Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſextus

aqua exiſtens aſcendit ſuꝑius: ſimil̓r vapor aereus.Cuꝫ ergo odor ſit fumalis euaporatō pōt eſſe ī aqͣAt vero econtrario piſces ī aqua ſentiūt odores corrumpuntur fetidis: eoſqꝫ ſcꝫ odores fetidos fugiunt.Cum ergo aerem cōtingant: oportꝫ mediū aqueſentiāt: ſic odor eſt in aqua. Heraclitꝰ aut errabat dicens: odores reſoluūtur a quolibꝫ ente: ꝓpter qd̓ nonfiunt in medio niſi in aere. Simplicia qͥppe ſūt odorabilia. etiam ſi euaporent. Nam dicit ibidem Areſto.ſcꝫ de ẜſu et ſenſato. Ampliꝰ euaporatio ſimil̓r diciturhuius ſcꝫ aeris illius ſcꝫ terre. ſi enim nec illa bn̄: neciſta bn̄: volens ſi aer terra: quoꝝ heraclitus euaporationem cōmune eſſe dixit: non ſunt bn̄ odorabilia: necilla euaporatio facta ab iſtis erit bene odorabilis Et ſicpatet odor non eſt talis euaporatō. Preterea odoreſſunt in aqua: in aqua non eſt aer. ſcꝫ inqͣtuꝫ eſt mediūodoris. etiam ſi aer ē in aqua tamen eum tanquam medium piſces odorant: nam nequaꝙͣ per ip̄mſpirant reſpirāt. Nam dicit ibidē Areſtotiles quādoautem ineſt ſcꝫ aer nec ipſa ſpirant. Dixer̄t etiā quidaꝫ quia odor eſt fumalis euaporatio: fumus eſt vaporterre: vt habitū eſt ſupͣ. Odor reſoluitur niſi a terraNos itaqꝫ dicimus cum Areſtotile. elem̄ta īodorabilia ſunt achima per conſequēs terra ſic neqꝫ euaporatōes fumales. vt iam tactū ē. Et odor eſt ī aquaet terra in aere vt in mediis: ſic̄ dicunt UreſtotilesAlgazel Auicenna aūt obiicit Areſtotileſ ꝯtraheraclituꝫ non ſic intelligendū eſt: velit odores in aqͣnon eſſe: ſed d̓ductō eſt ad inconueniēſ. Dicebat enī illeodores non eſſe in medio niſi in aere: et a terra reſolui.Et ex hoc ſeqͥtur: cum aer non ſit in aqua niſi ꝯmixtusẜm quod herbas generari videmꝰ ex cōmixtione elem̄torum in aqua: odor non ſit ī aqua: qd̓ eſt incōueniēsFumalis enī euaporatio non eſt in aere tali vt ī medio.qm̄ aer cōmixtuſ alijs elemētis ad generatōnem vegetabilium: eſt alicuius ſenſus mediū. Unde licet illeaſcendat in aqua: tn̄ aer purus aſcendit: et ẜm hunc tn̄non ſunt odores in aqua: vt iam tactū eſt.. LXVI. Secundum quam naturaꝫ aer et aqua ſintmedia olofactus.Uxta hoc aūt queritur ẜm quam naturā aeraqua ſint media: videtur enī ſcd̓m nullā: qm̄in ipſis ſunt tria: ſcꝫ natura dyaphani natur afrigidi natura humidi. Secundū naturam dyaphani ſunt media: qm̄ hoc modo ſunt viſus media. Simil̓rneqꝫ ẜm naturam humidi: quoniā odor eſt principalit̓ſicci: nec ẜm natura frigidi vel calidi: quia neutꝝ communiter ambobꝰ cōuenit Preterea dicit philoſophus odores extinguit frigꝰ. Dicimꝰ itaqꝫ odor vt ī medio eſt in vtroqꝫ ẜm quod vtrumqꝫ eſt ſine odore: tam̄odoris receptibile. Sic enī de ſono dictum eſt ſupraquod hoc modo medium eſt in aere: ſcꝫ ſcd̓ꝫ quod eſt abſonum: ſoni tamen ſuſceptibile. Et bn̄ ꝯcedimus quodobiectum eſt: ſcꝫ non ſit medium ẜm naturā humidi:vel frigidi vel dyaphani. Si vero queratur. Cur ſitin alijs corꝑibus ſimplicibꝰ que ſunt etiam ſine odore:dicendum eſt: illa non ſunt ſuſceptiua euaporationisodorifere: ita poſſibil̓ ſit euaporatio per ip̄a. Eu aporatio aūt debilior eſt in aqua ꝙͣ in aere: nichilominꝰ tn̄eſt ibi: ſicut etiā in aere. debilior eſt in frigido: ꝙͣ in aliqͦtēpore ꝓpter hoc eſt odor in vtroqꝫ. Dicunt tn̄ qͥdam in odore licꝫ ſit actu ſicci: ꝑmixtum eſt humidū ſicco.Ideoqꝫ ẜm quod magis vergit ad humiduꝫ eſt ī aquaSecundū quod magis ad ſiccū eſt in aere Dicit enimAreſtotiles in de ſenſu ſenſato. Perſpicuuꝫ aūt commune. ſcꝫ aeri aque eſt odorabile. id ē ſuſceptiuū odoris: non ẜm quod ꝑſpicuum: ſed ſecundum quod lauabile mundabile eūchime ſiccitatis Intellige ſicut perſpicuitas eſt natura cōmunis quam ſuſcipitur color in

