LiberUiceſimuſquintus

exprimendo ꝯparatōem vite ad ens ſempiternū. a quovita procedit. Sexta Dyoniſii ariopagite: vita inquiteſt theophaniaꝝ. id eſt diuinaꝝ apparitōum proceſſioab ente quieto ⁊ ſempiterno. hec aſſignata eſt in relatōne ad primū principiū: ⁊ ſpecial̓r ſcd̓ꝫ quod reſpicit eſſeqͣtuitum: ad quod ſpectāt apparitōes ſiue illumīatōeſdiuine: q̄ dicūtur theophanie Aliud quoqꝫ ꝯſiderāduꝫeſt in rōne p̄dictaꝝ diffinitōuꝫ. vicꝫ ꝙ quedā reſpiciūtvitā general̓r: ut illa quā diximꝰ eſſe philoſophi Et illaquā aſſignat cometator libri intelligentiaꝝ. Quedā uero ſpecialiter reſpiciūt vitā naturalē: ut illa q̄ eſt Bernhardi. et illa q̄ eſt in libro de motu cordis. Quedā etiāſpecialius uitam ſenſibilem: ut illa que eſt Ambroſii.Quedam ſpecialiſſime uitam rationalem: ut illa que eſtdyoniſii.XIII.¶ Utrum vita ſit ſubſtantia uel accidens.Uid aūt ſit vita ẜm rem queſtio eſt. Utꝝ vicꝫſubſtātia ſit uel accidens. Cum em̄ uita ſit forma ſiue perfectio viuentiſ: ſicut anima animātis: ẜm illud ph̓i: viuere eſt uiuentis eſſe. accidens ueronō ſit forma ul̓ ꝑfectio ſubſtantie ſiue eſſentie. videturꝙ uita nō ſit accidens: ſed ſubſtātia. Ecōtra uero cumuita ſit motus: ſicut patet ex p̄dictis diffinitōibus: nulluſqꝫ motus ſit ſubſtantia: patꝫ ꝙ uita nō ſit ſubſtātia.Preterea mors eſt priuatio uite: ergo vita eſt habitusei oppoſitus: nō eſt gͦ ſubſtātia. Nos quoqꝫ dicimꝰ: ꝙvita nō eſt ſubſtātia loq̄ndo proprie: qꝛ ſcꝫ nō ex illiſ q̄ẜm ordinatōem predicabilium linearem ſunt in genereſubſtantie. Porro ẜm ꝙ extenſo nomīe dicūtur ſubſtātie uel potius ſubſtantialia que aliquo mō reducunturad illa q̄ ꝑ ſe ordinātur ī illo genere. dici pōt ſubſtātia:uel potius ſubſtātiale. Modus enī reducēdi ad genusmultiplex eſt. Nam quedā reducūtur ut principia: ſicutad genꝰ ſubſtantie materia ⁊ forma. Iuxta illud boeciiRelictis extremis agitur de medio. id ē. de ſubſtātiacompoſita. Sic etiā punctus reducitur ad qͣntitatiſ genus. Quedam aūt reducūtur: ut ſubſtantiales dr̄ie.Quedam ut potentie q̄ reducūtur ad genꝰ illud ī quoeſt ſubſtantia eoꝝ: quoꝝ ſunt ille potentie: ut ad genusillud in quo ē anīa potētie anime Quedā etiam ut actꝰpropriꝰ ac primus: qui dicit eſſe illius cuiꝰ eſt actꝰ: ẜmꝙ eē dicitur entis actus. Et hͦ ultīo modo vitā reducit̉ad illud genꝰ: in quo eſt uiuēs quod innuit philoſophꝰdicens: Uiuere eſt viuentis eſſe. Et quidem ueꝝ eſt ꝙnullus motus ꝓprie loquendo eſt ſubſtātia: ueruntamēẜm ꝙ motuſ ꝯcernit actū predicto mō ſumptū. videlicꝫꝓut dicitur actus primꝰ ⁊ propriꝰ: qui tangit eſſe illiꝰcuius eſt actus: ⁊ ẜm ꝙ ſubſtantia extenſo nomīe dicit̉ſubſtātiale: ul̓ ad ſubſtantiā reducibile. Sic aliqͥs motꝰſub̓ia eſt: ut preoſtenſum eſt. Ceteꝝ eſt priuatio quedaꝫqua priuatur eſſe ſimpliciter Quedā uere qua eſſe ꝑtisut cecitate priuatur eſſe oculi. Oculus em̄ cecus nō eſtoculus: niſi equiuocē dictus: ſicut oculus erutus. Illaergo priuatō quā priuatur eſſe ꝑtis: priuat habitū ſibioppoſitum: qui eſt accn̄s Illa uero priuatio quā totumrei tollitur eſſe: nō priuat habitū eo modo habitu ſumpto: quo priuatio ⁊ hītus opponūtur priuatiue neqꝫ habitum qui eſt accidens. Et talis priuatio eſt mors: quepriuat eſſe ſiue actum ꝓpriū ⁊ primū ip̄ius rei ſiue ſubſtantie.¶ XIIII¶ Utrum vitā ſit anima ipſa.Mbroſius in libro d̓ bono mortis on̄dit: ꝙ anima non poteſt mori: quia uita eſt: ac per hoc cōtraria morti. Unde aīa inquit eſt uita: quomōigitur pōt mortē ſuſcipere cum ſit cōtraria. Sic igiturdicere uidetur expreſſe: ꝙ uita ſit anima ipſa. Idemetiam probat ibideꝫ hoc modo. Cui anima infundituruita infunditur. ⁊ a quo diſcedit anima: diſcedit uita.Anima igitur eſt vita. Ceterū in libro de motu cordis

