LiberUice ſimuſſeptimus

exopilando vias ſenſuum et diſſoluēdo humidū: ac termīatur ad cerebꝝ: qͦ ad hoc ꝙ frigiditas cerebri nō p̄tcōuertere vaporem eleuatuꝫ ad caput: ⁊ hūidum frigidum opilans vias ſenſuum. Et ſic patet qualiter principium vigilie ē a corde ⁊ finis eius ad cerebrū. Et prīcipium ſomni a cerebro: ⁊ finis eius ad cor: ſicut dicit Alphorabius Ideꝫ qͦꝫ dicit: ꝙ cerebꝝ ⁊ cor eſt cauſa vtriꝰqꝫ: ſed cor eſt cauſa prima. cerebꝝ vero ſcd̓a. ⁊ hec duomēbra cōmunes habent has duas virtutes: ſcꝫ ſomnū⁊ vigiliam. Hoc etiā in ꝑte patꝫ ex p̄dictis. qualiter ſcꝫin ſomnis cor eſt agens primū. ⁊ cerebꝝ agens ſecūdūAt in vigilia non eſt adeo ꝑſpicuum. Dicendū eſt ergoꝙ vigilia cauſatur ex duobꝰ. Cauſatur eniꝫ ex calore actuali. ⁊ ī illo cerebꝝ nō habet aliquā cauſaꝫ Cauſaturetiam a ſpū ſenſibili ⁊ motiuo. ⁊ in illo eſt cor cā primaper generatōeꝫ ſpiritꝰ. Cerebruꝫ eſt aūt cauſa ſecundain eo ꝙ dat ſpūi ſenſus ⁊ motus. ſic patꝫ ratio dicti ſcꝫqualiter ſomnꝰ ⁊ vigilia ſunt virtutes cōmunes cordisac cerebri. ⁊ cor eſt in eiſ cauſa prima. cerebꝝ vero ſcd̓aPreterea dicit idem philoſophꝰ: ꝙ ꝓpter debilitatē cerebri ⁊ cordis neceſſario accidit ſomnꝰ. ⁊ vtꝝqꝫ illoruꝫeſt cauſa in d̓bilitate ſui oꝑis: licꝫ cerebꝝ in hͦ ſit fortiꝰpropter complexiōeꝫ eius: dicimꝰ itaqꝫ ꝙ fortitudo cordis eſt in emiſſione ſpiritꝰ vitalis et motiū iin totū corpus. Fortitudo autem cerebri eſt in emiſſione ſpūs aīalis per ẜſum ⁊ motuꝫ in totum corpus. Nam vtrumqꝫhoꝝ in vigilia exercetur: opus aūt vtriuſqꝫ in ſōno d̓bilitatur: qꝛ tunc om̄s ſpiritꝰ cōtrahuntur ad intrinſecuscorꝑis ad locum digeſtionis: vt cibus digeratur. Idroqꝫ ſpūs vitalis effluens a corde in corpus diminuitur:Et hec debilitas cordis vocatur. Simil̓r ſpūs aīmaliseffluens a cerebro ſenſuuꝫ ⁊ motuꝫ diminuit: qd̓ debilitas cerebri vocatur. Cerebꝝ tn̄ cuius complexio frigida eſt et humida: fortior ſomni cauſa eſt: ꝙͣ cor cuiꝰ cōplexio calida et ficca eſt.3¶ De diſpoſitōue anime et corporis in dormiente ¶ Priſtianus vbi ſupra.Nima in ip̄a ſoporatōis hora ꝑ quaſdam ꝑteſactualis videtur: ⁊ ꝑ quaſdā ſil̓es etiā inactuaalis. Actionis partes ſunt inſpiratō: reſpiratōviſiones et fantaſmata videre: digerere: et corpus quietum facere. Inactual̓ aūt eſt n̄ ſentire: nec ſcire: nec pedum ⁊ manuū actiones reciꝑe. vnde apparꝫ quaſi dimidiam ꝑtem anime viuere: vigilare et agere. dimidiamſopitam ⁊ inactualē: ⁊ quaſi in mortē ſeꝑataꝫ eſſe. Tūcequidem grauiora ⁊ humidiora ⁊ algidiora patꝫ eē corpora: ſanguīem pinguioreꝫ: plus quoqꝫ ꝙͣ in vigilātibꝰinſpiratōem ⁊ reſpiratōem ⁊ cetera plura. Spūalia vero ſomniari: recordari. ſine omni ſenſu et intelligentiafantaſmatum ⁊ dormiētes ꝙͣ vigilantes contemplatioreſ et inuentioreſ nouoꝝ. Grauiora qͥdem ſunt corporadormientiū propter qͥetem: veluti enī defectꝰ ſpiritꝰ exmembris fit concumulato calido ad id quod intus eſt.Solutionē aūt humiditatis ⁊ grauitatis ſeqͥtur leuigācia: quia ſpūs et calor extentus et inflans in toto corꝑefacit illud leuiꝰ. Ex eadem quoqꝫ cauſa algidiores fiūtdormientes. Calore eī relinquēte ⁊ ꝯcumulato ad id qd̓intus eſt. refrigerantur ea que exͣ ſunt. ſicqꝫ frigidioreſfiunt ⁊ ob hoc ſanguis incraſſatur. his cōſequens eſt eteſcam faciliꝰ digeri: et corpus incraſſari. Circump̄ſſuꝫetenī calidum: ac totum interius cumulatū. facile ⁊ citodigerit: ita vt ⁊ nutribiliora et pingniora ſint corpora.Nam in vigilantibꝰ ſpiritus operas ꝑ ſuum naturalēimpetum facit eſce motatōem. Unde ⁊ turbulenti ſomni ad digeſtioneꝫ non ſufficiūt. Per collatōeꝫ quoqꝫ caloris in ea que intus ſunt: pallidiores fiunt dormientesFormoſitatis enī incremētū in ſanguine caliditas facitper hoc etiā et ſubdant ampliꝰ: quia calidū in vnū locū

