LiberUiceſimuſſextus

ratio. Sed beſtiaꝝ quibuſdam videtur ineſſe fantaſia.Ratio vero non. Geniqꝫ fantaſia motus qͥdam eſſe videtur: ⁊ nō fit ſine ſenſu: ſed in his qui ſentiūt: ⁊ quorūeſt ẜſus. Phantaſia ergo eſt motus a ſenſu ẜm actumfactus Uel ẜm aliā tranſlatōem: imaginatio eſt motusa ſenſu qui eſt in actu. Porro ẜſus quidem proprioruꝫſenſibiliū verus eſt: aut ꝑuiſſimū hn̄s falſum. Circa ſenſibilia vero cōmunia eſt maxime d̓cipi ſcd̓m ſenſum.De modis apprehendendi.Ex libro fontis vite.Nima ẜſibilis apprehendit formas ſenſibilesſine comp̄henſiōe materiaꝝ illis ſubiectarum⁊ hͦ non fit: niſi quia materia eſt extra eſſentiāanime. Forme vero ſunt in eſſentia aīe. Porro om̄e qd̓apprehendit res ꝑ ſe: inter ip̄m ⁊ id quod app̄hendit n̄eſt medium. Subſtantia vero ſimplex eſt huiuſmodi⁊ forma oīs rei eſt ip̄a met. Apprehendit ergo omnesformas ꝑ formā ſui. Imp̄ſſio vero nō fit niſi per applicationē imprim̄tis ad impreſſum. Senſus aūt ⁊ intellectus non applicātur niſi forme ſenſibili ⁊ intelligibili.Intelligentia ergo ⁊ anima nō apprehēdunt res niſi ꝑformas ſuas: ⁊ forte non cōiunguntur niſi cum formispropter ſimilitudinē ⁊ cōuenientiam earum in genere.Itaqꝫ ſicut yle virtus eſt receptibilis formaꝝ ẜſibiliūſic ⁊ anima virtus eſt receptibil̓ formarum intelligibilium. Tu vero ſi res ſenſibiles ponas intelligibilium exemplum apud te: facilis erit imaginatō reꝝ intelligibilium. Om̄is aūt forma vnit id quod ꝑ eaꝫ imaginaturDeniqꝫ poſtꝙͣ intelligentia nō habet propriaꝫ formamin ſe: ⁊ eſt apprehēdens oīm formarum ſemꝑ: neceſſe eſtvt forme reꝝ oīm ſint ſibi forme. Om̄s forme aūt ſuſtinentur in ꝙͣtitate: ⁊ quātitas in ſubſtātia. Et ſicut figura finis eſt forme ꝙͣtitatis ac terminus circūdans eamita ſcientia finis eſt forme intelligentie: ⁊ terminꝰ circūdans eam.¶ VIIꝘ diuerſe vires apprehēſiue formas abſtrahat a materia diuerſimode. ¶ Auicē. vbi sͣIdetur autē ꝙ om̄e apprehēdere nichil ſit: niſiapprehendere formā app̄henſibilē abſtractama materia aliqua abſtractōe. Species aūt abſtractionis diuerſe ſunt: ⁊ gͣdus earuꝫ differentes Forme nāqꝫ materiali propter materiam accidūt diſpoſitiones et alia: q̄ nō habet ex ſui eſſentia. vl̓ ſcd̓m quod eſtforma. Un̄ abſtractio illius a materia aliqn̄ fit n̄ ſine ill̓appendiciis adherentibꝰ prope materiā. Aliquādo vero eſt ꝑfecta abſtratio illiꝰ a materia: ⁊ ab alijs appēdicus Itaqꝫ ſenſus cum apprehēdit formā: abſtrahit quidem illam abſtractōe vera. Sed neceſſariū eſt ei adeſſemateriam: vt hec forma apprehēdatur ab illa. Imaginatio vl̓ imaginatīa diſcernit formā a materia maioridiſcretōe: capit enim eam ſine materia: ita ꝙ ad hoc: vthec ſubſiſtat in illa: nō eſt neceſſe materiaꝫ exiſtere: qm̄abſtrahit eam ꝑfecta colligationē quā habꝫ cū materiaNō tam̄ diuidit eam ab accn̄tibus materialibꝰ. Itaqꝫſenſus non denudat formā a materia perfecte: nec abaccn̄tibus materie. Sed imaginatio dn̄udat qͥdem illāa materia: nō dū aūt ab accn̄tibꝰ materie. Forme nāqꝫſunt in imaginatōe ſcd̓ꝫ ꝙ ſunt ſenſibileſ: ⁊ ẜm ꝙͣtitatēaliquā ⁊ ſitum Non poteſt aūt imagīatio formā apprehendere in tali diſpoſitione ī qua poſſibile eſt om̄ia illiꝰſpeciei indiuidua ꝯuenire. Homo em̄ imaginatꝰ eſt ſic̄vnus ex homībꝰ. Eſtimatio vero tranſcendit aliquātūlum hūc ordīem huius abſtractionis: quoniaꝫ app̄hendit intentōes q̄ n̄ ſunt in materiis: ꝙͣuiſ accidat eis eſſemateria: vt bonitas: malicia: ⁊ his ſimilia. non ſunt resmateriales in ſe: alioquin non ītelligerentur ſine corꝑeAccidit tamen eis eſſe ī rebus materialibꝰ. Hec aut et

