LiberUiceſimuſquintus

ſtat extenſio: et nichilominus ingeruntur partes materiales per cibum. tunc neceſſe eſt corꝑa fieri ſpiſſa etgroſſa ꝓpter humidi conſumptionē: ſicut ſunt corpora¶ LXXVI.ſenum.¶ De ſtatu augmenti et motu diminutiōis.Otus autē augmenti ſtat in corpore animatotribus rōnibꝰ: quaꝝ prima ſumitur ex calorenaturali qui eſt in menbris radicalibus. cuiusdoſſe in extendendo limitatū eſt. Scd̓a eſt ex ꝑte materie membroꝝ radicaliū: cui licet addatur nutrimentumnon eſt tn̄ extenſibilis vltra debitam ſpeciei quātitatē.Tercia eſt ex comꝑatōe mobilis ad motoreꝫ: hoc eſt. organi ad virtutem anīe que eſt in ipſo. hoc enī ꝙͣtitateet tali figura proportionatū eſt virtuti que eſt in anīaItaqꝫ ſi obiiciatur ꝙ continue cibus additur corpori ⁊quantꝰ. Unde ſicut nutritiua ꝯtinue ingerit ſubſtātiaꝫſic et augmentatiua videtur ingerere quantū. Reſpondemus ꝙ nutritiue finis ē ſaluare indiuiduū: ⁊ hunc finem nō ꝯſequitur niſi ꝯtinue nutriendo ſicut ⁊ ꝯtinuafit deperditio. Finis augmentatiue eſt ꝑfectio ẜm magnitudinem ⁊ figura organoꝝ. ⁊ cum illam aſſequiturquieſcit. eo ꝙ ſuꝑuacuum eſſet vltra mouere. Itaqꝫ nutritiua ſubẜuit augmētatīe miniſtrando plus de nutrimento lōgitudini ꝙ latitudini ul̓ ſpiſſitudini: quoaduſqꝫ ſtat augmentatiua: tunc enī incipiūt plus inſpiſſariet dilatari menbra ex maiori influxū nutrimenti ad dimenſiōes illas. Porro ſi obiicit̉ iteꝝ ꝙ omnis virtuscreſcit ac fortior efficitur ad multiplicatiōem materieſicut patet in calore qui maior eſt in maiori igne: et minor ī minori: et ita videtur ſimiliter in animato: ꝙ ꝙͣtoplus creſcit: tanto maior efficiatur in ip̄o calor natural̓qui eſt inſtrumentū augmentatiue virtutiſ. Reſpōdeoreuera virtus creſcit in multiplicatōe materie proprieſed non aliene. ꝓprie aūt propria materia caloris naturalis ē ſub̓ia radicaliū mēbroꝝ. Subſtātia qͥppe humidi nutriment alis ingeritur ab extrīſeco: ⁊ iō non eſt ꝓprie ꝓpria materia illiuſ. Un̄ calor ipſe tanto in illa remittitur: ꝙͣto magis multiplicat̉. Si aūt queritur: vtꝝillo tꝑe quo augetur animatū ꝯtinue augeatur: dicimꝰꝙ nequaꝙͣ: ſed qn̄qꝫ additur quanto: ⁊ qn̄qꝫ non. ſi aūtobiicitur ꝙ calor naturalis ſemꝑ agit nutrimentū ꝯuertendo: ⁊ ita videtur ſemꝑ fieri additio in quolibꝫ mom̄to: dicimꝰ ꝙ calor nō ſemꝑ addit aucͣto: ſed qn̄qꝫ diſponit: vt pꝰ ea facilior fiat additio. Unde ſi queratur curpotius in hora vna fiat augmentum ꝙͣ in alia. Reſpōdemus huiꝰ differentie rōnem eſſe: ꝙ nō eodem mododiſpoſitum ē in qualibet hora id cui additur: nec etiamid quod additur: et ideo diſcōtinuatur addit io.LXXVII.¶ Ꝙaliter fit aſſimilatio in augmentatiua.ꝙ in nutritiua.ſſimilatio diuerſimode fit in nutritiua: ⁊ augmentatiuā: ẜm diuerſos eoꝝ terminos. Nutritiua ſiquidem aſſimilat vt potentia nutriēsſubſtantia in qua ſaluatur eē indiuidui. Augmētatiuavero vt potentia extendens indiuiduū ad maioreꝫ quātitatem. Deniqꝫ nutritiua nō ponit augmentū per ſenec in latitudine nec in ſpiſſitudine: ſed per accidens:quia ſcꝫ id reſtituit qd̓ ꝙͣtum eſt: non tn̄ in eo ꝙ quātūeſt reſtituit: ſed in eo ꝙ ſub̓ia. Ueꝝ tn̄ vt ſuꝑius habitūeſt: quedā partes ſunt in corꝑe aīato vt vaſa: ex quoꝝextenſiōe principal̓r eſt augmentū naturale: vt ſūt oſſanerui ac vene. has extendere difficillimū ē: eo ꝙ dureſunt: et ob hoc etiā extenſe nō reuertūtur. Nō enī videmus aliquem hominē effici minꝰ longū ꝙͣ fuerit ꝑ aliquam diminutōem. ⁊ ſic eſt etiā in latitudine ⁊ ſpiſſitudine ſub̓ie radicalis. Hec ergo augmētatō proprie virtutis eſt augm̄tatiue: ⁊ eſt ẜm materiaꝫ. In hac exp̄ſſe

