LiberUiceſimuſſextus

ꝯfert ſonus nec color. nec odor Fames aūt et ſitis ſuntappetitus illoꝝ: vt ſupra dictū eſt. Iterū guſtꝰ ⁊ tactꝰa prope ſunt. alie vero a longe. Et omnia qͥdeꝫ ſentimꝰper mediū: ſed in his latet. ſcꝫ in tactu et guſtu. In hisenim medium eſt caro. ſicut aer et aqua in viſu et auditu et olofactu. Nam cum ẜſibilia poſita fuerint ſupraſentiens non ſentiet omīno. Caro aūt ſentit: cum aliudſuper ip̄am poſitum fuerit. Caro ergo mediuꝫ ē eiꝰ qd̓tangi poteſt. non ſcꝫ quaſi inſtrumentuꝫ vl̓ organum.Senſum quidem tactus habet homo certiſſimum: cumin ceteris animalibuſ multis deficiat. Ideoqꝫ ſubtilioreſt et diſcretior omnibus aīalibus. propter hūc nanqꝫẜſum videmus homines ingenioſos et non ingenioſoseſſe. fortes enim. id eſt duros carne videmus indiſcretos: molles autem carne diſcretos vel intelligentes.¶ Idem in tercio libro. Sine tactu quidem nec vnumalium ꝯtīgit habere ẜſum: Omne nanqꝫ corpus anīatum poſſibile ē tangere: et animalia neceſſario moriuntur: quando carent hoc ſenſu: Propter hoc etiam aliaqͥdeꝫ ſenſibilia: vt ſonus color ⁊ odor: excellētiis ſuis n̄corrumpunt animal: ſed corrūpunt inſtrumenta ſenſusniſi hoc ſit ꝑ accidens: vt ſi cuꝫ ſono ſiml̓ fiat magna ꝑcuſſio. Eoꝝ vero que tangi poſſunt excellentia: ſicut calidorum frigidoꝝ ⁊ duroꝝ: corrumpit animalia: qꝛ ſenſus iſte ſcꝫ tactus animali neceſſariꝰ eſt: vt ſit animal.Alios aūt habet ſenſus animal: vt ſupͣ dictum eſt: nonpropter eſſe ſed ꝓpter bonum. id ē bene eſſe. Idcirco vero oſſibus et capillis et hmōi partibus non ſentimus:quia terree ſunt..LXXIX.¶ De organo eiuſdem. ¶ Hali vbi ſupra.Actus quoqꝫ fit: ſicut et alij ſenſus: ſcꝫ īmutatione ſentientis in rei ſentite naturam: et ī continuatōe ſenſus illius ꝑ neruum ſibi propriumad mentē: niſi ꝙ ceteroꝝ cuiqꝫ ꝓprium membrū d̓putatum eſt. Tactus aūt eſt in omnibꝰ mēbris corꝑis exceptis vnguibus et pilis. Naꝫ ad vnūqd̓qꝫ membꝝ aut acerebro aut a nucha dirigitur neruꝰ: ad pilos aūt et vngues nullus. Piloꝝ enim generatō fit ex vaporibꝰ ſicqͥvngues autē extremitatibus digitorum ꝯtinuati ſunt.et ī eorum radicibꝰ ligamenta ſunt ex neruoꝝ genere: q̄illos tenent et aſtringunt. Non aūt illis ſenſum: niſi folius ligationis loco ꝯferunt. ¶ Guilhermꝰ de conchis.Similis eſt tactus ratio: q̄ ⁊ guſtus. Cum eniꝫ manusvola: que vt melius ſentiat eſt neruoſa: alicui calido ſeapplicat: aerea ſubſtātia que in illis membris eſt calorēſibi aſſumit: quem anime in logiſtica cellula repreſentatſimiliter ⁊ frigiditatem. Lene qͦqꝫ aſꝑum molle ac duꝝceteraſqꝫ qualitates ſenſibiles ẜm tactum. Iſte ſenſusetſi manibꝰ quia ꝑ eas frequentiꝰ exercetur aſcribitur:omnibus tn̄ membris neruos habētibus eſt cōmunis.Que enim carent neruis. carēt et ſeniu. ¶ LXXX¶ De obiecto eiuſdem. ¶ AlbertꝰUm aūt multe ſint qualitates ſenſibiles ſcd̓mtactum: ſcꝫ calidum: frigidū: humidum: ſiccumgraue: ſeue: durum: molle: lubricum: aridū: aſperum: lene: groſſum: ſubtile. non videntur om̄s iſte ſcd̓mtactum primo ſenſibiles eſſe. Qualitas enī ſenſibil̓ ſentitur qd̓ ipſa eſt Ideoqꝫ non videtur pͥma ſentire: ſi prima non eſt: At vero inter iſtas non ſunt niſi quattuorprime due: ſcꝫ due actiue et due paſſiue. Ideoqꝫ vid̓turꝙ omnes alie ꝯſequentes ꝑ actus illarum ſentiantur:Et hoc etiā dixer̄t quidā. At contra obiicitur ꝙ mediicolores ab extremis ꝯſtituuntur: nec tn̄ ꝑ extremos ſentiuntur. Preterea quicqͥd agit actu: hoc eſt actu de neceſſitate. Ideoqꝫ videtur ſi conſequentes agunt in ſenſu actu primaruꝫ ꝙ de neceſſitate ſint actu prime Nositaqꝫ dicimus: ꝙ multa ſunt tagibilia que ſunt qualitates miſcibilium vl̓ cōſequentes mixtum. Nos enī percorpꝰ ſentimꝰ inqͣtuꝫ eſt mixtū ex tangibilibꝰ. Et ꝓbat

