LiberUiceſimuſſextus

Licz enim ſcd̓m primam rōnem videatur ſentire lucemquia ſcꝫ ſentit eam actu proprio: coloreꝫ actu alieno. tn̄lux ⁊ color ẜm eſſe formale coloris non differ̄t rōne obiecti viſus. Eſſe quippe formale coloris ſecūdū ꝙ eſt actu color viſibilis: eſt a luce: ſcd̓m ꝙ etiā color dicitur extremitas perſpicui in d̓terminato corꝑe. Et ſic eq̄ vtrūqꝫ primo videtur: qͥa ꝑ vnam rōnem videntur Per hocautē ꝙ dicit̉ cuiꝰ organa ſunt qͥ ex cerebro nerui et oculi: tangit ſub̓iam viſus ẜm ꝙ eſt vis ad organum determinata. Ubi qd̓ d̓r qui ex cerebro nerui cum ſupponatorganū ꝯmune oībꝰ viribꝰ motiuis ac ſenſibilibus perquod additur oculus reſtringitur ad neruoſ opticos .i.viſibiles. Uirtus ſiquidem viſiua: ẜm ſui ꝑfectionē eſtin anteriori parte cerebri: ſed ſecunduꝫ īceptionē eſt inhumore criſtallino. Secunduꝫ aūt ꝓgreſſum ad ꝑfectōnem eſt in nerno optico ⁊ ſpū viſibili qͥ decurrit in illo.Sicqꝫ nihil ꝓhibꝫ quin vis illa ſcꝫ viſiua diuerſimodeconſiderata diuerſa habeat inſtrum̄ta: ſicut etiam vnavis habet duos oculos. Secunda vero viſus diffinitōdatur penes ſub̓iam et obiectum viſus modūqꝫ vidēdiqui importatur ꝑ hoc quod dicitur ſcd̓m lineam rectā:Tercia vero magis expͥmit eē viſus: quia tāgit propͥūorganum viſus: quod eſt neruꝰ opticus ad oculum terminatꝰ. ⁊ dicit eſſe ipſiꝰ ẜm ꝙ ē potētia paſſiua recipiēſimp̄ſſa humore criſtallino.Q XXIX¶ De organo viſus ¶ Hali vbi ſupraStendimus aūt ꝙ videns ſpūs ꝑ duos neruoſconcauos ad oculos decurrit: ⁊ ꝙ eoꝝ origoeſt a duobꝰ prore cerebri ventriculis. Et qͣ ꝑtemediaſtino vētriculo vicinātur: anteꝙͣ ad oculos tēdātcōueniunt ⁊ deſcendunt. mittiturqꝫ meatꝰ alterius adalteꝝ. Deinde vero diuiſi tendūt in alterutro qͥſqꝫ ī oppoſitum originis ſue oculū: conſolidaturqꝫ criſtalleidostunice que primū eſt organum viſus: et eſt ī vltimo claritatis ⁊ lumīs ac nitoris. Quod iō factū eſt: vt a coloribus cito alteraretur. Itaqꝫ ſpūs: vt dictum eſt: vidēsſubtiliatus ⁊ clarificatus cuꝫ ad humorē criſtalle ydosꝑuenerit: qui grandini clare lucentiqꝫ ſimilis eſt: cum⁊ ipſius ſpūs natura ſit que et aeris igne illuminati:facilis eſt foras egredi. cōtinuariqꝫ ⁊ vniri aeri illuminato: ꝓpter eam que inter vtꝝqꝫ eſt cōfiguratōeꝫ. Eſtaūt vterqꝫ facil̓ alteratōnis: vnde ⁊ aer exterior: facileac celeriter in colorē alteratur: ⁊ ſpūs interior cuꝫ aericōtinuatur egreſſus ⁊ vnitus. in eum in quē ⁊ aer priuſalteratus eſt colorem alteratur. ⁊ eādem ad oculum defert alteratōnem. Alteraturqꝫ ea criſtallina humiditaſeo ꝙ alteratōis ſit facile ſuſceptibil̓: ſentitqꝫ alteratōeꝫeiuſmōi mens que eſt ī cerebri ventricl̓is. Sic ergo resexteriores manifeſtantur: duꝫ aer exterior ꝑ colores alteratur: eandemqꝫ ſpiritui videnti p̄ſentit alterationē.