LiberUiceſimuſquintus

Um aūt in omni natura ſit aliud agens: ⁊ alid̓patiens: alia materia ⁊ alia forma. Feminaqꝫvt patiens ad age̓ns. videbitur alicui fortaſſe: ꝙ in plāad maſcl̓m ſe habeat: vt materia ad formam: ⁊tis quoqꝫ ſicut ⁊ in animalibꝰ debeat eſſe diſtinctō ſexꝰmaſcl̓i ac femine ẜm actum virtutis generatiue Preterea cum generatiua virtus ſit vegetabilis aīe: videturꝙ eiꝰ diſtinctō ẜm actum ſuū debeat omni nature vegetabilium ꝯuenire. Nos aūt dicimꝰ cum Areſtotile: ꝙin plantis nō eſt diſtinctio ſexꝰ maſculi ⁊ femine. hoc eīprobat in libro de vegetabilibꝰ ml̓tis rōnibus: vna eſtquia maſculꝰ qn̄ generat: in alio generat. Femina veroab alio generat. Sūt ⁊ ambo ſeꝑata ab inuicē: ⁊ poſteaꝯmiſcentur: ꝙ in plātis non inuenitur. Alia eſt ꝙ plātenō indigent effectiuo niſi ſole in hora pullulatōis. Cuꝫergo et effectiuū ſit ꝑ maſculū indigēt maſcl̓o. Dicimꝰergo ꝙ in eis nō eſt diſtinctō maſculi ac femine ꝑ ſexuꝫſed ꝑ ꝓprietates que ſunt: formā: ſpeciem ac figuraꝫ imprimere: ⁊ hec imp̄ſſa recipere. Ideoqꝫ ambe iſte ꝓprietates adunātur in planta vna: ſicut ibi dicit Areſtotl̓.Calidi enī ac ſicci q̄ ſunt proprietates maſcl̓i eſt imprimere: ⁊ quaſi ſigillare formā ⁊ figuram. qꝛ calidū eſt penetratiuū: ⁊ ſiccum eſt terminatiuū. Cum ergo hec vbiqꝫ ſint in planta: ſeqͥtur ꝙ ⁊ proprietates maſculi eruntvbiqꝫ in ea. proprietates aūt femine ſunt frigiduꝫ ⁊ humidū. Et humidū qͥdem eſt figure ac ſpeciei receptiuūFrigiduꝫ vero per coagulatōem hūidi aquoſi eorūdeꝫeſt retentiuū. et iſte ꝓprietates vbiqꝫ ſunt in plāta. Ideoqꝫ dicit philoſophuſ. ꝙ planta eſt vbiqꝫ īpregnans ⁊impregnataLXXXIII.ur non ſit in plantis ſicut in anīalibusoIo per ſexū: qm̄ anima ſenſibilis diuerſas haberNanimalibꝰ qͥdem eſt diſtinctio maris ⁊ femīevirtutes et oꝑatōes p̄cipue vbi ꝑfecta eſt Id̓oqꝫ magnam exigit diuerſitatē ꝑtiuꝫ in corpore qͦ vtiturvt organo in illis virtutibus ⁊ operatiōibꝰ. Cūqꝫ taliadifficilioris ſunt generatōis ẜm naturā. ex hoc ꝯtingiꝙ nutrim̄tū aſſimilatū vni parti nō eſt aſſimilatū alteriet qd̓ eſt aſſimilatū parti: nō eſt aſſil̓atum toti. Et etiaꝫvlteriꝰ quod eſt potentia ꝑs: nō eſt potentia totum. vnd̓ſpecies nō ſaluatur: niſi in eo quod eſt potentia totum.Oportꝫ talia ſpeciale organū habere. in quo ſit virtusanime que trahat cibi ꝑtem a toto corꝑe: faciatqꝫ ip̄mpotentia totū vl̓ material̓r vel effectiue. Et hoꝝ organorum diſtinctio facit diſtīctōem ſexus in animalibus:quod patꝫ ex hoc: qꝛ cum ſint anīalia