LiberUiceſimuſquintus

ad ſubiectuꝫ illius. id eſt ph̓icum corpus. Ibi nanqꝫ determīat quē corꝑa phiſica participāt animā: ⁊ que recipiant alimētum ⁊ augmentū ac detrimentū. Et in ꝯꝑatōne ad cauſam ſuā ſcꝫ animā: ubi determinat ꝙ nō eſtactus corꝑis niſi habentis uitā. Et etiā ī ordine ad potentias uel actus anime. ⁊ ꝙ primū eſt in ordine nat̄e.Quia uero intentio medici eſt circa vitā per ſe. Ideo d̓vita ml̓tipliciꝰ qͣm phiſicꝰ habet determīare. Un̄ medico determīare ꝯuenit: ⁊ de vita ẜm ꝙ eſt actus: ⁊ de virtute vitali: ⁊ de alijs ad vitā ꝑtinentibꝰ: q̄ nō oportuita phiſico determīari Poſſumꝰ aūt dicere ꝙ ubi diciturin libro de anima: ml̓tipliciter aūt ipſo viuere. ⁊c. Illamultiplicitas viuēdi eſt a virtute vitali. vn̄ fit ibi cōꝑatio actuū ad uitā ſiue virtutē vitaleꝫ conſeq̄ntiū. prouteſt quodāmodo cauſa illoꝝ. cuꝫ aūt dicitur ꝙ aīa viuitaūt ſe tota aūt aliqua ſui potentia: dicimꝰ ꝙ neutro mōꝓprie loquēdo: ſed aliqͦ ſui ſcꝫ ſuo quo eſt. Si aūt obiicitur: ꝙ omnis actuſ a ſubſtantia exiens aliqua potentiamediante in eſſe egreditur: ſola enī eſſentia prima agitſe ip̄a: ⁊ ita ſicut actus videndi exit ab anima mediantepotentia viſiua. Sic uidetur ꝙ actus uiuēdi procedatmediante uita: que eſt aliaꝝ potentiaꝝ prima. Reſpondemꝰ: ꝙ illud ſubiectū omnis actus exiens a ſubſtātiaegreditur ī eſſe mediāte aliqua potentia. nō eſt uerū deactibuſ primis: qui exeunt in eſſe ex ꝯiunctōe ſubſtātialis forme cuꝫ ſua materia ſiue ꝑfectibili. Anīa ſiquidēunit ſe cum ſua materia nulla interueniēte diſpoſitionēmedia. Ex cuiꝰ ſcꝫ unione relinqͥtur aliqͥs actꝰ in corꝑeſcꝫ actus anīandi ſiue uiuendi.¶ XIX.¶ Qualiter vita ſit actus anīe.Uod aūt uita ſit actus anime dicit Areſto. inlibro ethicoꝝ exp̄ſſe In libro quoqꝫ d̓ motū cordis ſcriptuꝫ eſt: qꝛ primus actus anime uita ēIn eodem etiā legitur ꝙ equalis ⁊ continua eſt uita etprimꝰ actus forme ex quieto ⁊ ſempiterno flueuſ. Ceterum Bernhardꝰ in libro de libero arbitrio: ſicut dictūeſt ſupͣ. dicit: ꝙ uita eſt internꝰ ⁊ naturalis motus. ⁊cͣ.Cum igit̉ in actōe firmetur omnis motus relinqͥtur ꝙuita ſit actio uel actꝰ. Ambroſiꝰ quoqꝫ dicit: ꝙ uita ēſpirandi munere frui Porro frui eſt qͥdam actuſ. Nosquoqꝫ dicimꝰ: ꝙ uita eſt actus formal̓r loq̄ndo ſiue eēntialiter. ⁊ actus primꝰ atqꝫ ꝯtinuus ſubſtantie nobilis.Nam omne quod primo ꝑficit: eſt actus primus. Uitauero ē id quod primo ꝑficit. Ideoqꝫ dicitur eē niuētisPreterea. om̄s actus rei uiuentis uitā ſubiiciūt ul̓ ſuꝑponūt quaſi radicem ⁊ principiū. Un̄ in libro de motucordis legitur. Potentiaꝝ hec prima diſtantia eſt: ꝙ uitam quaſi prima uel preuiam cetere ſequūtur. Ceteruꝫuita eſt actꝰ ꝯtinuus. licet enī uiuens alioꝝ actuū interpolatōeꝫ recipiat. nō tn̄ uite: qꝛ uero uita ē forma interom̄s nobiliſſima: nō poteſt eſſe actus cuiuſqꝫ ſubſtātie:ſed eſt actus primꝰ ⁊ ꝯtinuus ſubſtantie nobilis. undequia nobilitas ſubſtātie cōſiſtit principaliter in duobꝰſcꝫ in mouēdo et in cognoſcēdo: ꝓpter hͦ oēs diffiniēteſanimā q̄ eſt nobilis ſubſtātia: ſolent eaꝫ diffinire penesmotū ⁊ cognitōem. et dicit ph̓us in primo libro de aīa:uita igitur ē actꝰ primꝰ cōtiuuꝰ nobilis ſubſtantie mouentis uel cognoſcentis uel utꝝqꝫ facientis. ¶ XX.¶ Reſponſiōes ad obiecta in contrarium.I aūt obiicitur in ꝯrariū: ꝙ uita eſt ꝑfectio uiuentiū. actus uero cum ſit accn̄s: non pōt eſſeꝑfectio talium. dicimꝰ ꝙ eſt primꝰ actuſ formeſubſtantialis: et actus conſeqn̄s ad primū. Et actuumquidem conſequentiuꝫ eſt aliquod accn̄s. non tn̄ actusprimus: qui eſt perfectō ſubſtantie eſt accidens: qualisactus eſt uita. Si fortaſſis obiiciat aliqͥs: qꝛ legitur inlibro de motu cordis. Primꝰ ⁊ ꝯtinuꝰ actꝰ aīe ē uita q̄motu cordis efficit̉. qd̓ aūt efficit̉ motu cordis accn̄s ēReſpondemus ꝙ vita multipliciter dicitur. Quādoqꝫ

d̓r actus primus ſimpliciter ſiue perfectio viuētis: quāſcꝫ in ꝯiunctōne anime ⁊ corꝑis talis: ip̄m corpus viuificatur. Alio modo dicitur potentia inquātū vigēs abundanti virtute in corde motu ip̄ ius alijs oꝑatiuis virtutem operādi miniſtrat. Tercio modo d̓r actus vl̓ oꝑatio vite. Sicut ergo intellectus nomine qn̄qꝫ intelligit̉intellectiua potentia: qn̄qꝫ actus eiuſdem accidentalis:vt qui ꝓuenit ex reꝝ extrinſecaꝝ cōprehēſionē: ſic etiāeſt de vitā. Unde vita quādoqꝫ nominat vite actū ſcilicet accidētalem ſiue ſcd̓m. Et hoc modo vita eſt accn̄sde qua dicitur: ꝙ motu cordis efficitur. Nam in cordequidem eſt anima mouens: ⁊ ex hoc motu vita efficiturque effectus eſt huiꝰ motus. Uidetur tn̄ ꝙ ibi loquat̉philoſophꝰ de vita: qui eſt primꝰ actuſ: qꝛ dicit ꝙ primꝰ⁊ ꝯtinuus actus anime vita eſt. Ad hoc aūt dici poteſtꝙ vita quidem ꝑficit viuentem: ⁊ ſic dicitur actus primus. id eſt ꝑfectō prima: ceteriſqꝫ oꝑatiuis miniſtratoperādi virtutem: mediantibꝰ virtutibus ſiue ſpiritibꝰvitalibus ⁊ oꝑatōibus ſiue motibꝰ que exercet organoprimo mediāte ſcꝫ corde Scd̓m hoc d̓r virtus ſiue potētia ⁊ poteſt dici prima. Preter hos aūt modos diciturmotus vel actus: quo ceteris oꝑatiuis miniſtratur operandi virtus. Secūdū