaliter. Item vaſa deferentia nutrimentuꝫ: que ſuntvene diriguntur a corde vel epate ſurſum vel deorſumeqͣliter. ⁊ nutrim̄tū fert̉ vaſis illis. Ergo videtur ꝙ nutrimentū fiat equalit̓ ſurſū ⁊ d̓orſum. Preterea vidturꝙ plus feratur deorſum. In omni enim nutrim̄to dominantur duo elem̄ta q̄ ſunt terra ⁊ aqua. ⁊ illa ſūt ambograuia. ergo plus nata ſunt ferri deorſum. Et ſic videt̉ꝙ non cauſetur ſomnꝰ ex hoc in prima etate: ꝙ nutrim̄tum omne feratur ſurſum.¶ XXI.Adhuc de eodemUper his ergo dicenduꝫ eſt: ꝙ pͥma etas eſt cāſomni ꝑ accidens. ſcꝫ qꝛ in ipſa multū nutrimentum fertur ad ſuꝑiorā. Et ideo pōderoſa habētcapita: cuius ſignuꝫ eſt ꝙ frequenter declināt ea in prima etate Ad id qd̓ contra obiicitur. Dicendum ꝙ augmentū principal̓r et ẜm longitudinē in ſuꝑioribꝰ determinatū eſt. Ꝙ aūt dicit philoſophꝰ: ꝙ eqͣliter ad omnēꝑtem intelligimꝰ non ẜm dimenſiōem: ſed qꝛ q̄libet ꝑsẜm ſpeciem et non ẜm materiā augetur. Cuius rato ſupra plane̓ aſſignata eſt. Ad aliud dicenduꝫ eodem mōꝙ precipue in pueriſ nutrimentū fertur ſurſum per quatuor cauſas. Quaꝝ vna eſt efficiens: qꝛ .ſ. calidū in eismagis feruens eſt. ⁊ calidū tendit ſurſum. Secunda eſtraritas corporis: minꝰ prohibens euaporatōes ad ſuꝑiora loca Tercia eſt diſpoſitio nutrimenti: qꝛ propter tenuitatem organoꝝ interioꝝ non ſuſtinēt nutrim̄tuꝫ forte: qd̓ eſt calidū ⁊ ſiccuꝫ: ſed oꝑtꝫ nutrim̄tū acciꝑe liquidum ⁊ fluidum. Et cum in illo abundet natura aque: q̄vaporalis eſt multum. iſtud nutrimentū multos. vapores exalat ad ſuperiorā loca. Et hec eſt etiā cauſa: quare in pueris facilius inducitur epylenſia quando dātureis multū vaporantia: ſicut vinū ⁊ medo: ⁊ huiuſmodi.Quarta cauſa eſt intentio nature que intendit augm̄tū⁊ idcirco plus ponit in longitudīem ad ſuperiora loca.Ad aliud dicendū eſt: ꝙ licꝫ vene dirigātur ī omne corpus a loco digeſtionis. tn̄ propter p̄dictas cauſas dirigitur nutrimentū in prima etate plus ad ſuperiora locaAd aliud dicenduꝫ: ꝙ licꝫ duo gͣuia elementa dn̄anturin nutrimento: tamen propter vim caloris agētis eleuātur ad ſuꝑiora loca pluſꝙͣ inferiora¶ .XXII.¶ Item obiectio contra predictā cauſamDhuc auteꝫ videri pōt alicui forte ꝙ ex p̄dictacauſa magis ꝙͣ ſomnꝰ cauſetur vigilia. Nutrimentum enī illud eleuatur fortiſſimo calore etatis prime. vnde patꝫ ꝙ calefactū eleuatur ⁊ calefacit ꝑtes ſuꝑiores. At vero ſuperioꝝ partiū calefactō eſt cavigilie: Igitur eleuatio nutrimenti ad loca ſuꝑiora potius erit vigilie ꝙͣ ſomni cā. Amplius in iuuenibꝰ maior eſt calor ꝙͣ in pueris. Qd̓ ex hoc probatur: qꝛ multiplicata propria materia ſua in ſubiecto calor ml̓tiplicatur. vnde ⁊ fortiores cibos digerūt iuuenes ꝙͣ in primaetate exiſtentes. Ex hoc itaqꝫ videtur: ꝙ iuuenes freq̄ntius deberēt alimentū appetere plus qͣꝫ de illo ſumere.ꝙͣ in prima etate exiſtentes. Cunqꝫ alim̄tum ſit ſōni cāvidetur etas ſecunda magis eſſe ſomnifera ꝙͣ prima.Preterea dicit Areſtotiles in libro de ſomno ⁊ vigiliaꝙ melancolici edaces ſunt: quēadmodū nichil habentiaiocundū efficiūtur eis corꝑa: ⁊ inde dicit ꝙ paꝝ dormiunt melancolici. Itaqꝫ multitudo nutrimēti nō videturcauſa ſomni. Nos dicimus ꝙ licet nutrimentū calidumpͥmo eleuetur tn̄ ī capite infrigidatur: ⁊ illic frigiditasattingit locum ꝑ quem ī omni organo deſcendere debꝫanimalis ſpūs. Idoqꝫ ſic efficitur ſomnꝰ. Et licꝫ maior

