LiberUiceſimuſquintus

Auicēna: ſecundario membra coagulando. Frigiditatis enī propriū eſt coagulare humidū illud intra ꝯtinennendo. hiſqꝫ duabꝰ virtutibꝰ obſequūtur due virtutespaſſiue. ſcꝫ hūidū ⁊ ſiccū: ⁊ hoc duobꝰ modis .ſ. ad ſubſtantiam menbroꝝ: ⁊ ad figurā ac ſpeciem eorum. Adſub̓iam qͥdem: quia humidū ꝑ actōem caloris digerētis⁊ frigidi ꝯtinentis continuat ſiccū. Siccum aūt ꝑ actōnem eorundē termīat hūidum. Ad figurā uero ſpecieꝫqꝫ membroꝝ: quia humidū calido cedit: quaſi impͥmenti circumſtādo ip̄m: vt legitur ī quarto libro metheo.Sicqꝫ ſpeciei ac figure eſt receptiuū ſed non retentiuūSiccum aūt retentiuū eſt: ſed non receptiuum. Ideoqꝫꝯmixtum ex humido ⁊ ſicco bn̄ receptiuū eſt ꝓpter hūtdum: ⁊ bn̄ retentiuū propter ſiccū. Ideoqꝫ humidum ēcauſa vite et materia Omnes enī cā lōgioris vite conſiſtunt in hūido difficulter ſiccabili: et ī calido difficulter infrigidabili.LXVII.¶ De ipſiꝰ actione ¶ Auicenna vbi ſupra.Eactōibus qͥdem virtutum vegetabiliū ſciendum: ꝙ nutrimentū non ſemꝑ ꝑmutatur in naturam nutriendi ſubito: ſed primo ꝑmutaturaliquātulum a ſua qualitate: ⁊ aptatur ꝑ mutatōem inſub̓iam nutriendi. id ē eius qd̓ nutriendo debꝫ vniri: inquo oꝑatur virtus digeſtīa nutritiue deẜuien̄s Hec eſtenī que nutrimētum in animali diffundit: ⁊ p̄parat adhoc vt diffūdatur eqͣliter. Deinde virtꝰ nutritiua ꝑmūtat illud in aliud primo ſanguineū: ⁊ poſt in ſanguinē ⁊humores ex quibꝰ fit conſtitutō corꝑis: ſed omne membrum habet nutritiuā ꝓpriam: q̄ ꝑmutat nutrimentuꝫin ſil̓itudinem eius propriā. ⁊ vnit ei Uirtus gͦ nutritiua reſtaurat ⁊ aſſimilat ⁊ vnit: n̄ ſolū ad hoc neceſſariūeſt nutrimentū: vt reſtauret qd̓ ſolutū eſt: ſed etiā natura eo indigꝫ ad augmentādum corpuſ: quouſqꝫ ſcꝫ perficiatur augmentū. Poſtea eī n̄ eget eo: niſi ad ſupplēdum quod ſolutū eſt. Ex virtutibꝰ ergo anime vegetabilis virtus nutritiua oꝑatur omni tēꝑe vite ſingl̓ariſq̄ dum ꝑmanſerit actiōes ſuas exercens: vegetabile etanimal viua erunt. Si autē deſtructa fuerit: viua nonerunt. Inſtrumentū aūt: vt dictum eſt: primum huiꝰ vitutis eſt calor naturalis: calor enī aptꝰ eſt ad mouendūmaterias. Poſt hunc ſequitur frigiditas ad facienduꝫeas quieſcere in ſuis oꝑationibꝰ ⁊ ꝑfectiōibus. Qualitatum vero paſſiuaꝝ inſtrumentū primū eſt humiditaſq̄ eſt receptibilis figure: quā ſequitur ſiccitas que ꝯſeruat figurā: ⁊ iuuat eā ad retinendū formā. ¶ AlbertꝰNutritiue virtutis actus nō ſunt eiuſdeꝫ rōnis in