ī ꝑtibus ſuis completa: eoꝝ facilis eſt generatō. Precipue tn̄ quando nōſūt completa ī ſenſuū numero: multa hoꝝ generātur exputrefactōe ac ſtellaꝝ virtute. vt dicit Areſto. in librode animalibꝰ. Ꝙ aūt non diſtinguitur ſexus in plātishoc eſt propter equalitatē corꝑis plante in ꝑtibꝰ ſuis.Ex hoc enī contingit: ꝙ nutrimentū aſſimilatū parti: ēetiā aſſimilatū toti: qd̓ qꝫ eſt potentia pars: eſt potentiatotū Cuꝫ itaqꝫ nutrim̄tū in planta vbiqꝫ ſit potētia ꝑserit vbiqꝫ potētia totū: ⁊ ſic vbiqꝫ generatio. Ꝙ auteꝫidem in pl anta ſit hūidum nutrimenti et hnmiduꝫ generationis patꝫ per exꝑimentū: quia ſcꝫ partes eiꝰ abſciſerecreſcunt: qd̓ vtiqꝫ nō fieret: ſi humidū diuerſum eſſetIdeoqꝫ cum ad hūidum nutrimēti non exigatur diſtinctio ſexꝰ. Sed tm̄ calor agens cū virtute aīe ac virtuteceleſti: ſequitur ꝙ etiā ad generatiōem plāte n̄ exigiturniſi calor agens cum virtute anīe ac celi. Et hoc eſt qd̓ait ph̓s: ꝙ oīm vegetabiliuꝫ terra eſt mater ⁊ ſol pater.¶ Utrum anima vegetabilis ſit ex traduce.¶ LXXXIIII.Um aūt circa generatiuā queritur: quid et exquo generetur: occurrit illa queſtio. Utꝝ anīaſit ex traducę ⁊ vtꝝ ſit in ſemine: ⁊ an̄ ſit ꝑ crea

rurem tuiuorenacieunre ri ocrremuārenqi? Fl ſi. l. . l. flj.jjrx iPdeſt actus nature. Dicimꝰ aūt ꝙ om̄s forme p̄ter animā 7rōnaleꝫ potentia ſunt in materia ip̄a generabiliū ⁊ cor A A7 l eſruptibiliū: ⁊ educūtur ꝑ actōem calidi ⁊ frigidi ſicciethumidi ꝑ ꝯmixtiōem. Sola vero rōnalis anima infundendo creatur: ⁊ creado infunditur a prima cauſa quedeus ē glorioſus atꝫ ſublimis. Porro anima plante acbruti ſunt in ſemine potentia non actu: et non potentiamateriali tm̄: ſed potentia efficientis ⁊ oꝑantis Ratōnalis aūt non ſic. nec habꝫ efficientem niſi ſolū deum.In ſemine quidē hominis eſt virtꝰ formatiua mēbrorūhumani corꝑis: qͥbus formatis anīa ꝑ creatōnem a deoinfūditur et infundēdo creatur. Et corpus qͥdem quodgeneratur corruptū eſt corruptōe duplici: ſcꝫ paſſiōis ⁊vicii. Ex qua vicꝫ vicii corruptōe tanꝙͣ ex filia peccaticauſatur in anima originale: cum tn̄ pena tm̄ ſit in corpore. Licet aūt anima ſtatim dum eſt: originali peccatoꝯmaculata ſit: illā tn̄ maculatōem a pn̄tibus non trahittanꝙͣ ſit ex traduce: ſed potiꝰ ſeqͥt̉ ip̄a vniōeꝫ aīe ad corpus: ſicut aliquis liquor purꝰ corruptionem ꝯtrahit exvaſe in quo eſt: Itaqꝫ bonitas dei cooꝑatur nature inhominis generatōe Etem̄ qn̄cunqꝫ natura ſufficienterformauit organa corꝑis hūani: deus creando anima ratōnalem infundit qd̓ non eſt ex poteſtate efficientis nature: ſed ex ordine oꝑationis dei ad opꝰ nature. Sic ec̄eadem bonitas dei ſemper cooꝑatur volūtati ad ſe operanti. Etenim quādocūqꝫ aliquis qd̓ in ſe eſt facit deuſilli graciam infundit.