LbierUiceſimuſquintus

De vi augmentatiuaIs augmentatiua ꝓprie ſumpta eſt tm̄ in animatis. Ibi nāqꝫ proprie eſt faciens maiorē qͥntitatē ex aliquo extrinſeco: qd̓ in ſub̓am rei augmentate conuertitur: ita ꝙ res aucta in ſua ſpecie formaqꝫ maneat: ⁊ res augens eandem numero ſpeciemac formā accipiat. Large vero dicitur vis augn̄tatiuaquelibꝫ vis auctiua: que ꝯſūptīa eſt ſubſtātiaꝝ ſibi appoſitaꝝ: ac generatiua ſue ſpeciei in ſpecieꝫ ip̄am: ac ꝑhoc augens obiectum ſuū: ſicut eſt virtꝰ ignei calorisin igne. ¶ Unde hoc mō dicitur ignis augm̄tari: nontn̄ augm̄tatur proprie: quia n̄ eadem numero ſpeciesignis efficitur in maiori ꝙͣto: ſed potius noua ſpeciesignis generatur a materia aque: ⁊ hāc generatōeꝫ nouam ꝯſequitur maior quantitas: nec augꝫ aqua hͦ mōignem: vt ſubintret ꝙͣlibet ignis ꝑtem: ſed ſufficit ſi etadditur in parte vna Igitur augmentū eſt motꝰ aīatiproprie: ⁊ ẜm ꝙͣtitatem. Eiuſqꝫ termini ſunt perfectuꝫ⁊ imꝑfectum ẜm figuram ⁊ magnitudinē debitā corꝑianimato. Operatur aūt vis augmentatiua p̄cipue abextenſione oīm membroꝝ radicalium ad ꝑfectam figuram ⁊ magnitudinem ipſoꝝ. Et ẜm ꝙ illa ſunt in corpore toto: ſic ⁊ augmentū eſt in toto corꝑe Sed vltimūeius ẜm ꝙ ip̄a dicitur virtꝰ d̓termīatur in ſurſum: ẜmquod eſt principium longitudinis mēbroꝝ. Eſt aūt hecvirtus in augmento ⁊ nō in augente. Huius enī virtutis eſt extendere radicalium menbroꝝ ſubſtantia: ⁊ inipſis tranſmutare ad ſe cibuꝫ aduenientē: qui vicꝫ cibꝰquia ẜm totam ſub̓iam ſuam tranſmutatur in id qd̓ augetur: ideo neceſſe eſt ipſum corrūpi ẜm formā quā pͥuſhabuit. Unde ph̓us dicit ingrediens generatur ſpēs:ſed corrumpitur hec patiens. Deniqꝫ motus cibi noneſt augmentū: ſed potiꝰ tranſmutatō ſubſtātialis. Nectamē eſt generato: quia non eſt in ſpecie que non eſt: ſꝫpotius in ſpecie aucͣti que preexiſtit. Et licꝫ materia cibi non ferat quātitatem actualem. Cū tn̄ additur ſubſtantial̓r ad cibatum: efficitur ꝙͣtitas maior in cibatoQuantitas enī eſt menſura ſubſtantie ẜm ꝑtes: ideoqꝫneceſſe eſt ipſam extendi multiplicatis materie ꝑtibusac decreſcere deꝑditis partibus eodem mō ſe hn̄tibusin ſitu: quia ꝑ rarefactōem vna nō diſtat ab alia: nec ꝑinſpiſſatōem contrahitur. Dixerunt aūt quidā: ꝙ d̓ augentis ſubſtantia nihil tranſit in id quod augetur: ſedtm̄ ꝑ ip̄m refocillatur calor naturalis: qͥ cōfortatus dilatat ſub̓iam in qua eſt. Uerum hoc eſt ꝯtra ſententiāphiloſophi qui exp̄ſſe dicit: ꝙ nutrimentū tranſit ī ſubſtātiam nutriti. In libro quoqꝫ de generatiōe ⁊ corruptione dicitur: ꝙ adueniente aliquo oportꝫ augere: recedente autem diminui. ⁊cͣ.LXXIIII.De augmento corporis animalis¶ Guilhermus de conchis.I aūt ex calido et humido eſt augmentū: vt sͣdictum eſt. ex calido in altum fit: ⁊ humiditatein ſpiſſum ⁊ latum. Un̄ et colerici ⁊ ſanguineiquia calidi ſunt creſcunt ī altū: flegmatici vero ⁊ melācolici breues ſtatura fiūt. Sanguinei quoqꝫ ⁊ flegmatici quia humidi ſunt etiā in ſpiſſum et latum creſcunt.Melancolici aūt et colerici qꝛ ſicci: gͣciles fiunt. Nullꝰeſt homo qui nō ſit calidꝰ ⁊ humidus: ſed qͥdā pluſ: quidam minus. Primꝰ eniꝫ homo inter quattuor qualitates fuit temꝑatus. ſꝫ poſtꝙͣ amenitate ꝑadiſi expulſusin valle lacrimaꝝ ⁊ miſerie ī labore manuū ſuaꝝ cepitveſci pane ſuo: labore: ieiuniis: vigiliis: cepit deſiccariatqꝫ naturalis calor extingui. Similiter ex intemꝑieaeris. ex qualitate cibi et potꝰ. Omnes ergo ex eo nati: vtpote ex corrupto: ſunt corrupti. Neqꝫ poſtea ꝑfeta ſanitas in homine fuit inuentā. Eſt enī perfecte ſauum: quod eſt in omiomeris eucraſicum: ⁊ in organiciſ

