LiberUiceſimuſſextus

inſtrumenti p̄dicti que ſapori eſt habilis ab anima perneruos ad linguā emittitur que ſaporē quē ibi reꝑit ī ſerecipiens ip̄m anime repn̄tat. ¶ Haly vbi ſupͣ. Guſtꝰſentit huimiditatē aquoſam: que inter naturā vaporiset terre media eſt in ſubtilitate. Id̓oqꝫ primi organi eiꝰorgani nature. id ē lingue rara facta eſt: et ſpongie ſimil̓hūiditatū ſaporiferaꝝ nature configurata Uenit autad linguaꝫ a cerebro neruꝰ vnus ex tercio neruoꝝ pariqui in eam diſtribuitur: ⁊ ſenſum guſtꝰ miniſtrat Saporifera nanqꝫ res cum ad linguam ꝑuenerit: eiuſqꝫ hūori obuiauerit: q̄ cuiꝰ ſaporis eſt: operatur in ea: līgueqꝫnatura mutatur in illiꝰ naturā. Neruꝰ gͦ qͥ ad linguamvenit: mutatōem illā ſentit: et ad menteꝫ defert: ſicut inomnibus alijs ẜſibus fit..LXXII.De obiecto eiuſdem ¶ Areſtotiles in librod̓ ſenſu et ſenſatoMnino ſapor eſt paſſio nutrimēti. Odoris autem et ſaporis eadeꝫ eſt fere paſſio: quia ſcꝫ exeiſdem primis qualitatibꝰ: nō tamen in eiſdemqꝛ ſcꝫ flores odorant delectabiliter: ſed nō ita ſapiunt.Manifeſtius aūt ſapoꝝ eſt genuſ ꝙͣ odoꝝ: cuiꝰ cauſa ēquia peiorē habemus odoratū ceteris animalibꝰ: ⁊ ip̄isſenſibus qui in nob̓ ſunt. Tactum vero diſcretiſſimumanīalibus ceteris: et guſtꝰ eſt qͥdaꝫ tactus. Frigus ⁊ cōglutinatio ſapores hebetāt: ⁊ olofactus deſtruūt. Talidum enī qd̓ mouet et generat aufer̄t. Nutriui qͥdē paſſio ſapor eſt. id ē ficci cōmixti cum hūido: qm̄ nec ſiccuꝫabſqꝫ humido: nec hūidum abſqꝫ ſicco. Et omnia qͥdēdulci nutriūtur vel ſimplici: vel cōmixto: ſicut enim medii colores albi vl̓ nigri cōmixtōne ſunt. ⁊ ſic ſapores adulci ⁊ amaro. Et qͥ delectatōeꝫ faciūt: hi commixti ſūtCalidum aūt augmētat ⁊ conſumit nutrimētum: ⁊ leueqͥdem attrahit. Amarum aūt ⁊ ſalſum ꝓpter grauedinērelinquit. Natura aque inſipida eſt: ſola et incōmixta n̄nutrit. Subtiliſſimumqꝫ omniū humoꝝ eſt etiā in ipſooleo. Sed protenditur oleū plus aqua: propter lubricitatem: aqua vero tenuior eſt. Quare et grauius eſt eamin manu ẜuare: ꝙͣ oleum. Sapores oēs craſſitudinē hn̄tcalidum aūt concraſſatiuū eſt. Unde et aqua calida apparet incraſſata. ¶ Idē in libro de aīa: Guſtus eſt qͥdaꝫtactus: et ideo nō ꝯprehēdit ſuuꝫ ẜſibile ꝑ mediū quodſit corpꝰ exͣneum: ſicut nec tactus: ſed ꝑ mediuꝫ quod ſitpars animalis. Econtrario vero eſt de ſenſiſibꝰ ceterisſicut aūt eſt color viſibile: ſic ſapor eſt guſtabile. nihilqꝫrecipit ſenſum ſaporis ſine media humiditate: vt ſalſuꝫquia liquidum eſt ⁊ liq̄factiuum līgue. quia ſcꝫ diſſoluithumores qui ſunt in lingua. Porro lingua non ſentit:cū ſcꝫ aut ſicca valde fuerit: aut vald̓ hūida. velut ſiqͥsprius guſtauerit fortem ſaporem: et deinde alterum.