LiberUice ſimuſſextus

ſignificat. Si ergo queratur ẜm quem modū rei ſignificatum in ſermone venit: quādo primo inſtitutꝰ fuit. dicendum eſt: ꝙ per nutum inſtituentis dirigētem talemſermonem ad talem rem in ratōe ſignificādi intentōeꝫproferentis. Secūdum aliam vero comparatōem ſignificatiui ẜmōis accipit rōnem ſignificandi ab ītentioneproferentis. Si vero queratur qualiter ſignificatio cūvoce ꝯiūgatur. Dicimus ꝙ in voce ſunt rōnis ꝑteſ dueſicut dicit Damaſcenꝰ: vna ſcꝫ q̄ ſermonē interiꝰ diſpornit: ⁊ hec pars rōnis eſt propria: quā nō in aliquo amittit. Alia vero q̄ ꝑ vocem interp̄tatur intentōem: ⁊ hācquandoqꝫ ratio amittit: in his ſcꝫ qui loqui nō poſſūt.Prima itaqꝫ pars rōnis eſt ꝑ ꝯparationē ad ymaginationem ⁊ intellectū mentis: ⁊ dicitur poteſtatiua. Scd̓avero ꝑ comparatōeꝫ ad corpꝰ ⁊ ad organa locutionis: ⁊dicitur interp̄tatiua In huius virtute generatur ſignificatum in voce: nec oportꝫ eſſe continuatōeꝫ vl̓ ꝯtactūcorꝑalem inter imaginatōem et intellectū: qꝛ generatōſignificatōis in ẜmone ſignante non eſt materialiter:ſed potius virtualiter atꝫ poteſtatiue: ſicut oīa ſpūaliaꝑ ordinē hn̄t ad corpꝰ virtual̓r atꝫ poteſtatiue ꝙ imp̄ſſionem in corꝑibus faciūt: ⁊ illa corꝑa que ſunt propriamateria illarum imp̄ſſionū ſtatim eas recipiūt. Simil̓retiā rōnis potentia que dicitur interp̄tatīa: ꝑcutiendoaerem ꝑ organa vocalia impͥmit vocibus formatis ſpeciem ymaginātis ⁊ intelligentis ſpeciem ſimilem: ac ꝑinſtrumenta vocalia tangit aerē illas ſpecies ſuſcipientem. Porro ſcd̓m quod tangit agit in ip̄m: ⁊ ẜm quodagit tranſmutat eum ad ſignādi actum. Nec eſt verumquod aiunt ꝙ ſpecies imaginatīe ⁊ intellectiue deferūtur ab anteriori ꝑte capitis ad linguā: ⁊ ad inſtrumētavocalia ꝑ neruū ab interiori cella deſcendētem. Neruꝰenī ab interiori cella deſcendens nō eſt prīcipaliter motiuus nec actiuꝰ: ſꝫ ſenſitiuꝰ ⁊ paſſiuꝰ. Et ideo ille nō facit ad interp̄tationē: ſed potius ad guſtū. Et eſt natꝰ reciꝑe ſpeciem et non dare eam. Sed neruꝰ deſcendens apoſteriori parte capitis eſt ille: qui principal̓r eſt actiuꝰ⁊ motiuus. Et duo ex illis ꝑtingūt in linguā ⁊ faciunteam moueri. ⁊ qͥdam alij ad pulmōem: ⁊ quidaꝫ alij admandibulā inferiorem ⁊ ad labia. Unde quidam ſunttreuguli ⁊ male profer̄t litteram. R. ex eo qd̓ nerui illinon ſufficiēter ꝑtingunt ad principiū lingue: ī quo formatur Rlittera: quia principiū lingue eoꝝ non ē ſufficienter mobile. Et iſti nerui ſunt qui deſeruiūt potētieinterp̄tatiue. Si enim ponamꝰ ꝙ ſcꝫ ſit viā ꝑ quam fitdeſcenſus ab imaginatōe: que erit via ꝑ quā erit deſcēſus a ſpeciebus intelligibilibꝰ: cū ſpecies intelligibilesnon ſunt apte nate imprimi in ſpū corporeo. Ideo hocabſurdū eſt dicere et contra naturam. ¶ LVIII.Qualiter ad auditū ꝑueniat vox et echoet ſibilus ¶ Ouilhermus de conchis.Oecius dicit: ꝙ auditus vocis hoc modo fit.Aer naturalibꝰ inſtrum̄tis ꝑcuſſus ī ore loquētis formā quandaꝫ accipit: qui exiens ꝑticulaꝫaeris quam tangit ſimili forma informat: ⁊ illa aliam:donec ad aures quemadmodū tympani ſunt concaue ꝑueniat: quo in eaꝝ concauitate reſonante excitatur aīa:emittitqꝫ partē predicte aeree ſubſtātie per neruos quia medio cerebri hinc et vſqꝫ ad aures extendūtur Quetangens aera que in aure reperit ſimili forma informatur cū qͣ ad animā in logiſtica cellula recurrit. Ibi anīafiguram noſtre vocis ꝑpendit: ⁊ audituſ fit: ad quod demonſtrandū inducit idem boecius tale exempluꝫ: lapisproiectus in medio ſtagni facit breuiſſimū circl̓m: ⁊ illealium: ⁊ hoc fit donec vel ad ripas ꝑuenerit vel impetꝰdefecerit. Diuerſe ergo aeris ꝑticule. ſꝫ ſimili forme informate ſunt in auribꝰ diuerſoꝝ Dicitur tn̄ eadem voxibi eſſe ꝓpter exp̄ſſam ſil̓itudinē: Porro de echo eſt phiſica ratio. Uox eniꝫ quā in antro vl̓ ſilua emittis: vſqꝫ