aīalibus ⁊ plantis niſi ẜm genus. Cum enī nutriens plantam ſit aſſimilatiuū plante: ⁊ nutriens aīal ſit aſſimilatiuum anīali. Patꝫ ꝙ id quod nutrit hinc ⁊ inde nō eſtin eadem ſpecie nutrimenti: alioquin ex eiuſdeꝫ ſpecieinutrimento aptum natū eſſet fieri lignum ⁊ caro: quodvtiqꝫ falſum eſt. ſimil̓r etiā eſt d̓ generatiua. Nam inplātis qͦdem generat lignū ex ſuꝑfluo nutrimenti: ex qͦaptū eſt natū fieri lignū In aīali vero generat carnes⁊ oſſa corꝑis anīati que apta nata ſunt fieri ex ſuꝑfluoalimento vl̓ nutrimento aīal̓.LXVIII.¶ De vnitate virtutiſ nutritiue:Na ſola eſt nutritiua que eſt pars vegetabilisanīe: plures tn̄ ab ipſa cauſate ẜm diuerſitateſAcomplexiōis omniū membroꝝ ſimiliū. Cū enīanima ſit motor corꝑis: non mouet ip̄m niſi imp̄ſſiōesinfluendo illi: ẜm quas anima pōt ab ipſa etiā moueri.Que ſcꝫ imp̄ſſiones anīales ſunt virtutes affixe membris. Et in corꝑe quidem vt in ſubiecto ſunt: ſed tamēab ip̄a cauſate ⁊ īfluxe ſūt ipſi corꝑi Cūqꝫ mēbra diſſimilia nō nutriātur immediate: ſed ꝑ ſimilia q̄ īmediatenutriūtur: ⁊ ex quibus illa ꝯponuntur: oportet illas virtutes affixas mēbris p̄cipue multiplicatas eſſe ẜm numeꝝ ⁊ complexiōeꝫ menbroꝝ ſimiliū. Uerūtū licꝫ vna

conuertat in os: alia in carnem: alia in venā: ⁊ ſic de ceteris: quia tn̄ hmōi termini qui ſunt particl̓ariū opeꝫnon ꝓprie ẜm ſpeciem diſtinguūt operatōem efficiētisIdeo virtutes ille n̄ ꝓprie differ̄t ſpecie: ſed numero etmateria. Neqꝫ enim dicendū eſt ꝙ neruus ⁊ os et huiuſmodi ſunt organa nutritiue: ſed potiꝰ materia circaquam operatur nutritiua in orgno exiſtens: vt ī eꝑatevl̓ in corde. Organa quippe ſunt officialia mēbra: quead officium aliquod ſpeciale ſunt ordinata: vt oculꝰ adviſum: auris ad auditū: Eſt ergo alia reductio iſtarumviriū ad nutritiuā: ꝙͣ viriū ad animā: ⁊ mēbroꝝ ad cor:Uires enim reducūtur ad anīam vt ad ſub̓iam ⁊ ſubiectum in quo ſunt. Membra vero ad cor vt ad principiūex quo generāt̉: ⁊ a quo recipiūt īfluxum vite Iſte autēvires reducūtur ad nutritiuā: ſicut inſtrumēta quedamin qͥbus operatur nutrimentū: Et nutritīa qͥdem habꝫactum ⁊ motum: qui eſt aſſimilando nutrimentū vnireſubſtantie nutriendi ꝑ cibum aduenientē. Eſt tamē nutritio vnꝰ motus: qui eſt in nutrimento: ſimplex quidē.Quem tn̄ p̄cedunt quidam motꝰ ex parte nutrimenti:quod ꝑ digeſtiuā tranſmutatur ex contraiacentibꝰ patſionibus: ⁊ aſſimilatur menbris: ac ꝑ calorem naturalēpuriꝰ eleuatur ſurſum ad nutrimentū ſuꝑioꝝ: ⁊ groſſꝰdepͥmitur inferius ad nutrimentū inferioꝝ. Et calor qͥdem ignis ꝯſumit: ſed calor digeſtiuꝰ non agit tm̄ ẜmꝓprietatem ignis: imo etiā ẜm anime virtutē: ⁊ ẜm vututem celeſtem. Cunqꝫ nutritio ſit motus in ꝑtibuſ nutrimenti: cuius eſt reficere ẜm materie partes effluēteſac refluentes: manifeſtū eſt id quod recipit hūc influxūeē motꝰ illiꝰ ſubiectū: vicꝫ ip̄ꝫ nutrimētū Nā ⁊ ſi cibꝰtrāſmutat̉: n̄ trāſmutat̉ motu nutritōis: ſꝫ alerat iōisq̄ ad nutrim̄tum exigitur. Deniqꝫ licꝫ nutrim̄tum eiuſdem ſit diſpoſitōis ante ⁊ pꝰ ẜm formā: non tamen ẜmmaterie ꝑtes: vt ex p̄dictis apparet.¶ LXIX.De digeſtione prima ei ſubſeruiente.¶ Guilhermus de conchis.Um vt ſuꝑius dictum eſt: vim retentiuā operetur ſtomachuſ ꝑ frigidum ⁊ ſiccum qͣliter dicitur degerere ⁊ coquere cibum. In hoc enī deſignari videtur ip̄m eſſe calidum. At vero ſtomachꝰ quidem natural̓r frigidus eſt: quia neruoſe nature: vt qn̄plus homo ꝯmederit ſolito poſſit extendi. quādo minꝰꝯtrahi. et cum aliquid duꝝ tranſigit nō ledatur. Et utmelius retineat intus eſt villoſus. Quāuis aūt naturalitur frigidus ſit: tn̄ ex accidente calefit. Epati nanqꝫſupponitur: itaqꝫ fere totus ab illo clauditur. In dextra quoqꝫ parte illius eſt fel: cor in ſiniſtra: que om̄iaſunt calida. fit ergo accn̄taliter calidus: vt igne ſuppoſto calefit olla vel cacabus. Si ergo velimus ꝓprie loqͥin ſtomacho nō a ſtomacho dicamꝰ cibum coqui. Illicergo cibus in ſpeciē typſane mutatur: qualem videmꝰſi poſt dormitatōeꝫ modicā euomatur. Et hec eſt digeſtio prima: nec moueat. ꝙ om̄is res ſimile ſuuꝫ appetitcontrariumqꝫ fugit vt ſtomachuſ cū ſit figidꝰ ⁊ ſiccufrigida ⁊ ficca videatur appetere: calida vero ⁊ huidafugere. Nam ſtomachus et ſibi et alijs menbris appetit. Omnibꝰ enī membris ẜuit. vn̄ quod ſibi ē ſimileſibi appetit: ⁊ qd̓ ſibi diſſimile alijs tribuit. Cibo ergoſic mutato ſtomachus quod ſibi neceſſariū eſt retinet.⁊ in ſui ſubſtantiā mutat. Reliquū vero ſibi ſuꝑfluum⁊ alijs membris neceſſariuꝫ vi expulſiua que ꝑ frigidū⁊ humidū operatur ꝑ inferius foramē expellit ī duodenum inteſtinum: ſic dictum eo ꝙ in vno continet quantitatem duodecim digitoꝝ: Ibiqꝫ relicto: quod eiꝰ conuenit nutrimento. tranſit in aliud inteſtinū: quod ieiunium d̓r: quia quacunqꝫ hora anīal occidatur. nil in eodem de ſucco inuenitur: huic aūt ieiunio ſe coniungutquedā ſubtiles vene: q̄ ꝓgrediuntur ab epate. Eſt enſꝫepar principium venaꝝ: cor arteriaruꝫ: cerebrum vero