¶ Guilher. d̓ cōchis. Hec qͦꝫ ſententia ē achademicorum: qͥbus philoſophoꝝ nullis potius credenduꝫ eſt innatura reꝝ. Eſt inquiūt in cerebro quedā aerea ⁊ ſubtilis ſubſtantia: quā nil corꝑeum ſubtilius eſſe pōt: vndeꝓpter nimiam ſimplicitatem ſui ⁊ ſplendorē a platōneignis vocatur. Item vnuſ neruꝰ ⁊ cauꝰ a pia matre naſcitur: qui integer ad frontem ꝑuenit: ſed ibi in duoſ ramos diuiditur Eſtqꝫ ſimilis grece figure que labda d̓rad hunc modū λ. Huius dextra ꝑs ad dextꝝ tēdit oculum. ſiniſtra ad ſiniſtꝝ. Predicta ergo rara et ſubtilisſubſtantia ꝑ hunc neruum ad oculos venit: ac ꝑ illorūmedietatem: que pupilla dicitur. exiens ſi ſplendoremin exteriori aere reperit: illi ſe coniūgit: atꝫ cuꝫ eo vſqꝫad obſtaculū in ſpeciem coni ꝑuenit Quod cum tangitnaturali ſubtilitate ꝑ totam ſuꝑficiem ſe diffundit: formamqꝫ illius ⁊ colorem in ſe recipit: ꝓpriū eſt enī aerisformas reꝝ ⁊ colores in ſe reciꝑe. Cum figura vero etcolore ꝑ oculos ad fantaſticam cellulam reuertitur: ind̓ad logiſticā: ibiqꝫ anīe figurā ⁊ colorem perpendimus.

C. XXX.¶ De celeritate ſpiritus viſibilisUeris aūt cum tanta diſtantia ſit inter nos etſtellas fixas: eaſqꝫ ſtatim vt aꝑimꝰ ocl̓os videmus: quomō illa ſubſtātia in mom̄to tam breui pōt ad illas ꝑuenire: et ad nos reuerti At vero ſi ſubtilitatem ⁊ agilitatē ip̄iꝰ ſubſtātie conoſcereſ nūꝙͣ indedubitares. Eſt enim tanta eiꝰ velocitas ⁊ ſtatim ē hic⁊ ſtatim ibi. Sed adhuc queris: cuꝫ aliqͥd diu aſpicimꝰvtꝝ hec ſub̓ia immobil̓ maneat: an ſn̄ intermiſſiōe currat ⁊ recurrat Nam ſi continue currit ac recurrit: ſibimet obuiat: ⁊ ſe ip̄am reꝑcutit. Ad hͦ gͦ reſpōdeo: quiagroſſum groſſa decꝫ obiectio. hec ſubſtantia ita velox ēꝙ nulla diſtantia inter curſum ac recurſū illius notaripōt. Ita quoqꝫ ſubtil̓ ē: vt ſi ſibimet obuiaret: n̄ ſe impediret. Deniqꝫ nihil eque ſubtile: vl̓ eque velox eſt in corporibus: Und̓ ſtatim eſt hic ſtatīm alibi: ⁊ ꝙͣuis aliquaſit inter itum ⁊ reditum illiꝰ differentia: non tamen p̄tperpendi. Si ergo ad ſimplicitatem temꝑis velis reſpicere: n̄ eſt h̓: et ibi in eodem tꝑe. Si vero ad hoc: ꝙ tarditas noſtra nullam ibi p̄t diſtantiam perpendere: videbitur hic ⁊ ibi ſiml̓ eſſe ¶ Hali vbi ſupͣ Non eſt omīnotemporis aliqͥd