Areſtotiles in primo de generatōne et corruptione: ꝙnihil p̄ter qualitates tactus eſt miſcibile ꝑ ſe. Per vnūitaqꝫ tactum apprehendimꝰ omnes cōtrarietates tāgibilium. At vero om̄es predicte qualitates. ſcꝫ que ſuntmiſcibiliū vl̓ conſequētes mixtum: nō ſentiūtur a tactuniſi prout habent ꝯtrarietatem et motum ad ip̄ꝫ Cumautem recepte ſunt et qͥeſcentes: tunc non ſentiuntur.Quod vt intelligatur: repetendū eſt quod ſupͣdictū eſtſcꝫ ꝙ tactus eſt forma ⁊ actus animati corꝑis anīa ſenſit iua Dicit enim Areſtotiles in ſcd̓o de anima: ꝙ viuere per primum ſenſibile ſentientibus ineſt: et ꝙ primūſenſibile tactus eſt Cum itaqꝫ corpus animatū habeatcomplexionem in mēbris ſimilibus: et compoſitōeꝫ indiſſimilibus erit tactus perfectiua corꝑis formā talis:inꝙͣtum ſcꝫ ē complexionatū in ſimilibus: et cōpoſituꝫin diſſimilibus. Dicimus ergo ꝙ tactꝰ prout eſt actuscomplexionati corꝑis agnoſcit ac ſentit omne quod eſtcontrarium cōplexioni: ⁊ ꝯueniens illi: prout eſt ī motuad ipſam. ⁊ ſic ſentitur calidum frigidum hūidum ⁊ ſiccum et cetera que diſſimilia ſunt complexiōi corꝑiſ tangentis. Ideo autem dico prout eſt in motū: qꝛ nihil prohibet aliquem calorē innaturalē ſentiri: ſi receptꝰ ſit incomplexione quaſi naturalis. Unde ꝓpter hoc ethicuscalorem ſuū non ſentit: quia calor innatural̓ naturaleꝫvincit: et factus eſt quaſi natural̓. At ecōtrario febricitans in febre terciana mirabil̓r ſentit calorem ſuū: ⁊ tn̄minus habet de calore. ꝙͣ ille: quia nō eſt in eo victus calor naturalis: ſed calor febris ī motu et pugna eſt ad calorem cōplexionis. Porro ſcd̓m ꝙ tactꝰ eſt ꝑfectio corporis compoſiti in diſſimilibꝰ membris ſic ſentit omneillud quod eſt diſſoluēs ꝯtinuationem talis corꝑiſ: ⁊ qd̓eſt ipſam conſeruans.¶ L3xxi.¶ De medio eiusUoniam aūt illa tangūt quoꝝ vltīa ſimul ſuntet talia nō habēt aliquod medium Idem etiamvidetur ꝑ Auicennam dicentem: ex ꝓprietatibꝰtactus eſt: ꝙ inſtrumētum naturale quod ē caro aut neruus ſentit ex eo ꝙͣuis nō ſit ibi mediū aliquo modo. Atcontra videtur eſſe ratio Areſtotilis in. .ii. libro de aīavbi carnē mediū eē ꝓbat. Dicimꝰ gͦ iuxͣ ſupͣdicta: ꝙ tactus hꝫ duplicē intētionem ſcꝫ forme ⁊ potentie. Et ẜmquod eſt forma ⁊ perfectio animati corꝑis: ſic totuꝫ copus habet pro organo: et non vtitur aliquo medio: ſedmagis ſentit in ꝑtibuſ illis que magis accedūt ad equalitatem: ⁊ magis ꝑticipant ſpūm ſenſibilem: ſicut in neuis carne ⁊ cute. Que aūt recedunt ab equalitate ⁊ nōꝑticipant ſpūm ſenſibilem: ſicut oſſa ⁊ cerebꝝ et capilliet cornua ⁊ vngues nō ſentiūt niſi ẜm quendā modumvt infra dicetur: ſcꝫ inꝙͣtum circūpoſita ſunt talia panniculis qͥbuſdaꝫ neruoſis: in quoꝝ diſſolutiōe ſentiturdolor: ſicut circa cerebrum et circa oſſa. Cum enī tactꝰſit ſicut forma corꝑis animati termīat et complet totamateriam ſuā. Et ꝓpter hoc ꝑcipit quicqͥd īmutat cuteet quicqͥd īmutat neruū. Et quod ad hoc principal̓r tactus eſt in corde: quod eſt principiū totius corꝑis. et perfila ueruoꝝ continet totum corpus. Scd̓m aūt ꝙ tactꝰeſt iudicium: ſic principaliter eſt in loco temptabiliū ideſt ī cerebro: licet eī cerebꝝ ꝓpter ſui ſuꝑfluitatē ⁊ huiditatem nullum habeat tactu: tn̄ ab ipſo diffundit̉ ſpūſanimal̓: qui eſt principiū ſenſuū: ſicut dicit Algazel. qꝛtactus ꝑ̄tingit ad ꝑtes carnis ⁊ cutis mediāte corporeſubtili quod eſt vehiculuꝫ eius: quod dicitur ſpūs. et diſcurrit ꝑ compagines neruoꝝ: qͥbus mediantibus ꝑtingit ad partes carnis ⁊ cutis. Et hoc eſt corpus ſubtile:quod nec acquirit nec haurit virtutē hāc niſi a cerebroet a corde. ⁊ ẜm hunc modū neruus virtutem a cerebroet a corde recipit: carniqꝫ ⁊ cuti reddit. Immutato auta tangibili ſimul tēꝑe fit in neruo ⁊ carne ſed natura pͥijs in carne. Sicqꝫ caro rōnem quādaꝫ videtur habere