LiberUiceſimuſſextus

erit: aerē qualē facit. ml̓tiplicato ergo radio: multiplicahitur aeris illuminatio. Si ergo ſtet aliquis iuxta multos aptos habentes ocl̓os: melius ꝙͣ alibi videbit iuxtaeos. Preterea ẜm hoc melius videbit debilem habenspiſum cōiunctus ei qui fortem habet viſum. Pretereamultis aſpicientibꝰ ſimul in tenebris ſtātibꝰ aer illuminabitur eoꝝ aſpectibus. Que oīa falſa ſunt et abſurdaPreterea viſus non aerē tm̄ penetrat: ſed etiā celū vſqꝫad ſtellas. ſcd̓m hoc ergo celū imp̄ſſionē luminis a viſurecipit: quod eſt ꝯtra philoſophū dicentē: ꝙ celum nō recipit imp̄ſſiones peregrinas. Iteruꝫ ẜm hoc radiꝰ reflerus a ſpeculo: aliud erit ab incidēte in eo ꝓpter diuerſitatem ſubiectoꝝ. Similiter ⁊ radius exiſtens in aere n̄erit idē numero cū illo qui eſt in oculo: ⁊ ita ꝑ ſenſuꝫ radii non fiet apud videntem iudiciū de re viſibili Scd̓mhoc ergo ad viſum non ꝓdeſt radiꝰ Iteꝝ viſibile in proprio lumine nō indigꝫ ad hoc radioſo lumīe a viſu emiſſo mediū immutāte. At vero lucentia per ſe ad hoc ſibiſufficiūt ꝓprio lumīe. Si vero dicatur eſſe ſub̓ia: ꝯſtatꝙ non eſt incorꝑea: qꝛ ſcꝫ nec angelus nec aīa. Sꝫ neqꝫcorꝑea: qꝛ nec aliquis mathematicoꝝ ponit radios eſſecorpora. Preterea ſi radius egrediens eſt corpꝰ: nō eritin eodem loco cū aere medio: oportet ergo ꝙ totus aeret aqua ⁊ ignis et totū celum per q̄ viſus eſt eiiciātur d̓locis ſuis ꝑ viſum. aut pleni ſunt poris vacuis: ꝑ quosfit tranſitus lineaꝝ corꝑalium: quoꝝ etiaꝫ vtrumqꝫ eſtabſurdum. Preterea non pōt paruuꝫ miſceri multo ampliori: quin virtus eiꝰ vincatur a multo. Cū ergo radiꝰille paruus ſit mixtus lumini totius emiſperii virtuteꝫamittit. Nō ergo videbit in ml̓to lumine: cū virtus eiꝰſit videre. Ceteꝝ cum agens et patiens ī natura ſint ꝓportionata: queri pōt ab eis qua virtute radiꝰ agat inuiſibile nec erit aſſignare. Querat̉ ergo hic ab eis cauſahuius actōis ⁊ paſſionis ẜm natura. Queratur etiā cūoculus videat radiū de ſe egredientē: quo radius ille videatur. Si dicatur ꝙ radio: tunc radii erit radius. ⁊ ſicin infinitū ibit ꝓceſſus Si vero dicatur ꝙ oculus ſeip̄ovidet radium: ml̓to magis q̄ nō ſūt ad̓o ſubtilia videbitper ſeip̄ꝫ: ⁊ ſic iteꝝ inutilis erit radiꝰ Deniqꝫ abſurdiſſima q̄dam ẜm omnē naturā conſequūtur opinionē illā:vicꝫ ꝙ linea ſit in eſſe naturali: ꝙ linea moueatur motulocali: ꝙ videatur lōgitudo ſine latitudīe: ꝙ linea ſcd̓mindiuiſibile punctū app̄hendit diuiſibile aliaqꝫ plura q̄abhorret natura.¶ XLVII.¶ Solutiones ad obiecta econtrario.Ed illi inquiūt quoꝝ viſus debilitatur p̄cipuein temꝑe humido vident ymaginē ſuam coramoculis ſuis. Qd̓ vtiqꝫ non poſſet eſſe: niſi quiacum radiis egrediētibꝰ ab oculo etiā figura egrediturin radio vidēte Preterea creator oīm deus ꝑfectiſſimecōſtituens organa ſenſuū fecit inſtrumentū organi odoris frigidū ⁊ hūidum: quod ſaluaretur calido ⁊ ſicco vaporatiuo: in quo deferūtur odores. Fecit et inſtrum̄tuꝫauditus concauū et ſtrictum: in quo ſaluarentur ſoni: qͥnichil aliud ſunt ꝙͣ aer preſſus. Fecit ergo ⁊ inſtrumentum viſus optime: ⁊ hoc fecit ſpericum ſuꝑ qd̓ ſcꝫ ſpericum nō ſtant forme. Nō ergo fecit eū ad hoc: vt formeaduenientes ſtarent ſuꝑ ip̄m. Non itaqꝫ fiūt in ip̄o forme: ſed potiꝰ ab ip̄o lux egreditur qua poſſit anīa ſenſata iudicare. Mobile qͦqꝫ fecit ipſuꝫ: mobilitas vero repugnet receptōi formaꝝ. Ad hoc ergo fecit illud mobile: vt motu ſuo centrum ſuū ad om̄ia viſibilia cōuerterꝫac per radios pyramidales virtutē ſuam viſiuā ad ip̄amoueret. Hoc etiā videri habetur ex hoc: ꝙ centro ſubſidens optime videtur. Remota vero a centro eo ꝙ longius diſtant. minꝰ videntur. Ad hoc ergo reſpondemuſꝙ vt videat homo debilis viſus ymagineꝫ ſuam temꝑehumido nō eſt cauſa quā ponunt pro cauſa: ſcꝫ egrediēſ