calor ſit in iuuenibꝰ. nō tamē adeo feruet: ſicut ī puerisquia plus de alieno ſuppoſitū eſt in illis. ⁊ etiā iuuenuꝫcorꝑa magis ſūt ſpiſſa euaporationi reſiſtentia. Sꝫ necilloꝝ cibi ad̓o ſūt vaporatiui ſic̄ infantiles cibi Porromelācolici reuera edaces ſunt: eo ꝙ ad cibum ſe habētin principio ſicut in fine ⁊ ecōuerſo. ꝓpter modicū eniꝫcalidum non multū d̓lectātur in cibo: ⁊ iō non ſatis fitꝑ cibum eoꝝ deſiderio. ſed remanet in fine ſicut in principio. ac in calido non eſt ſic: qͦniaꝫ ille multū delectaturin cibo: ⁊ accipiendo ſatiſfacit d̓ſiderio ſuo: ceſſatqꝫ appetitus. licꝫ aut multū cibum accipiat melancolicus: tn̄quia frigidus ē locus intus. non fit euaporatō multa acibo. Ideoqꝫ non ml̓tū accidit ei ſomnus. Sic aūt ī prima etate non eſt vt ex p̄dictis manifeſtum eſt. XXIII¶ De quiuta cauſa que eſt caloris ſubtractōEquinta cā ſomni dicūt philoſophi: ꝙ ip̄a ē caloris ſubtractio. qꝛ ſomnus cauſatur ex frigidograuāte organa ẜſibilia. At ecōtra videtur eēquod dicit Areſtotiles: melācolicos nō eſſe ſomni amatores: īfrigidatuſ eſt enī intus locus. Ideoqꝫ non fit ineis multitudo euaporatōis. Et huiꝰ rei reddit cauſam:dicens: Nigra eniꝫ colera eſt naturaliter frigida ſicut⁊ nutrimētum locum frigidum facit: aliaſqꝫ particulasvbicūqꝫ exiſtit poteſtatis huiꝰ ſuꝑfluitas. Ex hoc accipitur ꝙ caloris ſubtractō potius ad vigiliā ꝙͣ ad ſōnuꝫoꝑatur Nos aūt de hac quinta cā dicimꝰ: ꝙ ip̄a eſt ſubtractio caloris in menbris exterioribꝰ. Id aūt qd̓ de melancolicis obiicitur dictum eſt de diminutiōe caloris ininterioribus circa locuꝫ digeſtionis. vbi prima ſōni cāeſſe cognoficitur.¶ XXIIII.¶ De ſexta cauſa que eſt ſtudij attentōExta quoqꝫ cāꝫ adiiciūt ſomni ſcꝫ circa aliquidattentōem ſtudii. veꝝ cum ſtudium multiplicetſpūs ⁊ calorem ī loco cerebri: ⁊ ob hoc impediteius frigiditatē actualē dominari: videtur magꝭ eſſe cāvigilie ꝙ ſomni. Nos aūt ad hoc dicimꝰ: ꝙ ſtudiuꝫ autdeuotio ⁊ huiōi attentōes: ſunt cauſe ſomni modis duobus. vnꝰ eſt: quia ſpūſ in cerebro caloreꝫ ml̓tiplicat: quiſcꝫ calor euaporatōem nutrimenti a loco digeſtiōis adſe trahit. ꝙͣ cerebri frigiditas vincit et ſomnū inducitSicqꝫ calor capitis ſomnū cauſat per accn̄s. Aliuſ modus ꝙ anima ī interioribꝰ occupata: circa vſum rōnis⁊ affectuſ: exteriora menbra relinquit: ſecūqꝫ ſenſibilēſpūm ⁊ calorē trahit. Quo facto de facili mēbra exteriora grauātur ⁊ accidit ſōnꝰ. hinc etiā accidit: ꝙ aliqͥ audientes ſubtilia ⁊ deuota: frequenter ſomno deprimūt̉In diſſolutōibus aūt ⁊ nugis exiſtenteſ vigilant: qm̄ ineis aīa tota in ẜſus expāditur. Hec de quattuor cauſisſomni aſſignatis ab Areſtotile. et etiā de alijs duabusquas cōmentatores adiiciūt ad preſens ſufficiant.¶. XXV.De ſeptima cauſa ſcd̓m auicennamIdetur aūt etiā Auicenna ſeptimā cauſam veloctauam in libro ſuo de anima inducere dicensꝙ cura ⁊ pauor inducūt ſomnū quandoqꝫ. Sedetiam videtur ꝯtrarietas eſſe in dictis eiuſdeꝫ Auicēnequia primo dicit ꝙ pauor eſt cauſa ſomni: ⁊ poſtea ꝙ ecā vigilie Nos aūt ad hoc dicimꝰ ꝙ cura ⁊ pauor reducuntur ad attentōeꝫ: qꝛ cura ſomnuꝫ cauſat ſicut ⁊ ſtudium. Pauor aūt ī hoc ꝙ retrahit ſanguinē ⁊ caloremac ſpūs ad īteriora ſomnū inducit ⁊ ec̄ faciei palloreꝫ.Nec eſt ꝯtrarietas inter dicta Auicēne: qꝛ nihil ꝓhibꝫidem diuerſis modis cauſam oppoſitoꝝ eſſe. vn̄ pauorquidem ſomnuꝫ cauſat eo modo quo dictum eſt: ſed vitgiliam cauſat duobꝰ modis. Quoꝝ vnus eſt qꝛ ſpirituſet ſanguis fugiens ad interiora calefiūt calore cordis.⁊ multiplicātur Et idcirco tunc regrediūtur ad exteriora: ⁊ ſic cauſant vigiliam ⁊ animoſitatem. Secundꝰ eſt