intus conglobatū cito ſoluit carneꝫ: ⁊ plus facit euāporationeꝫ. ſicqꝫ ſudor emittitur nō ex toto corꝑe ſed circa pectus et collum ⁊ caput Pedes vero calidi dormiētium: qꝛ caliditas intꝰ impetu facit: et in id qd̓ eſt deorſum. Hec autem accidūt ſomniſ. differēter ad etates etnaturas: et tempora et horas. Adhuc etiam et a locoꝝcauſa et a qͥbuſdam alijſ modis. Somnus itaqꝫ digerēdo ⁊ nutriendo magis eſt calidꝰ: ſed quia refrigerari facit quod extra eſt: magis frigidꝰ intelligendus eſt: ⁊ qꝛdormientes dum reſurgimꝰ ſapientes efficimur. Procedentes vero hora minus. Intelligētia nāqꝫ ꝑ refrigerationem. remiſſio vero ex caliditate.¶ XI.De cauſis efficientibus ſomnum¶ Auicenua vbi ſupra.Um aūt in ſomno ꝯuertatur anima ſicut ſup̄dictum eſt ab exterioribꝰ ad interiorāⁱ ꝯuerſiōeꝫhuiuſmodi neceſſe ē fieri: aut propt̓ laſſitudinēq̄ ab exterioribus ꝯtingit. Aut ꝓpter ſolicitudinē q̄ exillis prouenit. Aut quia iuſtrumenta ipſa non ſunt illiobediētia. Propt̓ laſſitudinē accidit ſomnus: cū ſpiritꝰanimalis vicꝫ diſſolutus ac debilitatꝰ refugit ad interiora. ⁊ ſequuntur eum virtutes animales. Hec aūt laſſitudo aliquando cōtingit ex motibus corꝑalibus. Aliquando ex curiſ Aliquando ex prauore. Siquidē ex vapore ſomnus quandoqꝫ accidit: ⁊ etiaꝫ mors: propt̓ ſolicitudinē aut curas ſomnus accidit: cum ipſe cure ſolicitudinum calefaciunt cerebrum: et humores attrahuntur ad illud: cum enī cerebrum impletur: dormitio propter humorē efficitur. Accidit etiam ex curarum ſolicitudine alia ratōne: propter hoc videlicꝫ ꝙ cibaria ⁊ humores cum ꝯiunguntur intus indigent vt adueniat eisſpiritus cum toto calore naturali. ad hoc vt calor digeſtionem perfectam efficere valeat: vt ob hoc exteriorarelinquat. Propter inobedientiam vero inſtrumētoruꝫaccidit ſomnus: cum nerui imbuūtur ⁊ opilantur ex vaporibus ⁊ ex cibis qui diffundūtur in eiſ ⁊ ſpiritꝰ refugit organa mouere ꝓpter ml̓tam humiditatē. Uigiliavero fit ex cauſis oppoſitis: ⁊ ex caliditate ⁊ ſiccitate: ⁊habita quiete. Ex hiſ etiaꝫ cauſis eſt digeſtionis īꝑfectio: ſpiritꝰ diffuſio. mala diſpoſitio q̄ animā impedit etnon intꝰ eam ꝑmittit: ſed reuocat ad exteriora ſicut iravl̓ pauor ex re propinqua vl̓ cruciatus ex veneno. ¶¶ Albertꝰ. Cauſas efficientes ſōni quattuor aſſignatAreſtotileſ ſcꝫ alimēti euaporationem laborem egritudinem primaꝫ etatē Quibꝰ a commentatoribꝰ adduntur alie due ſcꝫ caloris ſubtractio ⁊ ſtudii circa aliquidattentio Quidam etiaꝫ addunt languorē ſed reduciturad egritudinē ⁊ laborē.¶ XII.¶ De prima eius cauſa que eſt euaporatōnutrimentiE prima dicit philoſophꝰ: ꝙ ex euaporationecirca nutrimētum fit hec paſſio. Neceſſe eſt enīqd̓ euaporatū ē vſqꝫ quo impelli. id eſt vſqꝫ adlocum d̓terminatum qui eſt caput. Deinde ꝯuerti ac ꝑmutari: ſicut eurippum. id ē vaporē inuolutū. ſicut eſt īvento turbinis. Sicut eniꝫ in primo calore ſolis eleuat̉vapor ⁊ aſcendit vſqꝫ ad medium aeris: vbi domīaturfriguſ. quo ꝯuertitur et inſpiſſatur: ac deſcēdit aqua pluuie: ſic et in microcoſmo. a calore cordiſ primo eleuaturnutrim̄ti vapor ad caput. qͥ frigiditate cerebri reuoluit̉ac d̓ſcendit in humiditate frigida: facitqꝫ dormire. Itēhumiditas corpulenta repente ſurſum aſcēdit: cūqꝫ ſtatgrauat et dormire facit. Cum enim repente d̓orſum reuertendo calorem propellit tunc fit ſomnꝰ: et anīal dormit. Ad hoc quidem inducit tres rationes acceptas aſignis que inueniuntur in dormientibus. prima eſt ꝙſomnifera omīa grauant caput: vt potus et cibi opiummandragora: vinuꝫ lolium. Secunda ratio eſt ꝙ quādo