LiberUice ſimuſſeptimus

de ſomno et vigilia ſic. Quoniam autē ineſt ſomnꝰ: ſic̄ſcꝫ ſcd̓m vnumquēqꝫ ſenſum. hoc quideꝫ ꝓpriū eſt. illd̓vero commune. ꝓprium ſicut viſus videre: auditꝰ audire. et alijs ẜm eudeꝫ modum. Eſt aūt ⁊ ꝯmunis potētiaque ſequitur om̄s. que qm̄ videt ⁊ audit ꝯmunit̉ ꝑcipitet intendit dicere: ꝙ ex quo claudūtur in ſomno omnesſenſus proprii: oportet ꝙ claudātur in ſui prīcipio qd̓ ēſenſus ꝯmunis. qͥ confert ſenſata propria. ꝓpter hoc ꝙad ipſum om̄s proprii recurrūt. Et ita patꝫ ꝙ eſt ſeniꝰvnus proprium hn̄s organū ſicut nos ſupͣ oſtendimus.Scd̓m aliam comparatōem quā habꝫ ſenſus cōmunisad interiores potentias: que ſunt ymaginatō ⁊ fantaſianō immobilitatur: et ẜm hanc etiam ſomnꝰ nō eſt paſſioeius. et ſic diſtinguendo oportꝫ euꝫ ꝓcedere: qͥ vult ſeqͥdicta quoꝝdaꝫ philoſophoꝝ qui dicunt ſomnū eſſe paſſionem ẜſus communis: ⁊ alioꝝ quorūdam etiā contrarium aſſerentiū. Si quis aūt ſubtiliter vellet intueri dicerꝫ ꝙ ſōnus nō eſt paſſio ſenſus cōmunis niſi ꝑ accn̄sſcꝫ inqͣtum influit ſpūm ſenſibus propriis. ⁊ non ſic vtimmobilitetur ꝓprium organū ſenſus ꝯmunis ꝑ ſōnuꝫEſt autem ſomnꝰ paſſio que primo vl̓ prīcipaliter ineſtẜm organū tactus. quod in aliqua ꝑte ſui fundamentūeſt oīm ſenſuū: ſcꝫ in principio ortus neruoꝝ ſenſibiliuꝫa cerebro. Nam in illo loco concurrūt nerui ſenſibiles.et fundātur in neruo tactꝰ. Ideoqꝫ qn̄ vis tactiua deficit a tangendo in illa ꝑte nerui: neceſſe eſt omnes aliosſenſus deficere.¶.VII.Ciuus loci vel partis corporis ſit ſomnuset vigilia¶ I aūt queratur cuiꝰ partis ſūt ſomnꝰ ⁊ vigiliaex parte corꝑis. dicimꝰ ꝙ ſunt trium determīatoꝝ locoꝝ: vt dicit philoſophꝰ differenter: ſcꝫ cerebri etcordis et ep̄atis. Ad ſomnū exiguntur tria. quoꝝ duoſunt agentia: vnum patiens ⁊ agens. Primū eſt calorcordis. a quo etiā ep̄ar calorem ſuum habet. Dicit eniꝫAuicenna in libro ſuo de aīalibꝰ: ꝙ principiū venarūeſt a corde. ⁊ licꝫ virtus nutritīa ⁊ digeſtīa ſint in epatetamen emanāt a corde ad ep̄ar. ⁊ calor epatis eſt preparaus digeſtionem nutrim̄ti. ſed calor cordis eſt cōplemētum. et ideo cor ſimpliciter eſt digeſtionis principiū etnutrimēti: ſed ep̄ar quodā modo Et licꝫ ep̄ar trahat pͥmo nutrimētum a ſtomacho. tamē calor cordis perficitipſum. pꝰ quā perfectōem redit ad nutrimētū ſtomachi⁊ eꝑatis ⁊ cordis: ⁊ totiꝰ corꝑis. Patiens aūt eſt ī epate. ⁊ hoc eſt nutrim̄tuꝫ tractu a ſtomacho ꝑ venas inuiſcerataſ. qd̓ calore cordiſ euaporaliter eleuat̉ ad cerebꝝScd̓m aūt Auicennā agēs ē frigiditas cerebri: que vaporem eleuat ad caput: ⁊ ꝯuertit in hūiditatem: que deſcendendo grauat organa ſenſuū. hec autem tria locaẜm philoſophū ſunt principia motuſ ⁊ ſenſus. ſicut enīhabetur in libro de differentia ſpūs ⁊ aīe. Spirtus vitalis eſt a corde: et ſpūs anīalis a cerebro: ſed tn̄ oriturin corde. Formaꝫ vero ẜſus ⁊ motus accipit a cerebro⁊ in anteriori ꝑte eſt vehiculū ſenſus principalit̓. ⁊ ſecūdario motus. In poſteriori aūt eſt vehicl̓m motus principaliter et ſecundario ſenſus: Epar enī eſt principiummotus ꝙͣtum ad miniſtratōem nutrimēti. Sunt autemduo ſenſus: ſcꝫ tactus ⁊ guſtꝰ: ẜm quod eſt quidā tactꝰqui inqͣtum ſunt ſenſus nutrim̄ti organa ſua habent incorde: vt ſuꝑius hītum eſt. Organuꝫ enī eorū ẜm ꝙ ſicconſideratur eſt complens digeſtionem nutrim̄ti: cuiusip̄i ſunt ſenſus. hoc aūt facit calor cordis: vt dictum eſtSunt etiā quodāmodo inſtrumenta omniū ſenſuum incorde: nō quidem quo ad iudiciū ſuoꝝ ſenſibiliuꝫ. Sedinꝙͣtum nullꝰ ſenſus ſentit ſine calore actuali: vt habetur in. ii. de aīa. et in principio de ſenſu ⁊ ſenſato. hic eīcalor actualis procedit a principio caloris: quod eſt corEſt etiam alio mō organuꝫ ſenſus cōmunis in corde: n̄

quidē quo ad iudiciū: ſed inꝙͣtum ſuo ſpū ⁊ calore: oēsſenſus proprios cōducit ad actum. Et idēirco dicit Alphorabius: ꝙ ſenſus cōmunis eſt calidū naturale Spiritū aūt ⁊ caloreꝫ qͣꝫ īfundit ſenſibꝰ propriis nō accipua cerebro vtā primo principio: quia illud frigidū ē ſed acorde accipit caloreꝫ ⁊ ſpiritū ẜm ſubſtantiam ſpirituslicet idem ſpūs formā motus ⁊ ſenſus accipiat a virturte animali: que ē ī cerebro. ⁊ ſic patꝫ qͣliter ab his tribꝰꝑtibus fit motus ⁊ ſenſus. ⁊ qualiter ab eiſdem fit ſomnus et vigilia: Sed tamen nullꝰ eoꝝ eſt ſomnꝰ: vt ſubiecti: ſed potiꝰ ſic ē organoꝝ exterioꝝ corꝑis ſenſitiuoruꝫ⁊ mobilium. Sōnus ergo eſt a corde vt a primo agēte:et a proximo cerebro agente quod eſt cerebri frigiditaſ⁊ ab epate tāꝙͣ a patiente..VIII.De qualitate ſomni et eius cā. ¶ Priſtianus ad cōſdrōe regem perſarumEliberandum eſt an ſomnꝰ calidꝰ ſit: an frigidꝰSi enni calidꝰ cur ſitim reſtinguit et humiditatem auget. Si vero frigidus: cur cibos īdigeſtūducit ⁊ corpus calefacit ⁊ ſudores recipit. Non aūt dicimus ſomnū eſſe pͥuationem vigilie: ſic̄ ſanitatis infirmitatem: ⁊ viſus cecitatem. Que enī ſcd̓m priuatiōeminducta ſunt contra naturaꝫ et