Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſquartus

enim vniuſcuiuſqꝫ corruptiuū eſt ipſius malū. Animeaūt malicia maior eſt morte corꝑis: vt indiſciplinatio:intemꝑātia: iniuſticia: hmōi. his anima non corrumpitur: nec eius vita maceratur: ergo incorruptibil̓ eſt.Idem. aīa a ſeip̄a mouetur: quia vita eſt. alijs tradens: totaꝫ ſeip̄am viuit. Et ẜm vitā eſt mouet ẜmvero viuit mouetur: eſt igitur mouens et motū viuens vita prius in ſe ip̄am operās: tota in totā ſeipſam intrās et eſt alijs cauſa motꝰ: ſeipſaꝫ primo mouēſhoc aūt de ſola rōnali dicimꝰ Irrational̓ enī quaſi fātaſiam proprie motionis habet alio. id eſt corpore:et ſeipſam mota eſt. qd̓ aūt a ſeipſo mouet̉ cauſaleīmortalitatis on̄ditur. Igit̉ anima rōnal̓ ē īmortal̓. .LXIX.Exempla quorūdam philoſophorū ad idē.¶Lactancius in libro de falſa ſapientia.Ulti etiā ē philoſophis quia eternas eſſe aīasſuſpicabātur: tanꝙͣ in celuꝫ migraturi eſſent ſibi ipſis manꝰ intulerūt: vt Criſippꝰ. zeno. Empedocles: et ex romanis catho. Actor. Plato etiamde īmortalitate anime libꝝ ꝯpoſuit: quem cum legiſſetcherobrotus ambracienſis ē muro ſe precipitem deditpre deſiderio vite melioris Tulliꝰ ī libro de ſenectuteApud xenofontem cyrus maior moriēs hec dixit: Nolite arbitrari o mihi cariſſimi filii: me cum a vobis diſceſſero nunꝙͣ aut nullū fore Nec enī dum eraꝫ vobiſcūanimū meū videbatis: ſed eſſe ī hoc corꝑe ex eis rebus quas gerebam ītelligebatis: Eundē igitur animūeſſe creditōte: etiā ſi nulluꝫ videbitis. Nec uero claroꝝviroꝝ poſt mortē honores ꝑmanerent: ſi nil ipſoꝝ animi efficerent: quo iuſtiꝰ memoriā ſui teneremꝰ Mihidem nunꝙͣ perſuaderi potuit. animos dum in corporibꝰeſſent mortalibus viuere: cum exceſſiſſent ex his emori.Nec vero tunc animā eſſe inſipientē: cum ex inſipienticorpore exiſſet. ſꝫ cum omni admixtōne corꝑis liberatꝰpurus integer eſſe cepiſſet: tūc eſſe ſapientē Neqꝫ mevixiſſe penitꝫ: qm̄ ita vixi: vt non fruſtra me natum exiſtimem. Et ex vita ita diſcēdo tanꝙͣ ex hoſpicio:ꝙͣ ex domo. Cōmorandi enī natura diuerſoriū nobis:habitādi dedit. O p̄claꝝ diem: cum ad illud diuinoꝝanimoꝝ cōcilium cetumqꝫ proficiſcar. cūqꝫ ex hac turbe colluuione diſcedam. Proficiſcar enī ad Catōnemmeum: quo nemo vir melior natꝰ eſt: nemo pietate p̄ſtātior: cuiꝰ a me corpuſ eſt crematuꝫ: qd̓ contra decuit abillo meum. Animꝰ vero eius me deſerens: ſed exſpectans: ī ea profecto loca diſceſſit: quo mihi ipſe eſſe cernebat remeanduꝫ..LXX Rationes ad idem. ¶Actor.Tenī in libro de morte et vita probat philoſophus: non fit corruptio niſi tribꝰ moīs. Corxūꝑitur enī: quod ꝯpoſitū ē ex ꝯtrariis ab actōne contrarioꝝ agentium patientiū Et hoc per corruptionē tollitur in parte non ī toto. Sic corrūpitur elem̄tum et elem̄tatuꝫ remanēte materia et non forma. Fitetiā corruptio ꝯtrarii a contrario: hoc tollitur in totoſicut ſanum ab egro Sic etiaꝫ corrūpitur habitꝰ priuationeꝫ. Tercio etiā modo fit corruptio per acen̄s eiꝰquod non hꝫ contrariuꝫ. Ex hoc eſt in corruptibiliſe: ſicut in materia vl̓ in ſubiecto. Anīa vero rōnalis utpatet primā corruptionis cauſaꝫ non habet: qꝛ non eſtex ꝯtrariis agentibꝰ patiētibus. Neqꝫ ſcd̓aꝫ: qꝛ nonhabet contrariū. Sed neqꝫ terciam: qꝛ ſicut habetur inlibro de anīalibꝰ: cum operatio principioꝝ fuerit corꝑalis: non poſſunt illa principia eſſe ſine corpore Econtrario igitur ſi operatio principioꝝ eſt corpor al̓: principia ext ſine corpore In cauſa qͥppe īmediata ſi affirmatio cauſa eſt affirmationis: et negatō negatōis. Vt aūtſuperiꝰ dictū ē. oꝑatio aīe intellectiue eſt ſine corpore.et ip̄a igit̉ ſine corpore. eſt ī ip̄o ſicut in materia