hūc modū dicitur actus primusſcꝫ ratōne prioritatis ac p̄ceſſionis actuū ceteraꝝ oꝑatiuaꝝ. Aliter etiā intelligi poſſꝫ illud verbū: vitā motucordiſ efficit̉: eo ſcꝫ mō qͦ aliqͥd ī effectu ſuo effici d̓r: utuita dicatur effici. id eſt extra fieri ſcilicꝫ in effectu ſuoid eſt in operibꝰ viriū oꝑatiuaꝝ: que ab ip̄a vita principium habent ⁊ potentiaꝫ oꝑandi. hoc modo ſumereturvita in ſignificatōne prima: per hec itaqꝫ poſſunt ſolui⁊ multa: que ꝯtra predictā ſententiā poſſent obiici. Nāactus eſt ſignum vite: ⁊ nihil eſt ſignū ſui: ex quo videt̉actus vite eſſe. Et dicimus vt quidā dicūt: ꝙ vitā qn̄qꝫdicitur ꝯtinuatio eſſe viuētis. qn̄qꝫ ip̄a vis ꝯtinuatiuaquādoqꝫ ip̄a comparatio vel actꝰ ſequēs qui eſt eiuſdēvis effectus ⁊ ſignum ꝯtinuatōnis illiꝰ. Itaqꝫ dicimꝰꝙ vita ē ſignuꝫ vite: ẜm quod vita ſumitur in diuerſisacceptionibus.XXI.¶ Quod vita diuerſimode ſumpta ſit actuset potentia.¶¶ Ortaſſis dicet aliquis: ꝙ cum vita potentia ſitnon poteſt actus eſſe: quia differūt actus ⁊ poItentia. Ceterū cum om̄is actus ſit alicuiꝰ potētie. Non videtur aliqua potentia eſſe: cuiꝰ vita ſit actꝰ:niſi forte dicatur: ꝙ hec ſit vitalis virtus: ſꝫ non poteſteſſe actuſ virtutis vitalis: qm̄ illa poſterior eſt vita quedicitur eſſe viuētis. Deniqꝫ vita nec videtur eſſe actusprimus: neqꝫ ſecūdus. Primus qͥdem non eſt: quia tal̓actus ip̄a anima eſt Quod patet ex illa diffinitōe Areſtotiles. Anima eſt actus primuſ ph̓ici corꝑis organicipotentia vitā habentis. Secūdus quoqꝫ non eſt: qꝛ tal̓actus accidens eſt. Ideoqꝫ viuētis eſſe nō eſt: ac ꝑ hocnec eſt vita. Ad hec itaqꝫ dicimus Ꝙ vitā ſicut ex p̄dictis patet ẜm diuerſas acceptōnes ⁊ potentia ⁊ actuseſt. Nec hoc incōueniens videatur eſſe: quia ſimile reperitur in intellectu ceteriſqꝫ potentiis anime Iam vero ſuperius dictum eſt: ꝙ non om̄is actus eſt actus alicuiꝰ potentie: ſed excipitur actus primus a quo eſt eſſeActus igitur animādi non eſt ab aliquā anīe potentiaſed potius ab ip̄a eius eſſentia qua vnitur īmediate cūcorpore ſe ip̄a: non mediante potentia vel diſpoſitionealiqua. Porro alio modo eſt actus primꝰ anima: ⁊ alicmodo vita. Cum enī actus quidam ſit vt ſcientia: qͥdaꝫvt ꝯſiderare: vt dicit philoſophus Uita inquātum huiꝰmodi eſt actus: vt ꝯſiderare: non vt ſcientia. Conſideratis igitur om̄ibus actibꝰ exiſtentibꝰ vt ꝯſiderare: quoꝝprincipiū eſt anima: primus omniū eſt vita Primus inqua natura: vt a quo non cōuertitur conſequentia ⁊ primus: vt a quo motus ⁊ oꝑatōnes habent alia Unde in