LiberUiceſimuſquintus

illius in effectu: tangitur finis vltimꝰ: qui eſt finis intētionis: ⁊ eſt inductō forme ſpecifice ī eo qd̓ generatur:¶ LXXIX.De actionibus generatiue.Auicenna vbi ſupraEneratiua vero duas habꝫ actōes: quaꝝ vnaeſt creare corpꝰ. id eſt ſubſtātia generantis corpus ſeminale decīdere ⁊ figurare ⁊ lineamētare ſcꝫ adſimilitudinē generantis. Alia vero attribuere ꝑtibuseius in permutatōe ſcd̓a formas eaꝝ. ſcꝫ virtutes ⁊ dimenſiones ac numeros: ⁊ aſpitatem ⁊ lenitatem: ⁊ hisadherentia: ſubiecta gubernatōi eiꝰ qui ſolꝰ om̄ia pōtHuic aūt ẜuiūt alie due vires: nutritiua ſcꝫ in nutriendo: ⁊ augmentatiua dilatando. Et huius qͥdem actio ꝑficitur in principio generatōis. Deinde gubernatio remanet augmentatiue ⁊ nutritiue ꝯmodata. Cūqꝫ iamaugmētatiua quaſi circa perfectōem oꝑatur: tūc iterūgeneratiua cum duabꝰ miniſtris ſuis ad generandū ſemē quo qͥeſcat virtus que ē eiuſdē ſui generis excitat̉Nutritiua ſiqͥdem hoc appetit: vt per eaꝫ cuiꝰ libet ſingularis ſub̓ia obẜuetur. Augmentatiua vt per eā perficiatur. Generatiua vero vt per eā remaneat ſpecies:qm̄ appetere ꝑmanere: res ē que ex deo ꝓuenit in om̄equod eſt In ſiugl̓ari itaqꝫ quod nō eſt aptū ad ꝑmanēdū in ſe: ſed in ſua ſpecie: virtus ad reparandū aliqͥd vice illius excitatur: vt per hoc eius ſpecies conſerueturNutritiua ergo reſtaurat qd̓ de ſingulari: generatiuavero qd̓ de ſpecie reſoluitur ¶ Albertus. Itaqꝫ virtusgeneratiua que eſt pars aīe: in organo eſt in generāte⁊ huius actus eſt ille primꝰ: qui eſt deciſio ſeminis: ſedab hac virtute refluxā eſt alia virtꝰ in ſemine: cuius eſtſubſtātiam ſemīs in ſimilitudinē ſpeciei primi generantis conuertere. Et hic eſt ſecundꝰ actus generatīe: neceſt virtus in generāte ſed in ſemine ¶ Actor. Ex predictis ergo ordo predictarum trium viriū ⁊ ratio diſtīctionis patet: ⁊ ꝙͣtum ad operatōes ⁊ ꝙͣtum ad fineſ.Et etiā ꝙͣtum ad tempꝰ patet diſtinctio. Naꝫ operatōnutritiue incipit in principio vegetabil̓: ⁊ terminaturin fine vite ⁊ non an̄. Operatio augmentatiue incipitſimil̓r in principio: ſed termīatur ꝑfectio circa finem d̓terminatū ẜm naturaꝫ. Operatō vero generatiue incipit in iuuentute iam aucto corpore ⁊ terminatur circafinem determīatū ẜm naturā in ſenectute. ¶ LXXX.¶ Qualiter ſemen decidere ſit propriusactus generatiue. ¶ Albertus.Idebitur autem fortaſſis alicui ꝙͣ ſemen decidere n̄ ſit propriꝰ actus generatiue. Siqͥdeꝫ ⁊in femina eſt vis generatīa. In libro tn̄ de aīalibus habetur: ml̓tiplici quoqꝫ rōne ꝓbatur: ꝙ ī femīanon ſit deciſio ſeminiſ: que aliqͥd effectiue ad conceptūoꝑetur. Idem etiā videtur ex diffinitōibꝰ maſculi ac femine que colligūtur ex libro animaliū: et ex libro vegetabilium: vicꝫ ꝙ maſculꝰ eſt qui generat ī alio ſue ſpeciei ex proprio ſemine. Femina vero que generat in ſeex ſemine alterius ſpeciei ſue. Ex hoc enim videtur: ꝙfemina generando nō decidat ſemen ꝓpriū ad hoc vteffectiue oꝑetur conceptū. Nos autē dicimꝰ cum Auicenna: ꝙ ab anima que eſt in toto corꝑe generatiua virtus emanat in organum generatōnis: que ſcꝫ virtus īfluit ſemini virtutē generatōis: qꝛ generat mēbra ſcd̓ꝫvnamꝙͣqꝫ virtutem ꝯgruam illius actōi: ita ꝙ vnūqd̓qꝫ membroꝝ ſit aptuꝫ ad recipiendū virtutem propriāque in eo apparꝫ. Et ẜm hoc dicimꝰ: ꝙ virtꝰ generātiua prima que eſt pars anime vegetabil̓ eſt in generāteIn ſemine aūt eſt vis generatiua cauſata ab illa: quenec eſt anima nec pars aīe: licꝫ actiones oꝑetur animeItaqꝫ decidere ſemen a ſuꝑfluo digeſtionis quarte: eſtactus generatiue prime: que eſt ꝑs anīe: ⁊ hoc tam in