¶ A. in cōmento Tunc enī non ſentiet ſaporem ſcd̓mpropter dominiū primi ſuper linguā ¶ Areſtotiles vbiſupra. Laborātibꝰ. id ē egrotis omnia videntur amaraqꝛ ſentiūt eam ꝑ linguā in humore tali. id ē. amaro ſubmerſam. Omnia vero tangibilia ſentimus per linguaꝫet etiā ſaporem. Eſt aūt fames appetitus calidi et ſicciSitis vero frigidi ⁊ hūidi. Humor aūt dulcedo q̄damhorum eſt. ¶ Actor. De ſaporibus qͦꝫ plenius dictū ēſupra in tractatu de ꝓprietatibus ⁊ effectibꝰ aque..LXXIII.¶ De medio eiuſdē ſenſus ¶ Albertus.E medio in guſtu videtur: ꝙ ſit ſcꝫ humidumaqueum: qꝛ dicit philoſophus hoc eſſe inſipidū¶ Unde ſicut aer ſe habꝫ ad colorē: qd̓ eſt mediuꝫin viſu: quia nullius coloris eſt: ſꝫ ſuſceptibil̓ eſt oīm colorum. ita ſe habet ad ſapores humidum aqueum: ⁊ itavidetur in guſtu medium. Idem etiā videtur ꝑ Auicennam dicenteꝫ: ꝙ guſtꝰ eget medio: eo ſcꝫ quod recipiatſaporem: ⁊ ſic in ſe n̄ hn̄s ſaporē: ⁊ hoc eſt humor ſaliueque ꝓuenit ex inſtrumentis ſaliualibꝰ At vero econtra

ponamꝰ: ꝙ aliqͣ ſaporoſa ꝑ ſe ſint hūida ſicut vinū ⁊ huiuſmōi cetera. Hec itaqꝫ per ſe poſſunt ad linguā penetrare. et ſic nō indigent humido ſaliuali: quod videtur īguſtu medium eſſe Nos aūt dicimꝰ: ꝙ medium ī guſtueſt medium aqueuꝫ: aut ex inſtrumētis ſaliualibꝰ ab extrinſecō ſumptū. Eſt aūt medium ⁊ materia: nō mediūtm̄ ſicut aer in auditu medium eſt audiēdi: et materia ſoni: et non ſicut in viſu aer medium eſt tantuꝫ: ⁊ non materia coloris. Ob hoc dicit Auicēna: ꝙ videtur ſibi medium eſſe: ad hoc vt ſapor facilis cōinugatur cum līguaſiue quo ſi poſſet ſapor linguā penetrare: īmutarꝫ neruūguſtatiuuꝫ lingue. Querit aūt Auicenna: Utꝝ humorſcꝫ aqueꝰ ſaporem recipiat in cōmixtione ꝑtium rei ſaporoſe: vl̓ ſine illaꝝ cōmixtione: vicꝫ tm̄ ꝑ ſaporis īmutationem: qꝛ humidum ip̄m immutat: ſicut color aeremNos aūt dicimꝰ ꝙ ſapores non generatur in aliquo tātum ex humido: ſed oportꝫ plures cauſas eſſe: Ideoqꝫad hoc vt fiat actu ſaporoſum: oportꝫ ꝙ partes ſaporoſi commiſceantur humido.LXXIIII¶ Qualiter guſtus ſit quidam tactus.Uia vero dicit ph̓us in libro de aīa ⁊ libro deſenſu et ſenſato: ꝙ guſtus eſt qͥdam tactꝰ. Dicēdum eſt: ꝙ guſtꝰ accipitur duobꝰ modis: ſcꝫ ſecundū