LiberUiceſimuſquintus

deo vita principium motus: nō quo moueatur deus: ſꝫquo mouet omnia viuificat qͣꝫ viuentia¶ Utrum vita creata et increata cōueniātin re aliqua.Um aūt participantis ad non participās nōnulla ſit comꝑatio: patet ꝙ uita increata et vita cręata que comparabiles ſunt ad inuicemẜm prius et poſterius: ac ſecundum plus et minus ꝯueniunt in aliquo vno. Ceteꝝ cum uita creata cauſata ſitab increata: patet ꝙ veſtigiū eius eſt ac ſimilitudo. Atuero aliquoꝝ ſimilitudo: ꝯuenientia illoꝝ eſt in aliquovno. Preterea cuꝫ om̄e exemplar cū exēplato ꝯueniat:uitam increatā exemplar eſſe uite create cōſtat Secundum hͦ ergo uita increata in aliquo cōuenit cū creata:Econtra uero quecunqꝫ conueniūt ⁊ nō ſimpliciter idēſunt: penes vnum conueniūt: ⁊ penes aliud differunt.Non enī penes idem conueniunt ⁊ differunt. Si ergouita increata ⁊ creata per aliqͥd cōueniūt: per aliud differūt: ⁊ ſic inuita īcreata eſt vnum ⁊ aliud. Non ergoomnino ſimplex ē: quod impoſſibile eſt. Deniqꝫ ſi vitaincreata ⁊ creata nō cōueniūt nō tm̄ in nomīe: ſed etiāin aliqua re. tunc illa res non ē ſimpliciter increata neccreata: quod ē impoſſibile. Nos itaqꝫ dicimꝰ: ꝙ differtvnū vniuocatōis ⁊ ānalogie: vnū vniuocatōiſ ē cū vnūpluribus ineſt: vniens illa in aliqua re vna illis priore.Sic aūt non cōueniunt uita creata ⁊ increata. Unumuero analogie eſt: qn̄ vnum pluribꝰ ineſt: ita ꝙ alicui eorum primo ⁊ principal̓r: in quo eſt alioꝝ oīm origo prima: ceteris uero poſterius ⁊ ſecundario ac per moduꝫquo deſcendunt ab origine prima. Et tale vnū nō vnitea qͥbus ineſt in aliqua re natural̓r illis priore. Sed tota prioritas eſt in aliquo eoꝝ naturaliter ſicut in cauſareſpectu cauſati. Et illud vnum licet nō ſit omīno vniuocum non tamē eſt penitus equiuocum: ſed mediumet dicitur ānalogū. Sic itaqꝫ uita creatoris et creatureconueniūt in re vna vnitate ānalogie: non aūt vna vniuocatōnis vnitate. Neqꝫ enī comꝑatō neqꝫ ſimilitudoneqꝫ conueniētia que eſt creati ad increatū ꝯcludit vniuocationis vnitatē. Si obiiciatur illud uerbum philoſophi: ſolum vniuocum ē comꝑabile: dicimꝰ ꝙ ibi ſumitur vniuocum extenſo nomīe ẜm etiā ꝙ ānalogo cōuenit. facta ſoliꝰ equiuoci excluſione.¶ XLI.¶ De multiplici vite differentia.Ultiplex eſt aūt differentia vite. In ſpēs quippe trahitur ẜm ꝙ appetituſ in ſubſtantiis ſimplicibus ſiue ſpūalbus et corꝑeis variatur: utenī ſuꝑius tactum eſt: appetitus ſub̓ie ſpūalis niſi ſuoactui coniūgatur ⁊ ſic ꝑficiatur: nec in ſe viget nec vitāoperatur. Unde ex coniūctōne cum ſuo deſiderabili inſe viget: ⁊ quaſi ſuſcitatur ad vitam. Cum auteꝫ caretſuo deſiderabili aut languet uita: aut extinguitur. Sedintelligendū eſt ꝙ nō vno modo appetituſ iſte ſed differenti perficitur: et ſecundum hoc uarias uite differentias operatur: Aut enim iſte appetitꝰ ī ſubſtātiis ſimplicibꝰ intrinſecꝰ omīno finitur: aut totaliter extrīſecꝰterminatur: aut ꝑtim ſic partim ſic. Si aūt intrīſecustotaliter finitur: ut nullo penitus indigeat: neqꝫ propt̓eſſe neqꝫ ꝓpter bene eſſe: ſed in ſe et ex ſe habet quicqͥdrequiritur ad eē ⁊ ad bn̄ eſſe: vtpote ubi eſt idem appetitus ſiue appetens et appetibile: ſiue fruens et quo fruitur: tunc eſt uita per ſe ⁊ ẜm ſe delectabilis ⁊ perfectaſcꝫ in fine ꝑfectōis et nobilitatis ſicut in primo bono ⁊ſummo. Si uero totaliter extrinſecus terminat̉ vtpotead aliquid quo indiget ad eſſe: ⁊ ſine quoneqꝫ in uitaeſſepot tunc eſt uita ipſa minime delectabil̓ et minimeꝑfectionis. vt in vegetabilibus et ſenſibilibus. UndeGyoniſiꝰ in libro de diuinis nominibꝰ. Animalia inqͥtomnia ⁊ germina ẜm nouiſſimā conſonātiam uite hn̄t

