LiberUice ſimuſſextus

in medio eſt in ip̄o. Et propter hoc ſenſibile quod eſt inmedio: nō eſt niſi in potentia. ſed ẜm ꝙ eſt in materia ⁊ſenſu eſt ī actu. Aliquod tn̄ ẜſibile in aliquo vno eſt vtin materia: ⁊ vt in medio. ſicut ſupͣ de ſono eſt expedituEt hoc ē qd̓ dicit philoſophꝰ: ꝙ colores ⁊ ſoni ⁊ odoresin aere ſunt: ſicut ī tranſitū ⁊ ī via. In ſenſu aūt ⁊ obiecto ẜm actum: qꝛ ſenſibile ⁊ ſenſus eſt vnꝰ actus: vt dicit philoſophꝰ. Et per hoc patet ſolutō ad rōnes ph̓i:que tm̄ ſunt de ſenſibili: qd̓ eſt per mediū extraneū: qͥaſenſibile in medio: ſicut in medio non eſt niſi ſcd̓m viaꝫ⁊ potentiā ⁊ tranſitū. Sed ſi eſt in medio: vt in materiatunc medium eſt in rōne obiecti: ⁊ non in rōne medit.Et tunc ẜſibile eſt ī actu. Duo ſenſus aūt qui ſunt permedium intra hn̄t ſenſibilia q̄ actu ſunt: ⁊ in obiecto: etin medio: ⁊ in organo: ⁊ ſenſibilia eoruꝫ eſſe ſpūale acqͥrunt: ꝑ ſpūm animalem attrahentē ⁊ deferentem intentiones ipſoꝝ ſenſibilium ad cerebꝝ. Et hoc patet: quiaintentio calidi per ſpūm attractiuum anīalem ab origīe¶ XvItractus non calefacit cerebꝝ.Qualiter forma ſingulariſ recipiatur inſentū.Reterea dicit Areſtotiles in ſecundo de anīaꝙ ſēſus ꝯmunis ſuſceptiuꝰ ē ſenſibiliū ſpecieꝝſine materia. Et ad hoc dat exemplum in cera:que recipit figuram annuli ſine materia eius. que ē ferrum vl̓ auꝝ. Idem etiā ꝑ rōneꝫ probatur: quia ſcꝫ materia coloris eſt colorata res: vt lapis vel equꝰ. que ſcꝫres in oculo non recipiūtur: licꝫ eoꝝ ſpecies ibi recipiātur. Simil̓r eſt ⁊ in alijs ſenſibꝰ. At contra hoc poſſetaliquis ob licere. ꝙ in hoc differ̄t vniuerſale ⁊ ſingl̓are:ꝙ vniuerſale eſt forma: ⁊ ſingulare a materia ⁊ appendiciis materie:. Si ergo ſenſus ē ſingularis: erit eoꝝ q̄ſūt cū materia ⁊ appendiciis materie. ſicqꝫ n̄ erit receptiuꝰ ẜſibiliū ſpecieꝝ ſn̄ materia. Preterea dicit Auicenna: ꝙ omnis forma eſt vniuerſalis: ⁊ non ꝑticularisniſi ꝑ naturam. Si ergo ſpecies ſenſibiles ſine materiaeſt forma materie cōincta: erit vniuerſalis. ⁊ ita ſi ſenſꝰrecipit ſpecies ſenſibiles ſine materia: recipiet vniuerſaliā: quod fieri non pōt Dicimus itaqꝫ ꝙ aliud eſt ſingulare ſecundū eſſe nature: et aliud intentio ſingl̓arisin anima. Nam ſingulare ſecūdum eſſe quod habet innatura: eſt a materia: ſed intentio ſingularis in animaeſt ab appendiciis materie: q̄ ſunt pn̄tia materie: ⁊ app̄henſio ipſiꝰ cum hic ⁊ nūc ⁊ ceteris indiuiduantibus.Et illa bene ſunt in ſenſu: licꝫ materia ſcd̓m eſſe non ſitin ſenſu. Ceteꝝ forma ꝙͣtum eſt de ſe: ſemꝑ ꝯmunicabilis eſt multis. ⁊ ꝙ nō cōmunicatur ſecūduꝫ eſſe eſt a materia. Intentio tn̄ incōmunicabilitatis ⁊ ſingularitatiſeius eſt ab appendiciis cum qͥbus apprehēditur ī ẜſu.Deniqꝫ particl̓are ſicut et ſingulare ſcd̓m eſſe eſt a materia. ſed ſecūdum intentōem ab appendiciis materie:cum qͥbus apprehēditur a virtutibꝰ ſenſibil̓ anīe: ⁊ abilla intentōe particularis intellectus abſtrahit intentōnem vniuerſalis.¶ XVII.De numero et nominibus ſenſuum.¶ Iſidorus in libro ethimologiarum. xi.Enſus itaqꝫ corporis quīqꝫ ſunt. viſus auditꝰguſtus odoratus ⁊ tactus. ex qͥbus duo aꝑiuntur ⁊ claudūtur. duo ſemꝑ patentes ſunt. Senſus aūt ideo dicti ſunt: qꝛ per eos anīa ſubtiliſſime totūcorpus agitat vigore ſentiendi. Un̄ ⁊ p̄ſentia nūcupantur: ꝙ ſint̓ pre ẜſibus: ſicut pre oculis que p̄ſto ſunt oculis. Uiſus eſt qui philoſophis humor vitreus appellatur. Hūc autem quidaꝫ aſſer̄t fieri aut externa etherealuce: aut interno ſpū lucido per tenues vias a cerebrovenientes: atꝫ penetratis tunicis in aerem exeuntes ettunc cōmixtione ſimilis materie viſum dantes. Uiſusautem dictus eſt ꝙ viuacior ſit ceteris ſenſibꝰ ac p̄ſtan

tior ſiue velocior. ampliuſqꝫ vigeat. ꝙͣtuꝫ memoria inter cetera mentis officia: vicinior eſt enī cerebro: vndeom̄ia manāt. Ex quo fit: vt ea q̄ ad alios ꝑtinent ſenſꝰvidere dicamus: veluti cum dicimꝰ: vide quomō ſonat.vide quomō ſapit. ⁊c̄. Auditus appellatꝰ. ꝙ voces hauriat. hoc eſt aere reuerberato ſuſcipiat ſonos. Odorat?quaſi odoris attractus: tracto em̄ aere ſētitur: ſic ⁊ olofactus ꝙ odoribus afficiatur. Guſtus a gutture dictureſt. Tactus eo ꝙ pertractet ⁊ tāgat: ⁊ ꝑ om̄ia membravigorem ſenſus aſꝑgat. Nam tactu probamꝰ quicqͥdceteris ſenſibus iudicare nō poſſumꝰ. Duo vero genra tactus eſſe patꝫ Nam aūt extrinſecꝰ venit quod feriat: aut intus in ipſo corpore oritur. Unicuiqꝫ autē ẜſuiꝓpria natura datur. Nam quod vidēdum eſt oculis capitur: qd̓ audiēdum eſt auribus. Mollia ⁊ dura tactueſtimantur. Sapor guſtu. Odor naribus ducitur.