Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſquintus

abſoluta ē a materia neqꝫ eſt alicuiꝰ ꝑtis corꝑis actusIdeoqꝫ cum eius oꝑatio depēdeat a corpore: principium non habꝫ a virtutibus corporalibꝰ: ſicut expreſſeprobatur ī libro aīalibꝰ. Un̄ animā rōnalis d̓r differētia que ſola egrediatur ab extrinſeco. ſcꝫ a creante deoHinc etia Auicenna: attribuens inquit eſſe anime noneſt corpꝰ: nec virtus corporal̓: ſed eſt ſine dubio eſſentiaexiſtens nuda a materiis mēſuris Itaqꝫ virtus que ēin ſemīe hoīm: eſt niſi formatīa generatīa organoꝝLXXXVI. Utrum vegetabile vel ſenſibile diuiſionem corporis ſit multiplicabile.Trum aūt vegetabile vl̓ ſenſibile diuiſioneꝫcorporis in quo eſt ſit in plura ml̓tiplicabile:Diſputat Auguſtinꝰ propter diuiſionē quorūdam vermiū: ī qͥbus videt̉ eadē aīa numero manere invtrāqꝫ parte. Huiꝰ quoqꝫ ſignū apparꝫ in plantis: qͥacum planta diuiditur: frequenter ꝯtingit vtranqꝫ ꝑtemconualeſcere ac germinare. Unde patet in plantis ēanima vna qͥdem actu: ſed potentia plures: ſicut formamaterialis: ac diuiſionē plante fit actu plureſ. autem planta diuiſa ꝯualeſcit: ꝓpter ſimilitudinē partiuꝫeius conualeſcit. Licꝫ enī radices habeant ori ſimiles.tn̄ figura radicis diuerſificatur ml̓tuꝫ a figura ſtipitis ramoꝝ. Radix enī nutrim̄tum trahit pͥoros quiſunt in ramo: frequēter ꝯtingit ramus in loconutrimenti fixus incipit trahere nutrimētū ſicut radix: conualeſcit. Huius autē ſignū ē: cortex: inſpiſſatuscirca radicem plante: ꝓpter hocꝙ opilatur in pͥoris: impedit attractuꝫ nutrimēti Ideo minꝰ fructificat planta tandeꝫ areſcit. Econtra vero ſi ſcindatur radix ī plantis antiquis ſciſſure imponatur lapis ne iteꝝ ꝯtundipoſſit: incipiet radix trahere nutrim̄tuꝫ ſicut prius perapertionē poroꝝ in medio radicis. Sicqꝫ plāta incipietgerminare atꝫ viuere: niſi forte ſuꝑiores ꝑtes ita deſiccate ſint: vt non poſſint attrahere nutrim̄tum quod eſtin radice. Simil̓r videtur in qͥbuſdam animalibꝰ ſimilia ſunt in corꝑis partibus: vt ſūt anguille: ſerpēteset rugoſa. Hoc ſolū excepto: non videntur ꝯualeſcere diuiſa Et hoc ideo cōtingit: quia nullū animal̓ corpꝰita ſimile eſt in ſuis ꝑtibus: quin ſemꝑ diſſimilitudineꝫhabeat in ore. Ideoqꝫ d̓fectū oris quo cibum accipit defectū mēbri quo cibū degerit: ꝯgnoſcūtur partes deficere licꝫ vtraqꝫ habeat. animā ſenſibilē. LXXXVII De varietate generatōnis ſecundum varietatem agentis et materie.Eneratur aūt ꝯueniens ẜm ꝓportōem agētiset materie. Calidum enī huidum mouētia in generatōe diuerſas accipiunt proportōnes adformas ſubſtantiales inducendas. ex diuerſitate luminis deſcēdētis a ſublimi de ſtell̓: et ex diu̓ſitate materieque ſcꝫ materia qn̄qꝫ cōmixtiōem tm̄modo nata ē ſuſcipere: tūc generatur mineralia Qn̄qꝫ vero ꝯmixtiōem complexionē non tamē ad equale: ſꝫ in dominaturſubſtantia terreſtris ac dura: tunc generantur plante.Quandoqꝫ aūt complexionē accidentē ad equale: tūcgenerantur anīalia. Sic etiā intelligitur qd̓ dicit ph̓us omnis generatō eſt ex ꝯuenienti. Conueniens enimſupponit ꝓportionē agentis materie ad formaꝫ queinducitur. Et huius ſimile ponit Auicenna in actioneigniſ: qui cuidaꝫ materie ꝯmunicat niſi calorem: alijvero calorem lumen alicui calorē lumen ac ſpecieꝫẜm magis minus apta eſt materia ſuſciꝑe imp̄ſſiones que ſunt ab igne Areſto. in libro cauſis ꝓprietatum elementoꝝ. In habitatoribꝰ aūt climatis primiquod eſt propinquiꝰ linee equalitatis. hoc ē. equinoctiali: ꝓpter aſſiduam fixionē motus ſolis: accidit ſiccitas caliditas: minoratur in eis frigiditas: humiditaſ.Quaꝓpter calefiūt matrices mulieꝝ: ꝯmunicant eis

