LiberUiceſimuſquintus

quoqꝫ dicit Auguſtinꝰ: attendēdum eſt: que ſit naturavitalis q̄ cuncta ſentit: que profecto qꝛ vitam corꝑi datneceſſe eſt ut preſtantior illo ſit. Non eniꝫ qualiſcunqꝫmoles quāꝙͣ iſta viſibili luce p̄fulgeat magna ē eſtimada: ſi vita careat. Quelibet nanqꝫ viuā ſubſtātia preponitur lege nature cuilibꝫ non viue ſubſtantie. Si ergomultoꝝ non viuentiū creatio eſt immediate a deo: ⁊ nōbilitas cauſati atteſtetur nobilitati cauſe: videt̉ ꝙ om̄iſvita cuiuſcūqꝫ cōditiōis ſit debeat a deo immediate eēBeniqꝫ nō ſolum anima rōnalis: ſed ⁊ aīalis ⁊ plantecorꝑis motor eſt: cuiꝰ ꝑfectō eſt Quod aūt tale eſt: ſubſtantia ſimplex eſt: ac per hoc totū eſſe ſuuꝫ ſimul habꝫQuod ergo cauſa ipſius eſt: in totū illius eſſe pōt: hocaūt ſoliꝰ dei propriū eſt. Relinquitur ergo: ꝙ ſoliꝰ deiſit in eſſe producere plante uel animalis animam: acper hoc ⁊ eoꝝ vitā. At obiicitur econtrario: quod ſcriptum eſt. ꝓducant aque reptile anime viuētis: ⁊ producat terra animā viuentem in genere ſuo. quod utiqꝫ nōdiceretur: ſi eſſent immediate a deo: ſicut illa que fiuntex nichilo: quoꝝ deꝰ ē tota cauſa. Ceteꝝ dicit ph̓us: ꝙomne corruptibile ē generabile. Cuꝫ ergo ſenſitiua inbrutis et vegetatiua in plantis ſit corruptibilis per ſevel per accn̄s: relinqͥtur quod ⁊ generabil̓ ſit per ſe: uelper accidens. Non ergo creabilis tm̄ modo. Pretereanulla forma ꝯſtituta in eſſe ꝑ ſubiectum ſuū creat̉ niſiſubiectū illud ꝯcretur. Talis autē forma ē vegetatiuain plantis: quod patꝫ ex hoc: qꝛ ꝑ ſubiecti ſui diuiſionēeſt diuiſibilis: Similiter etiā eſt ī anīa ſenſitiuaᵉ: quodpatet in anuloſis. Neutra ergo illaꝝ ꝑ ſe eſt creabilis.Beniqꝫ ſola rōnalis anima ſiue intellectiua exit in eſſeimmediate a deo: ph̓o etiā atteſtante: qui dicit ꝙ ſolusintellectus intrat ab extrinſeco. De ſenſitīa uero dicitꝘ eius prima mutatio a generante fit. ¶ XXVII.¶ Opiniones diuerſe de multiplicatione vite in plantis et brutis.Taqꝫ de iſta materia diuerſi ſentiūt diuerſao Quidā em̄ ponunt hmōi animaꝝ in eſſe ꝓgreſum fieri per ꝑticipationē ⁊ multiplicationemanimaꝝ. Modum aut participatōis ⁊ ml̓tiplicatōnisaſſignare volentes. ponunt exemplū tale: linea qn̄ diuiditur ſectio eius fit in puncto: nec tn̄ pūctus diuiditurſed ipſa diuiſiōe totūſ cadit ad vtrāqꝫ partem: ⁊ exiſtitin utraqꝫ linea. Similiter aīa cuꝫ ſit imꝑtibilis nō diuiditur. ſed ad diuiſionē materie ſiue deciſionē tota caditvtrobiqꝫ in partibꝰ diuiſis. Et hoc qꝛ imp̄ſſa eſt materie. Quia enī ſequitur materiā: et non pōt diuidi: totacadit