¶ Areſto. ī. iii. li. de aīa. Guſtꝰ vero qͥdā tactꝰ eſt: et hiqͥdem. ſcꝫ guſtus ⁊ tacͣtus neceſſarii ſunt aīali. ceteri vero propter bonū ſunt. id eſt. propter bene eſſe. Uiſus qͦdem vt videat in aere ⁊ aqua Guſtꝰ aūt in alimēto dulce ſentiat ⁊ amaꝝ. Et de olofactū ſimil̓r. Auditꝰ verovt ſignificet ſibiip̄i: ſicut ⁊ lingua: vt ſignificet aliquidalteri. ꝓpter hͦ aūt oſſibꝰ ⁊ capilliſ ⁊ hmōi partibꝰ nō ſētimus: quia terree ſunt. ¶ Idem in libro de animalibꝰ.Tactus qͥdem in hoīe ſubtilis ē pluſꝙͣ alij ſenſus: ⁊ pꝰeum guſtꝰ. Ceteri vero ſenſus hebetiores ſunt in homine pluſꝙͣ in animalibꝰ ¶ Philoſophus. Conueniūt autem quinqꝫ ſenſus in hoc ꝙ ſunt potentie paſſiue. Sentimus em̄ intus ſuſcipientes nihil extra mittentes. Inhoc quoqꝫ ꝙ quilibꝫ ſenſus indigꝫ obiecto medio organō ⁊ ſpū. Un̄ forma abſtracta eſt primo in medio: ſcd̓oin organo. tercio in ſpū. quarto in potentia ſenſibili. quito in rōnali Item in hoc ꝙ ſenſibile poſitum ſupͣ ſenſuꝫnon ſentitur. Bifferunt autem in hoc: ꝙ tactus ⁊ guſtus neceſſarii ſunt: ceteri vero non: ſed ſunt proptermelius In hoc etiā ꝙ guſtus ⁊ tactus habent mediunintrinſecuꝫ. quod eſt pars aīalis: ceteri vero extrīſecū.¶ XVIII.¶ De ratione numeri eorum ¶ AlbertusUod autem non ſint ſenſus p̄ter quinqꝫ: ꝓbatAreſtotiles in ſecundo de anīa duplici rōne.Unā ſumitur penes numeꝝ organoꝝ. Alteravero in adductōe̓ animaliū ſentientium: prima itaqꝫ ratio per diuiſionem colligi pōt hoc mō. Organuꝫ quodhabꝫ naturā receptiuam ẜm quā habꝫ mediuꝫ: vt ex ſuperioribꝰ patꝫ: aut ē extrinſecus: aut intrinſecꝰ. vl̓ hoceſt ſimplex vl̓ compoſitum: ſi eſt ꝯpoſitum: tunc mediūeſt organuꝫ tactꝰ Si autē eſt ſimplex mediuꝫ: aut eſt ſiccum aut calidum aut hūidum aut frigidum. ſed nō poeſſe de natura calidi vel frigidi: qꝛ qualitates huiuſmoactiue ſunt. Natura aūt mēdii paſſiua eſt: eo ꝙ receptua ſenſibilis. Similiter non pōt eſſe de natura ſicci: qꝛſiccum repugnat receptōi: ergo relinquitur ꝙ ſit de natura humidi: ergo erit de naturā aerei humidil̓ aquel:non aūt de natura aerei. Aereum enī humidum nō poincorꝑari: vt habetur ī libro d̓ ſenſu ⁊ ſenſato. Sꝫ omēintrinſecus anīali neceſſe eſt ipſi incorporari. Et ſic relinqͥtur ꝙ ſit de natura humidi aquei: ⁊ ſic habetur medium in guſtū. Si autē ē extrinſecꝰ: tunc neceſſe eſt ip̄ꝫeſſe ſimplex: quia ꝯpoſitum eſt poſſibile ad animatōemextrinſecum aūt ſecundum ꝙ extrinſecum impoſſibile.Et tūc cum calidū ⁊ frigidū nihil operentur ad naturamedii ſiccum autem repugnet. Oportebit iteꝝ eſſe hūmidum ad hoc quod recipiat imp̄ſſiōeſ ẜſibilium Autergo recipiet ꝑ actōeꝫ agentiſ naturaliter: aut agentisviolenter. Si primo modo: tunc eſt natura dyaphantin medio De cuiꝰ natura eſt organum viſus: qꝛ lumeneſt actus corꝑis quinti principal̓r: vt ſup̄ oſtenſum eſt.