ꝙ ſenſus eſt alimēti. vt in multis locis dicit ph̓uſ⁊ ſic guſtus eſt quidaꝫ tactus quadruplici rōne. Quaꝝprima eſt ſumpta ex ꝑte obiecti quod eſt alimētum. Cūenī alimētum nutriat ꝑ ſub̓iam: ſicut dicit in primo degeneratōe et corruptōe: oportꝫ ꝙ ſubſtantia alimēti tāgat illud quod nutritur. Cum vero nō nutriat nos: niſiex quo ſumꝰ: oportet ꝙ ip̄m ſit cōmixtū ex frigido calido humido ⁊ ſicco: ſicut ⁊ nos ꝯmixti ſumus. Cuꝫ ergoſic tangat ꝑ ſub̓iaꝫ ſine medio extrinſeco: et īmutet percalidum humiduꝫ frigidum ⁊ ſiccum q̄ ſunt qualitatestangibiles: patet ꝙ ex ꝑte obiecti guſtus qͥdam tactuseſt. Secunda ratio ſumitur ex ꝑte materie: q̄ eſt mediuꝫguſtabiliuꝫ. hoc eſt. hūidum aqueum quod eſt inſipidūEt cum hoc ſit vnū tāgibilium: erit guſtꝰ ẜm hoc qͥdaꝫtactus. Tercia ratō ſumitur ex ꝑte modi guſtandi: nonenī guſtatur aliquid: niſi habendo humidum lingue cōiunctum cum vltīo rei guſtate. Cum ergo illa ſe contingāt: vt habetur in qͥnto phiſicoꝝ: quoꝝ vltīa ſunt ſiml̓patꝫ ꝙ ex hoc mō guſtandi guſtꝰ tactus qͥdam ē. Quarta ratio eſt: qꝛ guſtus ē tactꝰ in qͥbuſdam mnebris: ſicutin lingua ⁊ palato. Tactus aūt eſt ī omuibꝰ mēbriſ corporis. Et ideo dicitur qͥdam tactus: quaſi tactus particularis. Accipitur etiā guſtus ẜm quod eſt iudicium ſaporum. Et ſcd̓m hoc guſtus nullo modo tactus eſt. Etqꝛ per obiectū quod eſt diffiniens ſenſum: ſic diſtinguitur a tactu: ideo guſtꝰ ponitur vnus qͥnqꝫ ſenſuū: ⁊ e diuerſo a tactu diuiſus.LXXV.¶ Qualiter iuxta cor ſit inſtrumentū guſtuset tactus.Areſtotiles in libro de ſenſu et ſenſato.¶ Taqꝫ guſtꝰ eſt q̄dam ſpecies tactuſ. vnd̓ iuxtacor ē inſtrumentum vtriuſqꝫ ſcꝫ guſtꝰ ⁊ tactus. Cor enī cerebro eſt oppoſitum: ⁊ eſt calidiſſimūpartium ¶ Albertꝰ. Cōtra hoc videt̉ eſſe ſentētia oīmpene autoꝝ: qui ꝯmuniter dicunt neruos ſēſibiles oriria cerebro: ſicut ſpiritum anīalem ⁊ guſtum eſſe ī neruoexpanſo in lingua. hoc etiā probat exꝑimētum. quia ſcꝫin lingua ſentimus ſapores et non circa cor. Si fortepicat aliquis: ꝙ guſtꝰ eſt alim̄ti ſenſꝰ: qd̓ digeritur acalore cordis: et habet differentias tactꝰ. Ideoqꝫ dicuturcirca cor inſtrum̄ta ſua guſtꝰ ⁊ tactus. Econtra dicitGalienꝰ: ꝙ digeſtio fit a calore qui eſt in epate: et ibidēeſt virtꝰ digeſtiua. ẜm hoc ergo magis debꝫ dici ꝙ guſtus et tactus habeāt inſtrum̄ta ſua circa ep̄ar: ꝙͣ circacor Nos itaque dicimꝰ: ꝙ duobꝰ modis accipitur guſvno modo ẜm quod eſt iudiciū ſapoꝝ: vt dicit Areſto.