equale. id eſt quod in membris que in ꝑtes ſibi ſimileſpoſſunt diuidi que a grecis dicūtur omiomera ē bonecomplexionis: et in officialibus menbris que a grecisdicūtur organica: nec in ꝙͣtitate nec in numero modūvl̓ ī maiꝰ vl̓ in minꝰ excedit. Nimiꝝ cū corrupta ſit natura: non tn̄ eqͣliter ⁊ eodeꝫ mō Quidā enī plus: quidāminus: qͥdam ſic: qͥdam aliter In quibuſdā enī intenditur calor ⁊ remittitur hu miditas qui dicuntur colericiid ē calidi et ſicci. non ſunt tn̄ ſine humiditate. In quibuſdam intenditur hūiditas: ſed remittitur calor: hi dicuntur flegmatici. id eſt frigidi et humidi: non ſunt tn̄penitus exꝑtes caloris. In alijs intenditur ſiccitas: etremittitur calor. hi dicūtur melancolici id eſt frigidi ⁊ſicci: habent tamē calorem ⁊ hūiditatem. Si autē plusad equalitatem accedant humores. dicūtur ſanguineiQuemādmodū gͦ ſine quattuor elem̄tis non inueniturhominis corpus: ita nec ſine quattuor qualitatibꝰ: ſedintenduntur ac remittūtur: recipitqꝫ nomē intenſe: etnomen ꝯtrarii remiſſe In om̄i complexiōe poteſt homocreſcere: plus tn̄ in vna ꝙͣ in alia. In quadā in longumin quada in latum. Colerici nanqꝫ longi ſunt ⁊ gͣcileslongi ex calore cuius eſt aſcendere: ex ſiccitate gracileſSanguinei ꝓpter calorē longi ſunt. ꝓpter humiditatēpingues. flegmatici ꝓpter frigiditateꝫ ſunt ꝑui: propt̓humiditatem pinguēs. Melancolici vero frigiditateſunt parui: ſiccitate graciles. Iſtoꝝ ꝓprietates ſepe exaccidente variātur. Colerici nanqꝫ et melancolici vl̓ exocio vel ex comeſtione ſepe ſunt pingues. Sanguineiet flegmatici ex labore ⁊ abſtinentia gͣciles. Item colerici et ſanguinei ex paruitate matricis ⁊ ſpermatis fiuut breues. flegmatici ⁊ melācolici ꝓpter ꝯtrariū lōgi.¶ LXXV.¶ Unde augeatur corpus animatū ſecundumquamlibet partem ſui. Albertus.I aūt de corꝑe queritur anīato: vtꝝ augeaturSẜm quālibet ſui partem: vel ẜm aliqua tm̄mōdicit expreſſe ph̓us: ꝙ quelibet ꝑs augetur ẜmſpeciem: ⁊ non quelibet ẜm materiā. qd̓ intelligendū ēde augmento generali: quod eſt ẜm ꝙͣcunqꝫ quātitatēAlioquin videretur eſſe cōtrarium qd̓ ait Auicennaꝫvicꝫ ꝙ augmentatīa plus addit de cibo longitudini: ꝙͣlatitudini vel ſpiſſitudini. Sed hoc eſt intelligendumde augmento ſpeciali: et qd̓ ꝓducit corpus ad ꝑfectamquantitatem ⁊ figurā. Quod vicꝫ augmentū ſpecial̓rattenditur in extenſiōe radicaliū mēbroꝝ ꝑ additō emcibi. Ueruntū ẜm vtrāqꝫ augmentatōeꝫ fit additō cuilibet particule proportionate. ita ſcꝫ vt in maiori mentbro plus et in minori minꝰ. Calor ſiqͥdem in minimadiuidit ⁊ nutrimetū ⁊ nutriens: ſubinducit enī vndiqꝫcibuꝫ in corpꝰ nutritū: nihilqꝫ prohibꝫ quin pars cibitante ſit dimenſionis: ꝙͣte eſt pars corꝑis nutriti an̄ꝙadditur ei Sed cibus ita cibato additur vt nō maneatin propria forma ſubſtātiali: nec acquirat formā nouaſubſtantialem que prius non fuit: ſꝫ accipiendo formaque actu eſt in nutrito. Ideo etiam nō additur manēsin ea quam habet: nec accipiendo quantitatē aliquamnouam: ſed accipiendo ꝙͣtitatem eius qd̓ nutritur. Idoqꝫ non eſt neceſſe illud augmentari in dupluꝫ uel in triplum. Itaqꝫ materia cibi adueniens eandē accipit formam ſubſtantialē numero que eſt in nutrito. et eandeꝫquantitatem ⁊ qualitatē ⁊ idem vbi. Si vero queriturqualiter tuuc fiat augmentū: dicendū eſt ꝙ per caloreꝫextendentem radicalia membra in omnē dimenſiōemet plus in longū. Ideoqꝫ cū eſt extenſio fortior ꝙ ml̓titudo partiū additaꝝ inſpiſſare poſſit: tunc eſt corpꝰ nutritum ſubtile et rarum: ſicut ſunt corpora pueroꝝ Cūaūt vtrunqꝫ proportionatum eſt vtriqꝫ tunc eſt corpulin medio modo ſe hn̄s: ſicut corpora iuuenuꝫ. Si vero