apparꝫ qd̓ dicit Auicenna: vicꝫ ꝙ multo plus additurlongitudini ꝙͣ latitudini ⁊ ſpiſſitudini. Alia vero ē augmentatio in ꝑtibꝰ que ſunt ex hūido nutrimentali: q̄non ſunt vt vas: ſed potius vt in vaſe effluenteſ ⁊ influentes. Scd̓m has accidit frequēter ingroſſatio et attenuatio Unde ml̓tos videmꝰ quoꝝ latitudo ⁊ ſpiſſitudon̄ correſpondent longitudī ẜm proportōem. Et hec augmentatō ꝑtinet ad nutritiuā: qꝛ cauſatur a nutrimento maiori vl̓ minori. Sic etiā videmus in ꝑuulis: ꝙ qͥacalor eſt fortis ⁊ corpus raꝝ: ideo de nutrimēto ipſorūtranſit ad membra ſuꝑiora: efficiūturqꝫ maiora inferioribus ẜm corꝑis ſui proportiōem. Poſtea vero dumcorpus inſpiſſatur: calorqꝫ debilior efficitur: nō tranſitad membra ſuꝑiora de nutrimento: niſi quod ē ſubtile:ac penetratiuū ⁊ leue: totūqꝫ reſiduum tranſit ad inferiora. Ideo tūc inferiora efficiūtur maiora ſuꝑioribusmenbris ẜm proportōem corꝑis ſui. ¶ Auicenna vbiſupͣ. Augmentatiua vero nutrm̄tuꝫ alio mō diſtribuitꝙͣ nutritina. Quod enī nutritiua ex ſe habꝫ: equaliterdiſtribuit. Augm̄tatiua vero vni ſubtrahit. ⁊ dat alijhoc eſt. Nutritiua virtus dat ſcꝫ vnicuiqꝫ mēbro d̓ nutrimento ẜm eius magnitudinē vel ꝑuitatem: ⁊ vnit etequaliter. Augmentatio vero tollit ab vna ꝑte corꝑis⁊ addit alij que indigebat: vnitqꝫ ei vt illa ꝑs augm̄tetur potius ꝙ alia: miniſtrante ſibi in hoc nutrtiuā. Siaūt eſſet dominiū nutritiua vtiqꝫ adequaret illas: autetiā plus largiretur parti cui ſubtrahit augmētatiua.Uidemus enī ꝙ nutritiua qn̄qꝫ ſola eſt: ſcꝫ aucto iamanimali ⁊ eius actio fortior: ita ꝙ corꝑi reſtituit amplius ꝙͣ reſoluatur Ipſaqꝫ et in latitudiueꝫ ⁊ in groſſitudinem membroꝝ apponit augmentū manifeſtuꝫ: ſeclongitudiui nō apponit augmentū qd̓ appareat. Aumentatiua multo plus addit longitudini: ꝙͣuis hoc diſficilius fit ꝙͣ addere latitudini. In augmēto nanqꝫ lōgitudiniſ ueceſſe eſt diffundi nutrimentū in mēbris duris: vt in oſſibus ac neruis per omnes partes eorū inlongum ꝓpagando ⁊ elongando In augmento vero latitudinis ſufficit carnes augeri ⁊ oſſa nutriri. Nutritiua itaqꝫ deẜuit angmentatie in eo quod nō eſt vincenſſed operās ad nutuꝫ illius: vt nutrimentū diſtribuat vl̓diffundat illuc: vbi augere debet augmentatīa: que nōappetit niſi perficere rem.LXXVIII.¶ Sequitur nunc de vi generatiuaOrro vis generatiua ſicut dictū eſt ſup̄ eſt viſaccipiens de corpore in quo eſt partem ei ſimilē in potētia ⁊ oꝑatur in ea ꝑ attractōeꝫ alioꝝcorpoꝝ que illi aſſimilantur generari et ꝯmiſceri: ꝯuertitqꝫ illā in ſimilitudinē ipſius in effectu ¶ AlbertusHec diffinitō Auicēne data eſt ꝑ comꝑatōem virtutiſad genus ſuū: ad ꝓpriam materia: propriū finē et actūGenꝰ quippe virtutis ſupponitur ꝑ hoc quod diciturvis anime ſcꝫ vegetabilis. Actus aūt eius ſupponiturdupliciter: ſcꝫ ꝑ accipere ⁊ ꝑ operari. In generante ſiqͥdem accipit primo ꝑ cōtractōem ad vaſa ſeminaria: q̄attrahūt ſemen a toto corpore: ⁊ ab ip̄is vaſis deſcēditin ip̄m vis generatīa. Uis aūt operans eſt in ſemine n̄in organo aliquo: ⁊ illius oꝑatō eſt eius quod naſcitur.Materia quoqꝫ duplex ſupponitur. Principalis ſcꝫ ꝑhoc qd̓ dicitur partem illi ſimilē in potentia. Hec ē em̄q̄ ꝓfundatur in radicalibꝰ mēbris: ⁊ hoc eſt humidumquod eſt in ſub̓ia ſeminiſ. Secundaria vero per hoc qd̓dicitur ꝑ attractōem alioꝝ corpoꝝ q̄ illi aſſimilanturIlla enī eſt materia ſanguīs mēſtrui ac ſemīs mulierisque attrahitur a ſemine viri: ⁊ ꝯmiſcetur illi: vt ſufficiat ad ꝙͣtitatē corporis Alia vero pars ſanguinis menſtrui deriuatur ad māmillas ad nutrimentū: quo generatio debet preparari. Similiter etiā finis duplex eſt:per hoc enim qd̓ d̓r generari tangitur figurato corꝑisẜm lineamenta mēbroꝝ: per hͦ aūt quod dr̄ in ſil̓itudinē