viuere. Cum aūt appetitus ꝑtim terminatur intrinſecꝰꝑtim extrinſecus: tunc aliquo indiget non ꝓpter uitamſed propter uite illuſtratōem ⁊ delectatōem: hoc eſt nōpropter eſſe: ſꝫ ꝓpter bene eē: illud aūt quo indiget autſeip̄o poteſt adipiſci: id eſt ſine aliquo corꝑe ſibi vnito:et ſic eſt uita in angelis. Aut ſe ipſo nō pōt ſed indigꝫvnione cum corꝑe: ut illud poſſit adipiſci: et ſic eſt uitaanime rōnalis. Unde dicit Uuicenna: ꝙ anmia vniturcorꝑi ut perficiatur. Adhuc nota ꝙ appetitus ſubſtātie ſimplicis terminatur extrinſecꝰ: quādo indiget aliqͦextrinſeco ſine quo nō eſt in ſua ꝑfectōne. Sed hoc pōteſſe multipliciter. Illud enim extrinſecuꝫ poteſt eſſe uelres: uel rei ſpecies ſiue ſimilitudo uel vtꝝqꝫ. Nam ſubſtantia ſpūalis cuius eſt uita aut indiget re tātū a quadependet ꝙͣtum ad eſſentiam et ſpeciem rei: aut ꝙͣtumad illuſtrationē ⁊ bene eſſe. Si aūt illud extrinſecū quoindiget ſit ſolūmodo res a qua dependꝫ eſſential̓r ſiueẜm eſſentiam: tūc eſt uita vegetabilis. Si uero illud extrinſecum ſit res a qua dependet ꝙͣtum ad eſſentiam: ⁊ſpecies ſiue ſil̓itudo rei a qua dependet ꝙͣtū ad illuſtrationem: tunc eſt uita ſenſibilis. Subſtātia aūt anīe ſenſibilis eſſentialiter depēdet a corꝑe Et qꝛ vitā ī ſenſibilibꝰ ē cognitiua: non ſolū re ſiue corꝑe indiget: ſꝫ ſpecierei ſiue ſimilitudīe. Uis aūt ſenſitiuā biptita eſt. Habꝫenī quoſdam ſenſus propter eē: quoſdā propter bn̄ eſſequoſdam ꝓpter vitam: quoſdā ꝓpter illuſtratōem vite.Unde duplici principio naturali indiget: ſcꝫ calore etluce: ſiue qualitate feruida ⁊ luculenta: ẜm AuguſtinūCalore ſiue qualitate feruida propter uitā: luce ſiue qͣlitate luculenta ꝓpter vite illuſtratōem. Qualitas aūtluculenta eſt in cerebro: vnde eſt origo ſenſuuꝫ. vt dicitAuguſtinus ſuꝑ geneſim ad lr̄am. Et etiā philoſophꝰdicit in libro de anima ſine igne nō eſt ſentire. Quādoaūt extrinſecum quo indigꝫ ſubſtātia ſpūalis non ē resa qua dependet ꝙͣtum ad eſſentiam: ſꝫ ſimilititudo ꝙͣtūad illuſtratōem: tunc eſt uita rōnalis. Hec aūt non dependet eſſentialiter a corꝑe: indigꝫ tamē rei ſpecie propter bene eſſe: uel propter illuſtrationem uite q̄ fit ꝑ reiſimilitudinē: que accepta ducit in aliud ⁊ facit cognitōnem que eſt vite illuſtratō: ⁊ ideo hec uita eſt ſeꝑabil̓.Uita ergo iſta continetur quodāmodo ſub duplici mēbro diuiſionis p̄dicte: quia ⁊ uita eius interius eſt terminata: ⁊ non terminata exterius. Quantuꝫ ad eē terminata quo ad bene eſſe non termīata Simil̓r ex partecreaturaꝝ corꝑearum variatur appetitus ẜm variatōnem appetitus animaruꝫ: a qͥbus vitam hn̄t Unicuiqꝫenim corꝑi inditus eſt ab eius cauſa ꝓprius appetituſreſpectu ſui delectabilis ſiue ſue ꝑfectionis: a qua vitāꝑticipat: ſic ⁊ ex ꝑte perficientis formal̓r eſt inditus appetitꝰ reſpectu ſui ꝑfectibilis Et ex iſto duplici appetitu eſt colligantia eorum ad inuicem¶ XLII.¶ Ꝙceleſtia corpora non ſūt viua.Idetur aūt ꝙ uita ſit etiā in corꝑibus celeſtibꝰper hoc ꝙ in ſecūdo libro celi ⁊ mūdi. dicit philoſophꝰ. Sciendum eſt inquit: ꝙ primus orbisprincipiū eſt potentie ⁊ cauſa ī vitā cuiuſlibꝫ viui plusꝙͣ orbes alii. Dicit etiā ibidem ꝯmentator: ꝙ iſti orbesnon ſunt cauſe vite illoꝝ que hic ſunt. niſi per ſtellaſ cūviſum ſit: ꝙ nobiliora que illic ſunt: ſtelle ſunt. Et ꝙ pͥncipia que ſunt in iſtis orbibꝰ ſunt viua: ⁊ vite que hic ēprincipia. Ex his ſiquidem verbis videntur innure: eꝙͣſtelle ſint viue. Si enī orbes ꝑ ſtellas ſunt cauſa ⁊ principia vite. Sequitur: ꝙ ſtelle ſunt cauſa ⁊ principiumvite. Et ut dicit cōmentator. Principia que ſunt ī iſtisorbibus. id ē ſtelle ſunt viue. Preterea nulla cauſa efficiens principaliter ac ꝑ ſe minus nobilis eſt cauſato.At uero ſicut in multis locis habetur ab Areſt. corpꝰceleſte cauſa eſt efficiens per ſe. ac principaliter tam