vtrobiqꝫ: hoc aūt non videtur veꝝ nec eſt ſimile.Quia ſi punctus actu eēt in linea: ut linea eſſet ex punctis: ſicut anīa actu eſt in corꝑe: nec pūctus diuidere īin linea: nec in duo caderet Sed ſi ſecantis operationēſuſciꝑet deſtrueretur. Nunc uero qꝛ ibi eſt in ſola potētia: ⁊ tn̄ quod erat in potentia in actū reduceretur. necquod erat vnus punctꝰ in potentia: efficitur duo. Sedduo potentia reducūtur in actum: ⁊ ſunt duo actu. Alijvero modū multiplicatōis per ſimilia uolunt oſtēderein alijs: in quibꝰ eſt potentia multiplicandi ſe: vt igneet luce: que ſe multiplicāt ſine ſui diminutōe. Candelaenī accenſa multa poteſt accendere ſin ſui diminutōeet lux ſe ip̄am multipticare in qͣlibꝫ parte aeris circūadiacentis. Similiter dicunt de anima: quod etiā non videtur veꝝ: Nec eſt ſil̓e de anīa ⁊ de illis: quia multiplicatio ignis et lucis nō eſt per diuiſionē uel deciſionemmaterie alicuiꝰ Cū em̄ igniſ ml̓tiplicat ſe: n̄ diuidit̉ materia in qua ē ignis. Quia ſi ſic: minoraret̉ ſic̄ qn̄ lignaſubtrahūtur. Simil̓r ſi ſubiectū lucis diuideret̉ in duovl̓ plura de luce minꝰ eſſet in partibꝰ. ꝙͣ in toto. Cum gͦponitur productōeꝫ animaꝝ hmōi in eſſe fieri per diuiſionem materie: nō per ſui operationem ſolum ſicut eſtde igne et de luce: patet ꝙ non eſt ſimile. ¶ XXVIII.

¶ Iterum opiniones alie de eodem.Liter etiā poſuert qͥdam ſcꝫ eas fieri ex formiaſub̓alibꝰ elemētoꝝ q̄ ſimplices ſūt: vt generatōſimplicꝭ ex ſiplici fieret. ſic̄ fit corꝑal̓ ex corꝑali⁊ quēadmodū ex qualitatibꝰ actiuis et paſſiuis elemētorū generatur forma ꝯplexiōis: ita ex eoꝝ formis ſubſtātialibꝰ forma addita cōplexioni ⁊ ſicut ex accn̄talibꝰaccn̄tal̓: ita ex ſub̓ialibꝰ ſub̓ial̓. Hec āt poſitio euidēterapparꝫ fl̓a: primo per hͦ ꝙ aliqͥd fieri ex formis puriseſt impoſſibile. Forma enī pura non eſt ex quo aliqͥd fieri habet: cum ex quo dicit circūſtantiā materialis cauſePreterea ſubſtantia ex formis fieri non poſſet: niſi ꝑ earum immutatōnem: forma auteꝫ de ſe eſt inuariabilis.Preterea ſi ex formis puris ſubſtātialibꝰ elementoruꝫfit forma hmōi que eſt forma ⁊ ſubſtantia: aut ergo eritex formis eoꝝ in qͥbus ſubſiſtit: aut alioꝝ. Si aliorumtunc ab aliquo formā ſuam ſubſtātialem ſeꝑari contīgeret. ip̄o in eſſentia manente preter illud cuiꝰ erat formaquod eſt impoſſibile. Si ex formis eoꝝ in qͥbꝰ ſubſiſtit:tunc aut ip̄a manebūt ſine forma ſubſtātiali: aut neceſſe eſt animā eſſe formā qua ſint ſubſtātie ⁊ non ſolū aīate: quod falſum eſt. aut aliam formam nouam recipientque vnde ꝯtingat: non erit