nigredo corpoꝝ: criſpitudo capilloꝝ: aqua enī viri qn̄cadit in mulierē: decoquit eam matrix caliditate ſua: etcōmiſcetur aqua illa cum ſanguine matricis: donec fitfruſtū: deinde formatur fit in ea ſpūs vite iuſſu dei. LXXXVIII. perfectiorem habeant generationeꝫanimata inanimata. Albertus.Um aut videamus inanīata generari non perdeciſionem a materia: ſed q̄dam cōmixtiōeꝫelementoꝝ vt mineralia: quedā vero trāſmutatōnem materie alterius in ſpeciem ſuā: vt cum ignistranſmutat in ſe aeris materia: videri pōt alicui: perfectior modꝰ gneratiōis ſit in rebꝰ inanimatis ꝙͣ ī anmatis: tāꝙͣ perfectius ſit ſpeciem ſuam generare ſuperaliam materiā: ꝙͣ ſuꝑ materiam a ſeip̄o deciſaꝫ. At vero ꝑfectiorē habent generatōem animata ꝙͣ inanimatatam ex parte agentis ꝙͣ ex ꝑte materie. Ex parte qͥdemagentis: qꝛ in illis agit qualitas actiuā tm̄ vt calidū frigidum. In iſtis aūt hoc ſufficit: ſed calori oportꝫ adeſſe virtutem anīe: ac virtutē celi. Ex ꝑte vero materieqm̄ in illis generato p̄parat materiā In iſtis aūt oꝑteteſſe materia an̄ p̄paratam. aūt illa non generat deſub̓ia ſua. huiꝰ cauſa eſt: qꝛ ſunt homogenea. In homogeneis aūt nihil eſt in potentia ſic ad formam: ſed totūeſt in actu At vero in aīmatis ſunt q̄daꝫ partes potentia quedā actu. Nutrim̄tum ei aſſimilatum eſt ꝑs potentia actu. itaqꝫ generatō fiat ex ente potentiain actu. in his que ſunt aīata debet fieri generatio ex talibus partibus In illis autem que ſunt anīata fierinon pōt: quia omneſ ꝑtes eoꝝ ſunt actu. ex ente ī actunon fit generatio ſicut dictuꝫ eſt. Ideoqꝫ oportꝫ vt generent ſpecieꝫ ſuam ſuꝑ materiam alienam extra ſe. Continentia libri viceſimiſexti.Ice ſimuſſextus liber agit de viribus anīeſenſibilibus. id eſt quibus anima res ſenſibiles exterius vel interiuſ apprehendit vl̓appetit. Et habet. ciiii. capitula. vt ſequivideris per ordinem.Eprima diuiſione viriū anīe cognitiuas etaffectīas ſiue app̄henſiuas motiuas.De viribus cognitiuis ſiue apprehēſiuis. ii.De mutua illaꝝ connexione..iii.De differentia eaꝝ ẜm Hugonem. iiii.9Item de eodem ẜm AreſtotilemDe modis apprehendendi. diuerſe vires apprehenſiue formas attrahāt a materia diuerſimode.De vi apprehenſiua ſenſibili.viii.De vi app̄henſiua ſenſibili exterius ix.De inſtrumento vel medio ſentiendi.Qualiter omnes ſenſus et voluntarii motus a cerebrodiriguntur..xii.Qualiter ſenſus ſit ſenſibilium ſuſceptiuus.Qualiter ſenſus dicatur eſſe ſenſibil̓ ſenſibil̓. xiii.De ſenſibili per ſe ac per accidensQual̓r ſenſibile ſit in obiecto in medio in ſenſu. xv.Qualiter forma ſingl̓aris recipiatur in ſenſu. xvi.De numero et nomībus ſenſuum.xvii.xviiiDe ratōne numeri eorum..xix.De eodem.Item alie ratōnes ad idem.xx.Item alia ratio ad idem.xxi.De diſpoſitōne quinqꝫ ſenſuum in corpore. xxii.De ordine ipſoꝝxxiii.De organis quinqꝫ ſenſuum.xxiiii.De mediis ipſoꝝ.xxvxxviDe obiectis eoruꝫ.De inclinatione ſenſuum ad obiecta. xxviii