ſimilia tantum app̄hendit eſtimatio. Hec abſtractio vicinior eſt ſimplicitati ꝙͣ due prime. Non tn̄ expoliat formam hanc ab accidentibꝰ materie: quia particulariterapprehendit eam: ⁊ ſcd̓m vnāꝙͣqꝫ materiaꝫ: ⁊ ẜm ꝯparationem eius ad illā: ligatamqꝫ cum forma ſenſibili: acſtipatam accidentibꝰ materie. Uirtus aūt intellectiuacapit formas q̄ non ſunt materialeſ vllo modo: nec rerūmaterialium: ſed ab omni colligatōe cum materia d̓nudate. App̄hendit ergo eas apprehenſione nuda a materia om̄i modo. Et in eo quidem quod eſt ex ſeip̄o nudūa materia res manifeſta eſt: vt ſcꝫ cuꝫ apprehendit omnino intellectualia. Id aūt cuius eſſe materiale eſt: velquod habet eſſe in materita: abſtrahit a materia et abom̄ibus appendiciis materie q̄ cuꝫ ipſo ſūt: et app̄hēditillud apprehenſiōe nuda: verbi gratia. hom̄ieꝫ ſecundūꝙ d̓ pluribꝰ predicatur ſequeſtratū ab om̄i quali ⁊ ꝙͣto⁊ vbi ⁊ ſitu materialibꝰ: niſi enim denudaretur ab hisnō eſſet aptū de omnibꝰ p̄dicari.De vi apprehenſiua ſenſibili SmtHugo vbi ſupra.Nima ſenſibilis animalia bruta vegetat atqꝫſenſificat In quibus etiam quēdā habēt ſenſū⁊ non imaginatōem: quedā aūt vtꝝqꝫ. Cunqꝫplus ſit ſenſificari ꝙ vegetari tantum profecto conſtathanc vim eſſe ſubtilioreꝫ: ꝙͣ vegetabilē Que magiſ etiāincorporee nature appropinquat: cum imaginationemformat: ꝙͣ cum ſenſum preſtat. ¶ Iohannes de rupella.Et vis quidem ſenſibilis diuiditur primo ꝑ cognitiuaꝫet motiuā. Cognitiua vero ſiue apprehenſiua ſenſibil̓duplex ē: quedā enī apprehenſio eſt modo materiali: q̄dam aūt modo animali. Prima eſt apprehēſio fantaſieDicitur enim oꝑans per moduꝫ nature: que ſemꝑ vnomodo eſt: ⁊ que nō regitur nec perſuadetur rōne: ſicutin ſomnis patꝫ: vbi eius oꝑatio maxime apparet. Naꝫoperatur quidem ſemꝑ: ſed anima intenta circa ſenſibilia ſingl̓a non attendit cōtinuam operatōem ip̄ius fantaſie. Relinquitur ergo: ꝙ eius apprehenſio eſt in modum nature: et inquatum huiuſmodi conſideratur vtnatura quedā. ⁊ dicitur fantaſia: nec eſt obediens rōniInqͣtū vero ꝯſideratur: vt ẜſus. ſic d̓r ſenſus ꝯmunis:⁊ ſb̓iicitur rōni. Cognitīa vero ſiue apprehenſiua mōanimali. hoc eſt. inobedientia rōnis ſubdiuiditur. Nāquedam eſt apprehenſiua exterior: quedam interior.IX.De ſenſibili apprehēſiua exterius.Hali in libro regalis diſpoſitōnisIrtus quidem exterius ſentiēs: eſt illa: q̄ ſingula membra ſentientia in reꝫ ſenſam īmutat: ethec in quīqꝫ ẜſus diuiditur. Uiſus ceteris ſubtilior eſt. Unde ⁊ remotiora ꝙͣ ceteri comp̄hendit ⁊ eiꝰnatura eſt ignea. Ignis quideꝫ ſpecies ſunt tres. flāmaſcꝫ: ⁊ rubor: ⁊ lumen. Natura vero viſus eſt natura luminis: eiuſqꝫ res ſenſa lux ē diuturna: poſt viſum ī ſubtilitate eſt auditus: cuiuſ natura eſt aerea: eiuſqꝫ ſenſares eſt aer: ⁊ que fiunt in aere percuſſioneſ. Poſt hunceſt odoratus: huius ſenſa vapores ſunt: quorum natura ex aque et terre naturis eſt contemꝑata. Subtilitatem eius ſequitur guſtus. Cuius natura que ⁊ aque eſtſenſa vero ſapores: que ex hum idā re generātur. Om̄ibus aūt ſpiſſior eſt tactus: qui ⁊ terre comparatur: eiuſqꝫ ſenſum eſt terra: ⁊ ipſius accidentia duꝝ et molle calor ⁊ frigus ¶ Areſto. ī libro d̓ ẜſu ⁊ ſenſato. Senſusineſt anime per corpus: ⁊ aīali ẜm ꝙ anīal eſt: vnūquēqꝫ ſenſum habere neceſſe eſt proprieqꝫ tactum et guſtūCeteri vero propter exteriora ꝓficientibus eoꝝ inſuntOmne autē ſenſibile velut in colore album et nigꝝ: inſapore dulce et amarū ⁊ in omnibꝰ alijs ſūt vltīa cōtraria. Om̄iaqꝫ ſimplicia magis ſunt ſenſibilia ꝙͣ ꝯmixta