dicitur: ꝙ anima ſimplex eſt: ⁊ ex ea tm̄ aīal viuit Cumergo vitā ſit illud quo viuit animal: ideꝫ erit vitā quodanima Item Iſidorus in libro de ſummo bono dicit: ꝙvita corporis eſt anima. Philoſophus quoqꝫ vult ꝙanima viuat ſeip̄a. Anima igitur eſt vita corꝑis ⁊ ſua.Deniqꝫ ſi anima viuit aut ſe ip̄a quidem: aut alio viuitSi alio tunc ſimiliter de illo eſt queſtio Utꝝ viuat autnon. Si non viuit: ſequitur quod nulli vitaꝫ tribuit. Siaūt viuit aūt ſe ip̄o aut alio. Et ſimiliter reſtat queſtiode illo alio. Si ergo non eſt in infinitū proceſſio: relinqͥtur ꝙ ipſa vel aliud quo viuit: viuit ſeipſo. Porro ſi nōeſt aliud quo viuat anima: patet ꝙ viuit ſe ipſa. Ipſa ēergo vita ſua. Item animare eſt viuificare: ⁊ animariviuificari. Anima igitur eſt vitā. Econtra vero nichilcreatum eſt actus ſuus: ſiue actuſ egrediens a ſe Cumergo vita ſit actus egrediens ab anima: ſicut habeturin libro de motu cordis: ꝙ anime primus et continuusactus eſt vita: patet ꝙ vita non eſt anima. Item aliudeſt quod ab aliquo infunditur ⁊ aliud a quo infunditurAt Ambroſiꝰ in libro de bono mortis ſic de anima loquitur: quomodo ſubſtātia eius interire poſſit: cum anima ſit que vitam infundit. Ex his ergo patet: ꝙ vita n̄eſt anima: nec ecōuerſo formaliter loquēdo. quod ⁊ nosꝯcedimus dicētes: ꝙ anima eſt cauſa vite in corꝑe: ⁊ cavite in ip̄a. eſt cauſa ip̄ius anime. Unde vita quā viuitanima in ſe: non eſt cā vite ſue: ſed illud qd̓ eſt cauſa ip̄iꝰanime Cū ergo dicit Ambroſius ꝙ anima eſt vita: ibipredicatur effectus de cauſa. Nec d̓r ꝓprie mors anīecontraria: ſed eo modo quo incōtingentiā vl̓ incompoſſibilia Et hoc patet ex ſerie verborum ipſius. Ambroſii. Dicit enim: ꝙ aīa non moritur ſicut nix caloremnon recipit: quia ſtatim reſoluitur Similiter ⁊ lux tenebras non recipit: qꝛ ſtatim eas diſcutit: Infuſo quippelumine tenebraꝝ horror aufertur: ⁊ ſicut igne admotorigor nimirum deſinit. Sic ⁊ anima que vitam cauſat:.XV.mortem non recipit.¶ Qualiter anima dicatur eſſe vitaNima ergo dicitur vita per concomitantiamcauſalitatis: vt patet ex ip̄is Ambroſii verbis¶ Et licet animal viuat tantū ex anima: nichilominus animal viuit et vita. Nam qm̄ animalis vita ēab anima: per hoc ꝙ dicitur animal viuere tātū ex aīanon excluditur quin ipſum viuat vita. Cum enim dicit̉animal viuit tantū ex anima. notatur preciſio cauſe prime ſiue principalis: ⁊ hoc intelligendū eſt rationē vitepartis animalis ſcilicet corporis: quoniā animal ratione totius viuit vita: ſed ratōne ꝑtis .i. corꝑis vita anīa:anima quippe non viuit ſcꝫ formaliter loquēdo: licet effectiue: ſed viuit vita: preterea cū d̓r animal viuit vita:et animal viuit anima: habito reſpectu ad idem .ſ. adanimal ratione corporis: notatur ratio diuerſa cauſalitatis. In prima quippe ratio cauſalitatis formalis. Inſecunda effectiue: anima enī ē cauſa vite ī corꝑe effectiua: vita vero eſt ip̄ius viuētis forma. Ceteꝝ ⁊ ſi corporis vita ſit anima vt vult Iſidorus: quia tamen hoc eſtintelligendum per cōcomitantiam cauſalem: nō ex hocſequitur: ꝙ ſit anima per ydemtitatem eſſentialē ⁊ anīaquidem dicitur viuere ſe ipſa. quia vite principiū eſt inipſa. nec eſt ab aliquo extra ipſaꝫ. ſicut eſt de vita corporis: que eſt ab extrinſeco ſcꝫ ab anima teſte Ambroſio.Dicit eniꝫ: ꝙ anima cauſat vitā in corꝑe .i. facit ꝙ vitaſit in corꝑe: Notādum ergo ꝙ dupliciter eſt viuere ſeipſo: aut vt ſe toto: aut vt ſui aliquo. verbi gratia. Aliter viuit anima ſe ipſa: aliter vita. vitā quippe viuit ſeipſa tota ſicut eſt: vnde viuere vite ipſius eſſe eſt. Invita quippe non eſt aliquid: quod vita non ſit. Unimavero viuit ſeipſa .i. aliquo ſibi intrinſecō: vtpote formali principio: quod non eſt alteriꝰ nature ꝙͣ ipſa Ideoqꝫnon ſequitur ex hoc ꝙ anima ſit vita. Si enim hec eſſet