LiberUiceſimuſquintus

Unde vita diffinitur principiū actus anime in corꝑisadaptati motu. Scd̓m aūt ꝙ uita eſt uirtus quedā eodem modo quo dictum eſt: uendicat ſibi cor tanꝙͣ domicilium ⁊ organū: ẜm quod dicit̉ ī libro de motu cordis.Cor eſt organum ⁊ domiciliū vite. Et illiꝰ motu vita q̄ē actꝰ ſcd̓s: que rōnabiliter accn̄s dici poteſt: diſtribuit̉alijs partibus corꝑis. Un̄ in eodeꝫ virtus cordis ī motu eſt: et motu vitam diſtribuit. Et qꝛ ut habet̉ in eodēſolus motꝰ cordis eſt infatigabilis: propter hoc eſt continuus. Un̄ iſta ꝯſeq̄nter ſe hn̄t infatigabilitas ⁊ continuitas. Quare autem motꝰ cordis eſt infatigabilis: cāvna eſt maior approximatio et influentia a motore: ſcꝫanima. Unde in libro de motu cordis. Ibi. id ē. ī cordeeſt mouens ſcꝫ aīa. Semꝑ enī eſt motori proxīm: quodab eo eſt primū. Omnis uero virtus quo magꝭ acceditprincipio ꝑfectior eſt. multitudine ⁊ diuiſiōe minor: potentia ⁊ uirtute p̄ſtantior: ⁊ operatōi accommodatior.Alia cauſa eſt organi perfectio: primo eniꝫ organo ẜmexigentiā officii ſui ⁊ ſitum ⁊ ꝑfectōem cōtulit artifexoptimꝰ ⁊ potentiſſimꝰ. ſcꝫ deus. Un̄ ī li. d̓ motu cordisAnima cum ex ſe immobil̓ ⁊ imꝑfectibilis uſqꝫquaqꝫſit cūqꝫ certā in corpore ſedeꝫ obtineat: inſtrum̄to cuiꝰactu ⁊ miniſterio vitā virtuteſqꝫ corꝑi miniſtraret: indigebat. Creator ergo ut ꝑfectu optimꝰ efficeret īſtrumentū: animaꝫ actu et material̓r prime materie imp̄ſſitqd̓ uelut a cētro in circūferentia potentias circūquāqꝫdefererꝫ. Primā materiā uocat ipſe primū inſtrumētūcui deus aīaꝫ virtuali p̄minētia imp̄ſſit: ul̓ poſſet aliterdici: ꝙ eſt ſpūs vitalis ⁊ anīalis: Similit̓ eſt virtꝰ ſiuevis quedā cuiꝰ oꝑatio eſt mediāte ſpū vitali Quedamcuiꝰ operatō eſt mediante ſpū animali. Opus ſpiritusvital̓ a cauſa intrinſeca ꝑficitur: ꝓpter quod eiꝰ cauſaſibi ſufficit: nec fatigatōeꝫ recipit. Opus ſpūs animal̓eſt ab extrinſeco adueniēte excitāte. vn̄ qn̄ illd̓ extrinſecum excedit: vis ſiue virtus operans fatigatur. Un̄ inlibro de motu cordis. Duplex eſt ſpūſ: animalis ⁊ vitalis. Animalis interpolatur operatōe. vitalis nequaqͣSpūs em̄ uital̓ oꝑe vniformis eſt. aīalis uero ml̓tiphariam partibilis. vitalis irradiando viuificat. animalisuero reſolutōe ſenſum et motū exterius inducit. Et primi quidē ſpūs opus ſcꝫ vitalis intrinſeca cauſa mouetet ꝑficit: iō ſibi ſufficiēs eſt: ⁊ ſemꝑ in actu. Animalemuero in effectu extrinſecꝰ aliqͦd adueniens tanꝙͣ minusperfectuꝫ excitat: complet aūt innatū Ideoqꝫ qn̄ mētāexcedit: fatigatur potentia: et dolet anīal. Quod ergod̓r in libro de ſomno ⁊ vigilia: intelligit̉ de illiſ quorumoꝑatōnes fiūt mediātibꝰ ſpiritibꝰ anīalibꝰ: ⁊ q̄ ſine aliquo extrinſeco cooꝑante nō egrediunt̉ ī actū. XXv:¶ Qualiter vita fluere dicatur ex quieto etſempiterno.Ed fortaſſis obiiciet aliquis qd̓ ſcriptuꝫ eſt inlibro de motu cordis: ꝙ vita eſt primꝰ motꝰ fluens ex qͥeto ſempit̉no: ex quo videt̉ ꝙ a ſolo deo Namquietuꝫ ſempiternū ē ſolum primuꝫ. Nos autē dicimꝰꝙ anima ip̄a qͥeta dicit̉ ac ſempiterna: inqͣtū ē pͥncipiūmotꝰ ex ſeip̄a. qui .ſ. motꝰ ē internꝰ. et d̓r vitā. Ad cuiꝰrei declaratōeꝫ notāduꝫ: ꝙ Plato ⁊ eiꝰ ſeqͣces poſuer̄tꝙ anima principiū motꝰ ē: ⁊ ex ſeip̄a mouet̉: ⁊ qd̓ ſeipſomouetur ſꝑ atꝫ ꝯtinue mouetur: ⁊ motꝰ ab eo ſeꝑari nōp̄t: Ideoqꝫ motum iſtum poſuer̄t in anima ſempiternū⁊ animā īmortalē ꝓpter ip̄m. At huic poſitiōi videturAreſto: ꝯtradicere: oſtēdenſ principiuꝫ motꝰ eē in om̄ibus īmobile: cui etiā videtur Auguſtinuſ ſuꝑ geneſimad litterā ꝯſentire: on̄dens ⁊ ip̄e principiuꝫ motus eſſeimmobile. Macrobiꝰ aūt ꝯtrarietatē iſtā diſſoluit utriuſqꝫ rōnes recitās et on̄dens: ꝙ Areſtotiles Platōninon contradicit: Dicit enim ꝙ illud cui Areſtotiles innititur. ⁊ qd̓ in omnibus ratōibus ſuis ꝓbare intendityidelicꝫ ꝙ om̄e quod mouetur neceſſe ē ab alio moueri

Uerum eſt in eis in quibꝰ motus non eſt de eſſentia reiIn quibus aūt ip̄e motus eſt rei eſſentialis vel rei eſſentia: mouetur ex ſe Un̄ n̄ cōtingit ibi duo ponere ſcilicꝫmouens ⁊ motum: ſed vnū ſoluꝫ. Huiꝰ exemplū ponit īigne ac ferro calido: qm̄ ignis calet ſeipſo: nec ibi ponere cōtingit duo: ſcꝫ vnum quod calefacit: ⁊ alteꝝ quodcalefiat: cū idem ſit quod ſe ipſo caleat. At in ferro calido quia non calet ex ſe: duo contingit ponere Sic ergodicit ꝙ etiā aīe motꝰ ē eꝰ eēntia vel ei eſſētialis Ideoqꝫin ea duo ſcꝫ mouens ⁊ motum ponere non ꝯtingit Sicqꝫ ꝯtrarietatem inter illos diſſoluit: ponenſ tn̄ cum platōne aīam motu cōtinuo ac ſempiterno intrinſecus moueri: ac per hoc in ſe principiū habere vite immortalisMotus ergo iſte in anima immutabilitatis cauſa eſt:nec facit diſtare quod eſt. Un̄ moueri in ea n̄ cedit ī genus paſſionis nec cum alijs mōtibus eſt eiuſdem generis. Ideoqꝫ dicitur anima in hmōi motu quieta. Cumaūt dicunt. Plato et Macrobius: ꝙ motus quo viuitanima in ſe eſt ip̄a eſſentia anime: hmōi p̄dicatio nō eſtformalis ſiue eſſentialis: ſed potius cauſalis. Unde isē ſenſuſ. Motus quo viuit anima fundat̉ in principiisſubſtātialibꝰ vel eſſentialibꝰ ſuis: ſiue cauſatur