¶ LXXXVUtrum anima ſit in ſemine.I ergo queritur vtꝝ anima ſit ī ſemine: dicimꝰꝙ anima humana cuꝫ omnibus potentiis ſuisnō eſt in ſemine ſicut in effectiuo: neqꝫ per ſubſtantiam: ſed a deo creatur: ⁊ corpori infunditur. Nonenim dicimꝰ ſicut quidā: dixerunt: ꝙ in homīe ſit trinaanime ſubſtātia: ſed vnā ſola hn̄s tres vires. Ideoqꝫ n̄poſſumus dicere ꝙ hec ſub̓ia in ꝑte cauſetur a deo īmediate ꝑ creatōem ꝙͣtum ad potentias rōnales: ⁊ in ꝑteeducatur ex ſubſtantia ſeminis: ꝙͣtum ad potentias ſenſibiles ac vegetabiles. Quin potius dicimꝰ totam a d̓ocreari: ⁊ corpori ſimul infundi. Porro animas brutorū⁊ vegetabilium nō ita creādo infundi ſed potiꝰ ꝑ generatōem ex materia ſeminiſ educi Si aūt q̄ritur: vtꝝ ſintin ſemine vl̓ non. Dicimꝰ ꝙ ibi ſunt ꝑ aliquem modum⁊ per aliquem nō: vt em̄ habetur in libro de animalibꝰ:nō ſunt ibi actu: ſed ibi ſunt in potētia efficiētiſ ⁊ materie. Et ſiqͥdem vltra queratur: quid ſit illud efficiens:dicimus ẜm ph̓um: ꝙ illud nō eſt anima: ſed eſt calidūmateria vero eſt hūidū cōmixtum ẜm complexiōem ſeminis ⁊ naturā: Calidum aūt id qd̓ agit multiplici agitvirtute: ſicut in libro d̓ animalibus habetur exp̄ſſe: vicꝫin virtute ignis ẜm quā habet attrahere ſubtilia aptaanimationi Et in virtute celi ẜm quā pōt eſſe principiūforme ac ſpeciei. Et in virtute anime ẜm quam recipita virtute generatiua partis vim informatiuā ⁊ generatiuam organoꝝ. Ideoqꝫ dicit ph̓us: ꝙ anima ē in ſemine: ſicut artificiatum in artifice. Artificiatū ſiquidē nōeſt in artifice ẜm eſſe ac ſpeciē ſuam. ſed ſicut in effectioin quo eſt oꝑis ratio: q̄ ſcꝫ ratio eſt efficientis ad opusꝓportō. Simil̓r ergo ⁊ anima ſenſibil̓ ac vegetabil̓ ſūtin ſemine ſicut in effectiuo: in quo ē ad talem formaꝫ acſpeciem ẜm naturaꝫ ꝓportio. Qualiter aūt ꝯtingat: ꝙcalidum elemētare efficiatur ſubiectum calidi celi ⁊ calidi anime: alias oſtenſum eſt. Concedimꝰ ergo ꝙ anīanō eſt in ſemine neqꝫ ꝑ genꝰ: neqꝫ per ſpecies: neqꝫ ꝑvirtutem q̄ ſit pars anime: ſed quēadmodum dictuꝫ eſtſcꝫ in potentia efficientis ⁊ materie. Ul̓ ſicut artifiatūin artifice. ⁊ hoc dico ꝙͣtum ad animā bruti vl̓ plante.In his enim ſemē eſt cauſa efficiens generatōis. Secꝰeſt in anima hominis. Hec etem̄ ẜm partē ſui pͥncipalē