ānimalibꝰ ꝙͣ in plantis. Porro generatiue ſecūde queeſt in ſemine nō eſt actꝰ ille: qm̄ aliter ſemē decideretura ſemine Biſtinguendū eſt autē duplex ſemen. vnumſcꝫ materiale: aliud effectiuū qd̓ tamen eſt ꝑs materieẜm primū ſubiectū in quo ſaluatur. Et primū quidemſcꝫ materiale deciditur a femīa ꝑ attractum ſemīs mēſtrui: vel humoris alteriꝰ qui eſt in loco eius Secundūaūt ſcꝫ effectiuū deciditur a viro. ⁊ hoc in omnibꝰ aīalibus in quibus eſt maſculus ⁊ femīa. Nam in qͥbuſdāpiſcibus nō eſt hmōi diſtinctio vt in anguilla. Dicēdūeſt itaqꝫ ꝙ femina non ſolū generat in ſe ex alio ſemīeqd̓ ē effectiuū ſꝫ etiā ex ꝓprio ſemine qd̓ eſt materiale.¶ LXXXI.¶ Qualiter vis generatiua ſit in plantis etin animalibus.Ubitare quoqꝫ poteſt aliquis vtꝝ vis generatiua ſit in plantis: quia nō videtur in eis eē deciſio ſeminis. Unde quereret fortaſſe aliquis:qͥd ſit ſemen decidere. Si enim hoc eſt tm̄ ſeꝑare quādam partē nutrim̄ti: hoc etiā facit augmētatiua in augmento. Si vero dicatur: ꝙ hoc eſt ꝑ aliquod organūattrahere ſuꝑfluitatem quarte digeſtionis: ip̄amqꝫ materiam: ita ꝙ recipiat virtutē īformatiuā ſeminis in ſimile ſpeciei generantis: tūc non videtur eſſe actus generatiue in plantis Non enī in eis eſt attractō partisnutrimēti ad organū vnum quod influat ei virtutē formatiuā: quin potius videmus ꝙ planta in radice et inſtipite ⁊ ramis ꝓfert ſurculos: virgas: folia: flores: acfructus Nos aūt dicimus ꝙ in plantis ē deciſio ſemīsDeciſio qͥppe ſeminis in genere conſiderata: eſt ſeꝑatio quedam nutrimenti a cibo qd̓ natū eſt ſuſtentare indiuiduū. in quo ſeꝑato ꝑ generatōem ſaluatur ſpeciesTalis aūt generatio fit in planta: qm̄ illd̓ vnde fit generatio: ſeꝑatur ab eo quod eſt cibus ad ſuſtentationēcorporis plante neceſſarius. Sic ergo deciſio ſeminiseſt in plantis: licꝫ nō eiiciāt ſemen ex ſe in morem aī al̓Uerūtamen recte poſſumuſ etiā dicere: ꝙ ī plantā dupliciter eſt generatio: vna vicꝫ ꝑ quam ad ip̄am plantāgenerantem redit iuuentus: ⁊ in hac generatum ſemꝑꝑs eſt generantis. Alia vero eſt plante ſimilis ī ſpecieper quam ſaluatur ſpecies plante tm̄ ⁊ non indiuiduuꝫEt hec fit per ſemen a nutrimento deciſuꝫ ⁊ exͣ plantaproiectum ſicut patꝫ in nucleis ⁊ fructibꝰ. Dicimuſ gͦꝙ ſemen decidere eſt ip̄m a nutrim̄to ſeparare eiqꝫ virtutem generatiuā materialem: vl̓ effectiuam influere.Qui vicꝫ influxus a generatiua fit. vl̓ que eſt ī organoſpeciali: ſicut in animalibꝰ. vl̓ in toto corpore generātiſſicut ī plantis. Nam in animalibꝰ quidem ſitū habꝫ inorgano generatōis determinato. In plantis aūt ſcd̓mom̄em partem eſt vis imp̄gnans: nec imp̄gnatō certuꝫhabet ſitum: ſed eſt ī toto corpore plante. Ꝙqꝫ in platis eſt generatio multiplex. id eſt multoꝝ ſcꝫ ſurculoruꝫ⁊ folioꝝ ⁊ floꝝ ac fructuū cōtingit propter equalitateet ſimilitudinem corporis plante in partibus ſuis. Exhoc enī accidit: ꝙ nutrim̄tum aptum nutrire ꝑtem vnaaptum eſt etiā nutrire partem aliam. Et ex hoc iteꝝ cōtingit ꝙ nulla eſt differētia īter humidū radicale et humidum nutrim̄tale in ipſis niſi ꝑ accidens. Ex hoc qͣꝫcontingit vlterius: ꝙ ex humido nutrim̄tali pōt eſſe generatio partium in plantis. cuius ſignum eſt. ꝙ parteseius abſciſe recreſcunt. qd̓ non accidit in animalibꝰ mitam in organis diuerſitatem hn̄tibus: ergo ex nutrimeto in quo dominatur humidū aquoſum qd̓ facile eſt dilatari: foli a producūtur. Ex nutrimento aūt in quo dominatur ſubtile aereum cū aqueo facile digeſtibili atꝫmaturabili fructus generatur: et ita de alijs..LXXXII.¶ Ꝙ in plantis non ſit diſtinctio ſexus