aere in aqua: ſic mūdicia eſt natura ꝯmunis qua ſentitur odor in vtroqꝫ. Si aūt queritur vtꝝ odor fiat ī medit partibus ex ſola medii ꝑmutatōe: vl̓ corporis odorabilis cum ipſo medio ꝑmixtione Uidetur enī ſpecieſodoris tm̄ ꝑmutet medium: et non vapor diffundaturcum odore. Dicimus ẜm Auicennam: eſt ſecundummodum vtrūqꝫ. In euaporatōne quippe dominatur natura aeriſ: idcirco trāſmutat aerē ẜm odorē: ita etiāaer recipit aliquam ꝑtem rei euaporantis. Simil̓r etiātranſmutat aquam: ſicut videmꝰ in dolio tranſmutarivinum ad odorem eorum que ponuntur iuxta doliumEt ſecunduꝫ hunc modū fieri poteſt īmutatio ſecundūodores longum ſpaciū. Exꝑimentum eſt in auibꝰ tygridibus que deueniunt ad cadauera centum leucascum ducē non hn̄t niſi odorē. De his tamen dicit Auicenna: ſunt acuti viſus: alti volatuſ potuit eſſeviſum deuener̄t ad cadauera: non podorem. Si autobiicitur contra p̄dicta: odorabilia poſt multū odorēattractum leuiora fiunt putreſcentia: ſicut patꝫ in pomis Dicendum reuera non fit odor ſine euaporatōefumali ꝓprie rei odorabil̓. Ideoqꝫ illa qͥdem alienaturac putreſcit ml̓tam odoꝝ attractionē. ſed nihil ꝓhibetquin ip̄a euaporatō poſtea īmutet aera etiā p̄ter hocvlterius alia euaporatio fiat ex ipſa. LXVII. Utruꝫ olofactus vniuoce ſit in animalibꝰreſpirantibus et non reſpirantibusE auteꝫ odorandi videmus quedam odorare animalia reſpirantia: quedam vero reſpirantia. Unde videtur olofactus equiuoce dicatur de reſpirantibꝰ et non reſpirātibus. In libro qͦqꝫde animalibꝰ dicitur vie olofactus in aīalibus aquaticis clauſe ſunt. licꝫ enim qͥdaꝫ piſces videantur habere foramina q̄dam in naſo. tamen illa non ꝑtingūt vſqꝫad medullam cerebri Et ad hoc aſſignatur duplex ratōvna ſcꝫ ſi aperte eſſent vie penetraret aqua vſqꝫ admedullā cerebri: infrigidaretur cerebruꝫ: extingueretur animal. Secunda eſt qꝛ talia anīalia frigida ſuntparuꝫ hn̄tia caloris circa locū digeſtionis. Et ideo pauci vapores eleuantur ad cerebrum. Qui ſi infrigidatifuerint ī cerebro pauca erit materia flegmatica: purgabilis per vias alias. Cum ergo quedam anīalia habeant vias aꝑtas odoratus: videtur odoratus equocus in iſtis in illis. Sed dicendum: olofactus dicitur equiuoce in olofacientibꝰ diuerſimode in diuerſonaſo. Potentie enī ſenſuum paſſiue habent diffiniriactus obiecta. ſicut dicit Areſto. Un̄ cum obiectū ſitvnum ſcꝫ odor: vnius rōnis erit olofactꝰ. Et ſic̄ diuerſitas oculorum in habentibꝰ duros oculos molles: ethabentibꝰ velamen ſuꝑ oculos non hn̄tibus: facitviſum equiuocuꝫ. Ita nec diuerſitas naͣſi: habere organum odoratus cooꝑtum vl̓ non cooꝑtuꝫ facit odoratum equiuocum. A enim organi diffinitur aliqͦpotentia ſenſibilis: ſed potiꝰ ab obiecto vt dictum eſt.Cum enī potentia ſenſibilis ſit potentia paſſiua: diffiniri habeat actum ſuū. Actum aūt habeat ab agentequod eſt obiectuꝫ: oportꝫ obiectū diffiniatur. Preterea queritur iuxͣ hoc: vtrum ex qualibꝫ diſtantia odoret animal inſpirans: vel non inſpirās: videtur ſic.Ponamꝰ enī duo animalia: vnū inſpirans aliud noninſpirās in vltimo euaporatōis vel īmutatiōis rei odērifere. Ibi enim tangitur et alteratur cerebꝝ iniꝑirantis: eundem aerem trahit inſpir ans: ergo odorain equali diſtantia. Queritur ergo iuxͣ hoc: vtꝝ inſpiratia omnia odorant ex equali diſtantia: precipue homocum alijs anīalibus: videtur ſic. Si enī ſtet homocum cane in vltimo euaporatōis odoriferi eundē aereꝫtrahet homo quem canis: ſed aer īmutatus odore tagitcerebꝝ vtriuſqꝫ agit ī vtꝝqꝫ alterat ip̄ꝫ Sꝫ dicēdū oꝑtꝫ: q̄cuūqꝫ aīmalia odorāt: odorent ex equati