ab illisCum enī eſſe rei cauſetur ex eiſdē principiis ex qͥbꝰ resip̄a: viuere quod ⁊ rei viuētis eſſe in eiſdē principiis fūdatur: vel ab eiſdem cauſatur a qͥbus ⁊ ip̄a. Quod aūtait dyoniſius in libro de diuinis nōibus ꝙ omnis vita⁊ vitalis motus ex ipſa vita eſt: que ſuꝑ oēm vitam eſt.Intelligitur de vitā eoꝝ que ꝑ ſe viuūt: vt ſupra dictuꝫeſt. Similiter ⁊ illud quod in li. de intelligentiis ſcpͥtūeſt. Uita eſt ꝓceſſio procedens ab ente primo quieto etſempiterno: ⁊ primus motus. Sic enī exponit cōmentator res viue ſunt oēs mote per eſſentiā ſuā ꝓpter vitaꝫprimā. res aūt viue que ſecūdum eſſentiā ſua mouētur:ſūt ille q̄ ꝑ ſe viuūt. Haꝝ vita eſt cauſa prima. quod notatur cum dicitur ex ente primo et qͥeto ac ſempiterno.Unde ens inquit primū eſt quietum: ⁊ eſt cauſa cauſaꝝPorro quod in libro de motu cordis legitur ꝙ vita motu cordis efficicitur: non intelligitur de vita a qua eſſeviuentis eſt: et que eſt actus primus ſimpliciter: ſed deilla que accidentalis eſt. Sed ⁊ illud quod ibidem ſcriptum eſt cor eſſe primū organuꝫ anime: cuiꝰ actus primꝰeſt vitā qua mediāte ceteras corꝑis virtutes producit.Intelligitur de vita que eſt actus ſecūdus: licꝫ primusſit reſpectu actuum quoꝝ motus cordis eſt terminus..XXVI.¶ Utrum in plantis et brutis vita ſit īmediate a deo creata.Uia vero ſcriptū eſt: creauit deus omnē anīaꝫviuentem atqꝫ motabilē: videtur etiā in brutisanimalibꝰ eſſe vitam immediate a deo creatā.Et ſi fortaſſe dicat aliqͥs: ꝙ in principio ꝯditionis reꝝanime cūctoꝝ viuētium immediate ꝑ creatōem exierūta deo: Nō ſic autē mō. Ecōtra poteſt obiici quod ſcriptum eſt in pͣs. Emitte ſpūm tuū ⁊ creabūtur. Hoc enimde vitis animaliū ⁊ plantaꝝ intelligitur. Un̄ ſuꝑ librūde diuinis nōibus cōmētator de vita ſic loquitur. Irrationabiliū ac germinū vite nō ſunt diuine: ſed materiales ignis ⁊ ſpiritus De his ergo ſolis nouiſſimis vitisait illud dauidicum ſcꝫ auferes ſpiritum eoꝝ ⁊ deficiēt⁊ in puluerem ſuū ꝯuertētur. Emitte ſpiritū tuū ⁊ creabuntur ⁊ renouabis faciem terre Inſenſitiua enī tātuꝫanima et natura ſiue vita. hic accipitur per iſta diuinaeloquia. Auguſtinus qͦꝫ dicit in libro de vera religiōe:ꝙ nulla eſt vita que non ſit ex deo: quia deuſ ſumma vtta eſt: ⁊ ipſe fons vite. Et ſi forte dicatur: ꝙ illud intelligendum eſt mediate vel immediate: hoc videtur nichileſſe. Nam hoc dicit Auguſtinus ad cōmendationeꝫ utte: que in nullo cōmendaretur: ſi ſic intelligeretur. cumetiaꝫ creature uiliſſime ſint a deo mediate. Ceteꝝ ibidē