nocitura ſunt. Somnuſaūt a natura inuentus eſt in ſaluteꝫ animalis: nec minꝙͣ vigilia. natural̓. Eſt enī ſomnus inſenſibilitas quedānaturalis: et ꝯmunis paſſio anime ⁊ corꝑis. qm̄ et eorūſenſus proprii motꝰ ꝯmunis. Senſibus aūt ꝑ ſomnumſilentibus circa nutritiuā anime ꝑtē ſomnꝰ oꝑatur nōindigens ad hoc exterioꝝ motuſ. Cauſa vero ſomni eſtextrinſecꝰ intrans eſca ⁊ intrinſecꝰ humidoꝝ ⁊ calidoꝝſuperabundātia. Eſca enim in receptiuis exiſtēte lociseuaporatō in venas efficitur: ⁊ inde in caput emittituribiqꝫ cumulatim grauatas materias accidit iteꝝ reuerti deorſum. et refrigerare calidū quod eſt cor. quā refrigeratione facta ſomnꝰ inducitur. Humidi enī vaporesvſqꝫ ad ſuꝑiora implentes circa cerebꝝ in quod cumulantur quod eſt frigidiſſimū oīm que in corꝑe ſunt. aggͣuant caput et palpebras ac dormire faciūt. Digeſtioneaūt facta ſomnꝰ conquieſcit. ꝙͣdiu enim indiſcretꝰ eſt ſāguis: poſt eſce acceptionem ſomnꝰ fit. Diſcreto vero ſāguine puriore ad ſuꝑiora loca collocato ⁊ Turbulentiore autem partibꝰ inferioribꝰ inſidente reſurgit animalex eſce grauitate abſolutū. Sicut aūt eſca ſuꝑintroducta ſōnuꝫ facit: ex humiditatis abūdātia. ſic et ꝯceptōinterius facta. ſiue a laſſitudinibꝰ: ſiue etiaꝫ infirmitatibus: que ex abundantia calidi et humidi ſunt. Eſca quidem indigeſta inflante ex calore et repulſa deorſum cumulatim: ⁊ calore refrigerante ſomnꝰ efficitur. Idemenī humidoꝝ aſcenſio: et iterū refluxio Bormitio ergorefrigeratio eſt. cauſa vero dormiendi calida: qꝛ ſynodquedam eſt ſomnꝰ intꝰ calidi et compreſſio natural̓. Acꝑ hoc accidūt dormientibꝰ corꝑalia quidem et ſpūaliaqualia videlicꝫ dicentur infra.¶ IX.¶ De cauſis oppoſitis ſomni et vigilieCiendū autem ꝙ ſomnꝰ ⁊ vigilia cauſātur aboppoſitis cauſis agentibꝰ ⁊ paſſiuis que nonpoſſunt eſſe in membro vno. vnde cuꝫ cauſeturſomnꝰ a frigido ⁊ humido: neceſſe eſt cauſari vigiliaꝫ acalido et ficco. Et cum iſta non poſſint eſſe in vno menbro ſcd̓m dominiū: neceſſe eſt ꝙ vnuꝫ ſit in cerebro: ⁊ alterum in corde. Cunqꝫ animalia nō ſemꝑ dormiat: necſemꝑ vigilent: neceſſe eſt quādoqꝫ ſomni cauſas vincere: ⁊ quandoqꝫ cauſas vigilie Itāqꝫ quādo vincijt cauſe ſomni: que ſunt calidum agens: et humnidum patiens: incipit actio a cerebro ac terminatur ī corde: quoad hoc cor non poteſt influere calidum actuale organisſenſuum: Ecōtra vero cauſe vigilie ſunt calidum ageset ſiccuꝫ patiens: ⁊ incipit actio ipſaꝝ a corde: ⁊ ꝓcedit