ad ſummū antri vel ad patulos ramos arboꝝ peruenitcuiuſ prima pars ex reuerberatōe reſultat: ⁊ ad te reditExtremeqꝫ partis ſonās formam ſibi aſſumit: atqꝫ cuꝫea ad te reuertitur. Ind̓ eſt quod ꝑ echo ſolos fines verborum audimꝰ. Sed dicis veꝝ eſt quandoqꝫ iſtis ꝑcuſſionibus auditum fieri: non tamē ſemꝑ. Aliqn̄ enī labiaconſtringimꝰ aeraqꝫ attrahentes ⁊ non emittētes ſonūſibili exprimimꝰ: tamē a diuerſis auditur At inquā dūſibilamus ſtringendo labia aerem attrahimꝰ: qui attractus vicinū ſibi attrahit: ⁊ ille alium: donec illum qui ēin auribus attrahat: qui ſecū p̄dictū inſtrumētum vſqꝫad os ſibilantis attrahit: ibiqꝫ forma accepta ad aīa mreuertitur: ſicqꝫ ſibilus auditur.¶ IIXCur denſa corpora penetrat ſonus potiꝰꝙ viſualis radius.T inquis: vt ex verbis ꝑpendo tuis non eſt auditus niſi vl̓ aer a loquēte ꝓdeat: vel ab audiētead os loquentis perueniat. Quid ergo ſi ferreus paries inter ipſos ſit nōne vox audietur: ⁊ quomō ꝑtam ſolidam materiā aer tranſibit. Nullum eſt inquamcorpꝰ taꝫ ſolidū: quin pͥoros infinitos habeat: per quotaer ſubtilitate ſua penetret: ſed dicis: ſi aer quia ſubtil̓eſt ferreum pariete penetrat: quid eſt ꝙ radius viſualiſqui adhuc eſt ſubtilior: nec etiā tenuem ꝑietem ligneūvt videamus ea q̄ vltra ſunt: penetrat. Nam vn̄ velocior eſt auditu viſus: niſi quia inſtrum̄tum habet velociꝰBene: inquā opponēti bn̄ oportꝫ reſponderi Ad hoc vtviſus ſit non ſolum inſtrumentū aut res viſa ſufficit. ſꝫexteriorem quoqꝫ ſplendorē neceſſario inquirit. Cū enīobſcura nocte vl̓ obſcuro loco: nec inſtrum̄tum: nec resviſibilis deficiat: quia tn̄ deficit ſplendor: deficit ⁊ viſꝰCum ergo ſplendida die ad parietē radiū illū dirigimꝰqui reꝑit obſcuritatē ſibi inimicā ⁊ ꝯͣriam: fugiēſqꝫ eaꝫnon intrat. ſed circa ſuꝑficiem cui ſuperior ſplendor adheret diffunditur. atqꝫ predicto modo viſum operatur.¶ EX.¶ De medio ſoni vel auditus ¶ AlbertꝰIcut ſuꝑius iam dictum eſt. Sonus ẜm Areſtotilem duplex habꝫ mediū. ſcꝫ aerem ⁊ aquaꝫſed hoc diuerſimode. Aer eniꝫ eſt materia ⁊ medium in quo generatur ſonꝰ: ⁊ ſine quo nō ē eſſe illius.Aqua vero mediū eſt tantū in quo vel ꝑ quod tranſitſonus ī materia ſua: que eſt aer impulſus. propter hocetiam aqua ꝯfundit et ꝓhibꝫ ſonos. aer aūt conſeruat:quia conẜuatio rei eſt in materia propria. Si aūt obiicitur in contrariū: ꝙ ſonus non eſt ẜm eſſe ſuū: niſi tantūin materia que eſt aer. et aer: vt legitur in libro d̓ ſenſu⁊ ẜſato: non eſt in aqua. Reſpondemꝰ ꝙ ymmo: ſcd̓mquod legitur in ſecundo libro d̓ celo et mūdo. Aer leuiseſt in aqua. Ideoqꝫ ẜm naturam aſcendit niſi cōmixtusſit: ſicut in his que generantur ſub aqua. Cum aūt virtus auditiua ſit in organo ſuo:. ſcꝫ in neruo audibili cōcauo qui eſt apparens verſus tympanuꝫ auris: vt claudat in ſe partem aeris connaturaleꝫ: qui impellitur abexteriori aere impulſo Uidetur ꝙ non tm̄ ſpecis ſoni ꝑueniat ad virtutē auditiuam: ſed etiā eſſe ſoni ẜm materiam. At vero econtrario cum auditꝰ ſit potentia appheuſiua: nō videtur ꝑciꝑe niſi ſpeciē ſine materia. Naomnis apprehēſiua eſt abſtractīa ſpecici a materia. licꝫvna quidē abſtrahat plus: ⁊ altera minꝰ. Nos aijt dicitmus: ꝙ aer qͥdem tangit neruum in ſui principio: ſꝫ ſpiritu deſcendente ab anteriori capitis ꝑte non imprimitur ibi ſpecies ſoni: niſi vehem̄tiſſima fiat impulſio. Etilla ē que corrumpit per excellentiā. Et ſiqͥdem philoſophi dicunt a ſono virtutem auditīam tangi: ītelligituꝙͣtum ad principiū nerui. Et ī qͥbuſdam animalibꝰ tm̄ſcꝫ non aquaticiſ. Porro ſi queratur: vtꝝ ſoni tranſeatper aerē ſubito: ſicut accidit in viſu: patet ꝙ non ſubitoſed quando ſonans eſt ꝓpinquū: tunc veniūt ad auditu