inter momentū: quo luci ſpūs occurrit⁊ quo mens illum ſentit ꝓpter occurſus eiuſ ad mētemcelerrimam peruentōem. Sed ⁊ ſi res viſa lōge remota ſit: eam tn̄ abſqꝫ mora ſpiritꝰ videns comp̄hendit.Dum tamen aer circūdans alteratōem ad ſpūm videntem deferens lucidus et clarus ſit: eaqꝫ mens alteratōne colorē ſentit: ⁊ a coloribꝰ figuriſqꝫ corꝑū ⁊ magnitudīe motū cōmenſurat. Si aūt aer circūdas nebuloſuseſt aut obſcurus: ſpiritus ab oculis ꝓgrediens amputatur: ⁊ in loco ſuo cōgregatur. Eo nāqꝫ loco ſiſtitur: quo⁊ tenebroſitas obuiat: nec rem viſibilem comp̄hendit.Similiter ⁊ ſi corporeū aliqͥd inter rem viſam et ſpūmvidentem interſit: res illa comp̄hendi non poterit.¶ XXXI.¶ Reprobatio quorundam opinionum deprogreſſu radij viſualis Guilhermꝰ d̓ cōchiſUerunt aūt qui dixer̄t radium viſualem nō vſqꝫ ad rem viſaꝫ ꝑue nire: ſed in medio aere formas reꝝ ⁊ colores inuenire: quibus ſibi aſſumptis ad animaꝫ reuertitur. Cui videtur ratō obuiare.Sint enim duo alter albus alter niger ſeſe reſpiciētes.Tunc quideꝫ in medio quo vnius rādiꝰ viſualis nigꝝinueniret: ſicut illi opinabātur: alterius pariter ⁊ albūreꝑiret colorē: quare alterniſ radiis ſic ſil̓ ⁊ ſel̓ vtroſqꝫcolores ſentirēt Ergo tā ex ꝑte radii viſual̓: ꝙͣ ex partemedii vbi vtroꝝqꝫ colores conuenirent duo ꝯtraria ſimul et ſemel ī eodē eſſent quod eſt falſum: ⁊ impoſſibiledixerunt alij nō inſtrumētum illud ad rem ipſaꝫ vel admedium peruenire: neqꝫ figuras neqꝫ colores ad aīamſed ipſam animā ꝑ oculos eminus perpendere figuraet colorem. O beſtiale iudicium ex ſeip̄is falluntur: qͥanec ſuum corpꝰ vadit ad rem viſam: nec res viſa ad ipſum. Simile iudicāt d̓ anima: ſed nil ab anīa ad rem viſam: nil a re viſa ad animā peruenit: cum anima nō ſitcorpus: ad quid ſibi ſunt oculi neceſſarii. Quare plꝰ vūdet ꝑ oculos qͥ ſolidiores ſunt carne potiꝰ ꝙͣ alia. Et qͥre nō potius per foramina aurium vl̓ nariū que ſemperpatent videtur. Si iterū q̄ extra ſe ſunt: et cōtra ſe ituetur. vnd̓ ſeip̄m in ſpeculis vidꝫ. Scōici dixer̄t neqꝫ anſmam res eminus intueri: neqꝫ radiū vſqꝫ ad res ꝑuenire. Sꝫ figuras ⁊ colores ad animā tendere. Eiqꝫ velutin cera imiprimi. huiꝰ erroris deſtructō per ſe patꝫ. Senī figura et color ad animā perueniunt: vl̓ in ſubiectoſunt vel ſine ſubiecto. Sed cuꝫ ſint accidentia: ſine ſubiecto eſſe non poſſunt. Si in ſubiecto ſunt tunc nō ſoluꝫipſi: ſed etiaꝫ res viſa ad animā peruenit. Qd̓ eſſe falſūpatet oībus. Si ī alio ſubiecto. tunc cum res viſa ſemꝑ