ab oculo radius: nec vnꝙͣ homo videret in aere ymaginem ſuam niſi poſſit aer vt ſpeculū effici. Uidetur autēſibi: ꝙ eam videat cum tn̄ non. videat. Quod cōtīgit exfluxū ymaginū a loco cellule imaginatiue ad organumſenſus ꝯmunis: et ab illo ad organū viſus: ſicut acciditin melancolicis ⁊ infirmis. Nec ideo fecit creator ocl̓mſpericum: vt non imprimerētur in eo ymagines rerumſed iō potius vt eſſet facile mobile ſicut ſpecl̓m anīatuꝫin qͦ imprimātur ymagines reꝝ. Nā ſuꝑ rotundū rectiꝰimprimētur ꝙͣ ſuꝑ latum ⁊ planū: vl̓ ſuper cōcauuꝫ. Inloco etenī plano propter diuaricatōem lumīs quā facitquelibꝫ pars eque eminēs cuilibꝫ parti ꝯfunditur: ⁊ dilatatur ymago: ſicut patet in enſe limato ac terſo. Porro in concauo vna pars imagineꝫ receptam ꝓticit ſuꝑalteram. Ita ꝙ iteꝝ non ſit directa rei comp̄henſio. Atvero in rotundū recte continetur ymago. Cūqꝫ illa ꝑseque alteri emineat: nulla pars ꝓceſſionem lumīs diuaricat in qͣ forma viſa procedat: nec alia ſuꝑ aliaꝫ ꝓiicitſicut in concauo fit. Porro mobilitaſ oculi non ꝯtrariaimp̄ſſioni formarum: quin potius ad hoc valet: vt ab oīſitu viſibilium īmutatio dirigatur ad oculū. deniqꝫ ꝓpinquitas eius qd̓ cadit ſub oculi centro non eſt tota etſola cauſa cur melius videatur. Sꝫ rectitudo īmutationis ⁊ confortatio viſiue virtutis in oculi centro. Uerūtamen omnis virtus cuiuſlibꝫ rei: ac ꝑ hoc ⁊ viſiua maior eſt in centro rei ꝙͣ iuxta extrema.¶ XLVIII.Ad experimenta que contraria videnturreſponſioni.Erum et alia adhuc exꝑimenta cōtra nos īducuntur: vt ꝙ colores ac figure rerum viſaꝝ corporibꝰ in quibꝰ ſūt nec motu locali nec ad viſūmouentur. Cum ergo inquiūt: neceſſe ſit in viſu rem viſiuā ⁊ oculos ꝯiūgi: oportet viſū ad rem viſam ꝑ aliqͥdmoueri. Et hic eſt radiꝰ ab oculo emiſſus: in quo eſt vtſiua virtus. Preterea videmꝰ ꝙ in oculo diu clauſo velexcecato: foramen alterius oculi repletur lumīe qd̓ fuitin priori oculo. meliuſqꝫ vidꝫ oculus ille ꝙͣ priꝰ videratalio vidente. Und̓ patet lumē in oculis eſſe. Et nos quidem concedimus: ꝙ reuera colores: vt dictū ē: non mouentur ad oculum localiter: ſed motu immutatōis quogenerant ſe in medio: ac per illud in oculo. Cuꝫ aūt oculus vnus clauditur vl̓ cecatur: et lumen illiꝰ redit ad alium hoc non cōtingit propter emiſſionē radioꝝ ſed alijſtribus ex cauſis: vna eſt quia virtus apprehenſiua naturaliter ad app̄henſiones formarū mouetur: ⁊ in ip̄isdelectatur. vnde mouendo ad locū ſecum trahit ſpiritūviſiuum. Cum ergo formas nō inuenit in loco vniꝰ ocl̓imouetur ad reliquū: ⁊ trahit ſecum ex alio viſibilem ſpiritum. Scd̓a eſt: quia neruus opticꝰ oculorū in anteriori parte capitis byfurcatur. Ideoqꝫ ſpūs viſiuus ī vnoimpeditus: retrorſum agitur vſqꝫ ad byfurcationem ettranſfunditur in aliū oculum. Tercia eſt attentio: qꝛ ſcꝫoculo vno amiſſo maior fit circa reliquū intentio. Attētio vero frequens opus facit: ⁊ operis frequētia calorēinducit. Calor aūt animalem ſpiritū affluere cogit.¶ XLIX¶ Cur aliquando viſui vnum apparet duo.T autē vnū appare at duo quattuor ſunt cauſeſcd̓m natutam. Una eſt quia omnis ſenſus par(ticularis refertur ad ſenſum ꝯmunē in quo perficitur eius operatō. Spiritus ergo viſiuꝰ ꝑ neruuꝫ opticum currens reddit formā app̄henſiuā: ⁊ licet fiat induobꝰ oculis: tamē quia venit ⁊ vnitur in loco byfurcationis nerui: ibi fit forma vt vna in ambobꝰ oculis app̄henſa. Cum aūt ꝯprimitur oculus egreditur linea vniꝰſpūs extra lineaꝫ alterius in loco bifurcatōis: ⁊ id̓o ibinon cōtingit aliuꝫ ſpūm in puncto oculi anguli bifurcationis Et ideo tunc forma apprehenſa in duobꝰ oculis