LiberUiceſimuſſextus

tenebris videtur: niſi ī quo lux dn̄atur. At oculi aīaliūpredictoꝝ videntur in tenebris ad modū candelaꝝ: vn̄videtur in eis lumē dn̄ari. Cunqꝫ de omni oculo ꝙͣtumad videre ſit eadem ratō: videtur ī omni oculo cuiꝰ libꝫanimal̓ eſſe dominiū ignis. Dicit eniꝫ Areſto. in. ii. li.de celo ⁊ mundo ꝙ in vidēdo ſtellas fixas inuoluitur vtſus ꝓpter elongatōem eaꝝ: nec conſequitur eas cōſecutōne forti: ſed tremit. Planetas vero conſeqͥtur: ⁊ id̓onon tremit. Hic aūt tremor videtur eſſe ꝑ aliquid quodexit ⁊ elengatur ab ip̄o: ⁊ hoc videtur eſſe radiꝰ: qui vtiqꝫ non egreditur niſi a lumīoſo. Idem etiā dicit ī ſcd̓ode ſōno ⁊ vigilia: ꝙ oculus eſt ſplendentiū: nec videtureſſe ſplendentiū: niſi qd̓ eſt luminoſū. Nos itaqꝫ dicimꝰad hoc: ꝙ anīalia p̄dicta debilē hn̄t viſum: ⁊ non benecoadunatū. Ideoqꝫ claritate die i vincūtur: et de noctemouentur. Oculi vero taliū ⁊ capita piſcium: ac quercꝰputrefacta: ⁊ hmōi noctiluca lucent actu in tenebriſ. nōtamen ſic ſemꝑ vt medium illuminent: qꝛ ſi mediuꝫ illuminatum eſſet: illa tunc nequaꝙͣ lucerēt: ꝙ patet ex hocꝙ de die nō lucent. vn̄ illa lux in talibꝰ lucēs eſt a ꝑtibꝰignis: que ſunt in exteriori ꝑte: nec progreditur ab interiori oculi ad ꝓiectioneꝫ radioꝝ ꝑ quos illumineturmediū ⁊ obiectum viſibile. Aliter enī aer circumſtās etomnia colorata circumſtātia illuminarētur: ſicut a candela. Quod vtiqꝫ non fit: non enī videntur etiā proxīaq̄ ſūt iuxͣ noctiluca: vt lupi naſus ⁊ maxilla. Porro tremor ille d̓ quo loqͥtur Areſtotiles eſt in ſpū viſibili interiori: qui ſicut exigit ꝓportionem in claritate: ⁊ obſcuritate viſibilis ita etiā exigit proportōem in diſtantiaconueniēte ſibi. Et ſi tremor aliquis eſt in tadio ip̄e eſtin radio ad oculū reflexo et non ab illo emiſſo. Oculusaūt ſplendentiū dicitur eſſe ſicut terſum ac politū reflectens lumē: et ſicut proiiciens lumē ꝑ ſe Porro luc̄ illiꝰque apparꝫ in tenebriſ vl̓ clauſis oculis in refractōe vl̓repercuſſione oculoruꝫ. cauſa eſt claritas ſpūs viſibilisqui tunc diſpergitur in ſeip̄m. Ideoqꝫ retro in ocl̓o apparet qn̄qꝫ lumīs īmutato Criſtallinū enī oculi eſt īmutabile ẜm ante ⁊ retro ⁊ ꝓfundum: retro ſiqͥdem ad ip̄mfluūt imagines ſomniales: et an̄ recipiuntur imaginesſenſibiſeſ: ac ꝑ ip̄m tranſeunt ad ſenſum cōmuneꝫ ⁊ fantaſiam. ¶ XXXVI.¶ De opinione platonis ꝙ in oculo dominetur ignisLiter auteꝫ de p̄dicta materia videtur ſenſiſſePlato dicens in thimeo: ꝙ oculi radius interior exteriori radio coniungitur: et ad ſenſibileterminatur. Qui ſcꝫ radi ꝑcuſſi motu recto redeūt adoculum: ac recurrentes interiꝰ ad animā operātur viſūPlatōnem quoqꝫ calcidius ſequitur dicenſ: ꝙ iubar exterius deſcendens interiori ꝯiungitur: tāꝙͣ ei ꝙ eſt eiuſdem nature. Cum enī ſit duplex ignis natura ſcꝫ edaxque eſt ardor. Et lux quam influit ſuꝑ inferiora. Secūdum nature lucis influentiā ſuꝑius corpꝰ cōſtituit oculum. Ideoqꝫ exteriori et interiori cōiungitur ad operādum viſum. Areſtotiles aūt econtra ꝓbat: ꝙ fallebantur antiqui philoſophi: qui dicebant ignem ī oculo dominari. Si tn̄ dicebant viſum ẜm actū ſine duce nō ꝑfici: lucemqꝫ appellabant: ſecundū hoc verum dicebant.Nō itaqꝫ ſentētiā tenemꝰ aſpectiuoꝝ ponentiū radioseſſe corꝑa ab ocul̓ egredientia. Sed dicimꝰ radios eſſeimmutatōes ẜm rectas lineas in dyaphano factas. Etquoniā oculus eſt corpus politū ac terſum ſuꝑ ip̄m reflectitur lumen qd̓ eſt actus rei viſibil̓: ſicut ſuꝑ ſpecl̓mEt quia lucis reflexio fit ad pares angulos cū incidentia eiuſdem. Ideoqꝫ ſicut radii a primo illumināte diriguntur ẜm figurā pyramidalē: cuius punctuſ eſt in corpore ꝓiiciēte radioſ ⁊ dilatāt̉ plꝰ ẜm quod radii ab illoprocedunt. ſic ⁊ in corꝑe reflectente lumen ⁊ radios colligūtur radii in punctum pyramidis: ⁊ ampliātur plꝰ