vl̓ ī ſb̓iecto: ſꝫ ſic̄ ī moto. ita corrūpit̉ accn̄s corpicorruptōe. Preterea qd̓ corrūpitur corruptōe alicꝰ. alteratur etiā accn̄s alteratōne ip̄ius Anīa vero rōnalis non alteratur accidēs alteratione corporis dicēteAreſtotile: intellectus ſecunduꝫ ſe alteratur corꝑisſenio vel debilitate. Non ergo corrūpitur etiā accn̄sip̄ius corruptione Idem argui etiā poteſt ex ꝯſideratōne potentiaꝝ anime Potentie qͥppe ex obiectis cognoſcuntur: Cum igitur ꝑpetuum ſit obiectū intellectus etintellectus erit perpetuus. Nam ſpecies in anima perhoc ē ī intellectu ſicut accidens in ſubiecto: corrūpit̉qͥdem per obliuionē: ſed hoc modo non eſt obiectū intellectus Eſt aūt obiectū intellectus per hoc ē ratio rei natura: ſic non corrumpitur. hāc ratōem īnuit Auguſtinus in libro ſoliloquioꝝ: vbi probat animā eſſe immortalem: ex hoc eſt ſubiectum veritatis: veritasſit immortalis. Iteꝝ vniuerſale eſt intelligibile. Eſt autem vniuerſale ſemper vbiqꝫ aut ergo ſcd̓ꝫ eſt in reaut ſcd̓m eſt in intellectu. Conſtat aūt qꝛ non primomodo: qꝛ in re eſt in materia. Materia vero diuiditurcontrahendo: et ſic non poteſt eſſe vbiqꝫ. Similiter etiāſubiecta eſt tranſmutatōni ita non poteſt ſemper eſſeNeceſſe eſt itaqꝫ vt ſecundū eſt in intellectu ſeparante a materiā loco ſit ſemper vbiqꝫ. Per hoc autemeſt ꝑpetuuꝫ. Ab intellectu igitur habet quod eſt perpetuum. Intellectus ergo perpetuus eſt alioquin ꝑpetuitas a tranſmutabili ſecundum eſt tranſmutabile cauſaretur: oppoſitū ad eſſe iuuaret oppoſitū LXXI. Adhuc ad idem.Tem intellectus de natura ſua omne quod app̄hendit expoliat a tranſmutatione ac tꝑe cauſiſqꝫ tranſmutatōnis et temporis. Unde dicitphiloſophus. intellectus eſt ſimplex immixtꝰ. Nulliqꝫ habet cōmune: per hoc ergo ſeparatus eſt a trāſmutabili tꝑali materia ipſe eſt potentia om̄ia. Qd̓eſt veꝝ de aliqua potentia in organo corꝑali ſita: vt habitum eſt ſupra. Preterea quidquid in aliquo recipiturvt in ſubiecto: recipitur ſecundum ptātem recipiētis et recepti. qd̓ ꝓbatur inductōnē oīm agentiū quorumactus a ſuis paſſiuis recipitur ſecundum poteſtatē patientiū. verbi gratia Calor ſolis aliter recipitur a ſemineplante: aliter a ſemine animalis: aliter ab elemento.In elemento em̄ eſt rarificās tm̄. In ſemine aūt plantediſſoluit pullulare facit In ſemīe vero aīalis diſſoluit format. ſic eſt de alijs. Igitur intelligibile recipit̉in intellectu ſecundū ptātem intellectus non intelligibilis. ergo om̄e intelligibile recipiatur ſub rationeſimplicis ac perpetui intrāſmutabilis. igitur ⁊c. Itēin libro de cauſis habetur. om̄is aīa nobiles tres hētoꝑatōnes ſcꝫ diuinā: intelligibileꝫ: animalē. Exponitcomentator: habet diuina: inquātum eſt a cauſa cauſante ip̄aꝫ. Intellectualē āt: inquātū eſt cauſata a pͥma poſita ſuꝑ inſtrumētū intelligibile: in quo .ſ. de lumine ſuo influit intelligibilia. Animalē vero habet inparatione ad corpus. Porro ꝙͣlibet ſubſtātiā ſequituroꝑatio ſua naturalis: quelibet ſubſtātia ponitur: poſita ſua operatione naturali. Unicuiqꝫ aūt ſubſtatie naturalior eſt operatio illa: quā habet ī comparatione adprius: a quo accepit eſſe ad ſubſtātiam ꝙͣ illa quam hetin comparatione ad poſterius. igitur anima. vt dic̄tum eſt. operationem diuinā intellectualeꝫ habeat incomparatione ad prius. animalem vero in comparatione ad poſterius. Et cauſe priores non poſſunt deſtrui.Anima quoqꝫ non d̓ſtruetur in operatione diuina intellectuali. Hnic rationi ꝯuenit Auicēna in vi. libro denaturalibꝰ. vbi dicit: hoc nomen anima non eſt nomēillius rei: quā nominat ex eſſentia eius: vl̓ ex predicamto in quo continetur. ſed ex accidente quod accidit ſcꝫanimare corpus. aīa quippe ab aīando dr. LXXII