aſſignare. Non ergo corpꝰpoteſt eē: nec forma corporis: ex quo fiat anima vegetabilis ⁊ ſenſibilis. Aliter aūt exiſtimant aliqui ſcꝫ ſpūsbrutales eſſe ex traduce: ⁊ educi de potētia in actuꝫ mediātibus corporibꝰ celeſtibus ab eoꝝ motoribus. Quiſcꝫ motores: quia ſpūs ratōnales ſunt: vt ponunt. pn̄tin ꝓductōe ſpūſ in eſſe ſed qꝛ nō immediate: ſed mediante corꝑe celeſti. Ideo producūt ſpūꝫ ratōnali ignobiliorem: ⁊ talem qͥdem qui ſine corꝑe non viuit: eo ꝙ ꝑ corpus celeſte in eſſe productus eſt Sed hec opinio poteſtreuelli ꝑ hoc: ꝙ motores orbiū intelligentie ſunt. quoꝝoꝑatio eſt oꝑatio artis: ⁊ ꝑ hoc ꝙ virtuſ corpoꝝ celeſtium eſt virtꝰ corꝑalis: ideo ſunt minoris nobilitatis nobilitate ſpūum Alii ponūt hmōi ſpūs omnino creari adeo: ⁊ nullo mō eſſe ex traduce: ſic̄ nec ſpūs ratōnales:dicentes ꝙ ideo dicitur in geneſi animā de terra ꝓduciquia corpus organicum de terra ꝓducitur ⁊ ei infuit ſeminaliter cum om̄ibuſ diſpoſitōnibus materialibus faciētibꝰ neceſſitatē reſpectu anīe: cui materie ſic diſpoſite dei bonitas aīam infundit. Quia ergo in terra ſuntratōnes ſeminales: non tantum intendētes corpus: ſedetiam intendentes vltimā eius cōplexionem ſcꝫ anima⁊ habentes natur alem appetitū talis forme. ¶ RXIX¶ Alexandri ſententia probabilior.Liter videtur inſipientie mee dicendū ſcꝫ ꝙ inelementis mundi indita eſt a conditore eoꝝ netura quedā alia a natura elementari que eſt ſimplex ⁊ incorporea vt poſſit eſſe principiū ſubſtantie ſimplicis. vnde philoſophus in li. de aīalibus: oīa iſta inferiora plena eſſe virtute anime poſuit Auguſtinus verodicit. ratōnes ſeminales inditaſ mūdo ſiue partibꝰ mūdi: ex qͥbus mūdus grauidꝰ ē: ex quo accepta oportunttate ꝓdeunt plante ⁊ animalia: non tantū ſcd̓m corporaſed quodāmodo ẜm animas. Nam ſicut matres inquitgrauide ſunt fetibus: ſic ip̄e mūdꝰ grauidus eſt cauſisnaſcentium: que in illo non creantur: niſi ab illa ſummeſſentia: vbi nec oritur nec moritur aliquid: nec incipiteſſe nec deſinit. Preterea virtus primi orbis ⁊ alioꝝ inferioꝝ cooꝑantur vite: ſiue ꝓductōni rei viuētis. Undide celo ⁊ mudo ſecundo li. veteris traſlatōnis dicitur.ꝙ orbis primus eſt principium ⁊ virtus ⁊ cauſa in vilaom̄is viui pluſꝙͣ reliqui orbes valde. Et in noua traſiatione dicitur: ꝙ primus orbis principiū eſt potentie etcauſa in vita cuiuſlibet viui pluſꝙͣ alij orbes: et per naturam lucis ſue quā vbiqꝫ diffūdit: que vitā et motumūoꝑatur in oībus in qͥbus eſt vita ⁊ motꝰ vitalis. Sed hͦſolum poteſt eſſe ꝑ modum diſponētis ⁊ cooꝑantis ſiu-