ac plus ẜm ꝙ radii magis diſtant a corpore lumē ⁊ radios reflectente. Cunqꝫ tale corpꝰ ſit oculꝰ: per hūc modū fit reflectio lucis ab ip̄o: et n̄ ita ꝙ radii ꝓcedāt ex ipſo: ſic̄ ex lumināte pͥmo. Nec ē etiā de ꝓprietate ſcientieaſpectiuoꝝ d̓termīare d̓ natura radii: quin potiꝰ ipſuꝫponūt in paſſionibꝰ geometricis: que ſunt curuū ac rectum ⁊ hmōi Natural̓ aūt habꝫ querere vtꝝ ſit corpuſan qualitaſ alia. ſcꝫ a corꝑe. Quod aūt dicit Auguſti.ſuꝑ geneſim ad litterā: ꝙ in oculo eſt lux ignis: et ꝙ radii egrediūtur ab oculis prius tangentes aerē vicinuꝫꝙͣ remotum p̄t intelligi de exterioribꝰ radiis: vel potiꝰloquitur iuxͣ ſententiam Platōnis. ¶ XXXVII.¶ Qualiter areſtotiles rationibꝰ improbataliam opinionem.Eniqꝫ ad probāduꝫ Areſtotil̓ ſententiā ⁊ imitantium eum. ꝙ aqua vicꝫ dominetur in oculoIplures ſunt rōnes quaꝝ quedaꝫ ſunt in libro d̓ſenſu et ẜſato. Uerbi gͣtia: ſi dominaretur ignis in oculo: ſicut dixer̄t. Empeclodes et Plato. Cuꝫ igniſ emittat radios ad illuminatōem dyaphani: ſicut lux egrediens a lucerna. tunc accideret ꝙ lux egredienſ ab oculo medium illuminaret: et ẜm hoc colores ī tenebris videri contingeret: quod vtiqꝫ nō ita ſe habet. Nec ſtarepoteſt ſolutio q̄ dicit radium egredientē ab oculo extingui a tenebris: ſicut dicitur ī thimeo Hoc enī vanū eſtomnino: quia nihil extinguitur niſi a ſuo ꝯtrario: vt calidum a frigido. Ignis aut non habet contrariū. Sednec illa ſtare poteſt que dicit lumen qͥdem ignis quod ēin oculo nō extingui: ſed intm̄ vt nos lateat debilitari.Si enī talis igniſ eſt in oculo: tunc oportꝫ eum etiā perdiem extīgui frigido et humido. Quod ſi veruꝫ eſſet:tunc maiores tenebre fierent in glaciebus et in aqua.quia in his extinguūtur flama et corꝑa ignita hoc aūtpatet eſſe falſum.: deinde ponit philoſophus rōnem abordine oculi ad actum recipiendi viſibilia ſumptā. Cuꝫenī vna ſit forma viſibil̓ q̄ recipitur a medio et ab ocl̓orvnam oportꝫ eſſe naturā receptibilitatis in medio ⁊ inoculo. Cū ergo recipiat perſpicui naturā ī medio reſtatꝙ aliquod ꝑſpicuoꝝ dominetur ī oculo. Perſpicua vero ſunt duo tm̄mō ſcꝫ aer ⁊ aqua: que differ̄t in recipiēdo Nā aqͣ ẜuabiliꝰ eſt elem̄tū ꝙͣ aer: et hoc tripliciter.Melius euim ẜuat ꝙͣtitatem et figurā ip̄ius oculi quifabricatur ex ipſa. Simil̓r etiā meliꝰ ẜuat actum lumīsab extrinſeco ingredientem in ip̄m humorem ocl̓i Melius quoqꝫ ẜuat viſibiles ſpecies receptas: que per ip̄ꝫaerem tantummō tranſeunt. Cum ergo oculi ſit reciꝑe⁊ aliꝙͣtulū tenere: relinqͥtur ꝙ ī ip̄o dn̄etur elem̄tū aque¶ XXXVIII.De ceteris rationibus quas idem ad hucinducit ad idemOnſequēter ponit philoſophꝰ ad ideꝫ quatuorrōnes a quattuor operibꝰ oculi Prima eſt: qꝛvidemus oculo corrupto aquam exire. Unumquodqꝫ autem corrumpitur in eo ex quo materialitercōſiſtit. Scd̓a eſt per experim̄tum in ebriis ſūptum: inquibꝰ vinum calidum ſuperat cerebꝝ frigidum: ⁊ calore reſoluit ac fluere facit humidū oculi frigido coagulatum: atꝫ ex vaporibꝰ calidis et groſſis in ꝑte diminuitipſum: turbatqꝫ perſpicui ꝙͣtitatem: ⁊ facit tremere ſpiritum viſibilem. Quod nō accideret ſi ignis ī oculo dominaretur: quia calidum a calido nō diminueretur: ſedpotius augeretur. Tercia ſumpta ē per exꝑimetum inmultum calido ſanguīe abundātibus: in qͥbus naturaponit cerebꝝ frigidiſſimum: et album oculi facit craſſiꝰQuod ideo fit vt ꝑmaneat humidum incoagulatumOculi nanqꝫ corpus adeo frigiduꝫ eſt: vt nō poſſit amplius infrigidari ſalua complexione oculi. Si autē eſꝫoculi natura ex igne: nō oporterꝫ naturā ingeniari: qualiter oculus ſaluaretur a calore cordis in abundantibꝰ