LiberUiceſimuſquartus

et plantis: ſubiungit de intellectu hoc modo De intellectu autem ac ꝑſpectiua potētia nihil adhuc manifeſtuꝫeſt: ſcꝫ ꝙ ita ſit in corꝑe ſicut vegetabilis ac ſenſibilis:ſed videtur alteꝝ genus eſſe anīe. Et hͦ ſoluꝫ ꝯtingit ſeparari: ſicut ꝑpetuū a corruptibili. Ecce ex his verbisAreſtotilis habetur: ꝙ intellectiua potentia nō ſit ī aliquo corporis organo. Ac ꝑ hoc ꝙ ſit virtus incorpea:⁊ ꝙ in corruptione corporis intellectus ſeparetur: ſicutꝑpetuū a corruptibili. In eodē quoqꝫ libro dicit: ꝙ aīanon ſit a corꝑe ſeꝑabilis aut ꝑs qͥdem eiꝰ ſecabilis. i. ſeparabilis apta nata ē: manifeſtū ē. Quarūdam enī partium actus eſt ip̄a. Ac vero ſecundum quaſdaꝫ nihil ꝓhibet ſeꝑari: propter hoc ſcꝫ: ꝙ nulliꝰ corporis ſūt actꝰſic aūt eſt corporis actus anima: ſicut nauta nauis. Exhis verbis cauſa duplex habetur. Cur anima rōnalisa corꝑe ſeparetur. Aīa qͥppe ſcd̓m genꝰ ſuū eſt actꝰ corporis. Et ꝑtes quedā aīe ſūt actꝰ quarundā partiū corporis: vt vegetatiuū ac ſenſitiuū: et ideo non ſeꝑantur.Anima vero rationalis nulliꝰ corꝑis eſt actus nec ꝑtiscorꝑis. Hec igitur eſt vna cauſa vel ratio ꝙ a corꝑe ſeparatur. Aīia vero cauſa eſt: ꝙ ip̄a ē in corꝑe: ſicut nauta in naui regens ac mouens nauem. Nauta qͥppe ſeꝑatur a naui: licet actuꝫ regiminis nauis nō habeat extranauiꝫ. Similiter ⁊ aīa ſeꝑatur a corpore: licet tn̄ non regat corpus qn̄ ſeꝑata eſt. Iteꝝ idem in primo li. dicit:ꝙ intellectus videtur ſubſtātia quedā eſſe: ⁊ non corrūpi. maxime cum non corrumpatur ab illa que in ſenio ēdebilitata. Ecce hic habetur ratio probabilis: ꝙ intellectus ſit ſubſtātia incorruptibilis. Si em̄ corrumperetur corruptione corporis: tunc maxime corruptōe ſenii.eo ꝙ illa ſola ſit corruptio ſecundū naturam iuxta. Areſtotilem. Unde ⁊ Apl̓us ait: quod antiquat̉ et ſeneſcitprope interitum eſt.¶ LXVI.¶ Aſſertiones aliorum philoſophoruꝫ de eodem. ¶ Galienus in libro de ſpermate.Icut ergo lux ſolis q̄ eſt incorruptibiliſ: officiūſuum complens nullā patitur diuiſionē Sic etanima que incorruptibilis eſt. Sicut etiā lumēſolis qd̓ eſt incorruptibile ſeparatur ab aere: ⁊ ab omnium oculoꝝ intuitu ſine corruptōe: ſic ⁊ anīa ſine ſui corruptione ſeparatur a corpore. ¶ Porphirius. Nō eſtautem mirū: aīam que ſubſtātia eſt incorporea poſſe ſeparari a corpore: cum ignis quoqꝫ qui eſt ſubſtātia corporea corruptibilis a lignis qͥbus eſt vnitꝰ ſeparari poſſit: ⁊ in ſuā naturā reuerti ſine ſui corruptōne. ¶ Ex libro de dr̄ntia ſpūs ⁊ anime. Spūs qͥdem ille qui corꝑeſt ſubtile: quod oritur ex corde: ac fertur in vēis pulſusad corpus viuificādum: oritur: ſcꝫ ex cerebro. ſimiliterin neruis vt oꝑetur ſenſum ⁊ motū ſeꝑatus a corꝑe perit. Oꝑa quoqꝫ aīe que in organo fiūt: vt viſus ⁊ auditus: ⁊ hmōi pereūt cum ip̄a ſeꝑatur a corꝑe. Ip̄a veroanima nō perit in ſemetip̄a. ¶ Iſaac in li. de diffinitionibus. Cum itaqꝫ tres ordines ſint aīaꝝ: ſcꝫ ratōnalis⁊ beſtialis: ⁊ vegetabilis. om̄ibꝰ excellentior eſt rōnaliseo ꝙ ipſa creata eſt ex intelligentia: ⁊ de illius natura.Ob hoc factus eſt homo rōnalis diſcipline ꝑceptibilisdiſcernēs inter bonū ⁊ malum: ⁊ inter illa ꝑ que ſaluandus ſit vel damnādus. ¶ Idem in explanatōne diffinitionis philoſophie. Philoſophia quedā eſt aſſimlatiooꝑbꝰ creatoris ſecundū veritatē hūanitatis. Hoīs gͦfinalis cā ſpecialis eſt: vt vnio anime cū corꝑe ſit ad hͦvt homini manifeſtetur veritas reꝝ particulariū: vt diſceruat inter bonū ⁊ malū: faciatqꝫ quod expedit viuēsin ſanctitate ⁊ iuſticia: quouſqꝫ remuneret̉: ⁊ ꝯiūgaturſplēdori intelligētie ac pulcritudini ſapīe: fiatqꝫ ſpūaliſꝯiūctus ſplēdori cauſato ex veritate creatoris ſine medio. qd̓ ē ꝑadiſus eiꝰ: ac retributio ⁊ bonitas ſūma ſublimitaſqꝫ integra: ⁊ pulcritudo eiꝰ ꝑfecta. ꝓpter hͦ dixitplato: ꝙ ph̓ia ē cura mortis ⁊ ſolicitudo. ¶ LXVII.

¶ Item aliorum ad idem. ¶ Auerrōis ſuꝑlibruꝫ methaphiſice. xi.Bitur rōnalis manet poſt mortem et finis proſperitatis eius erit: ſi ꝯiungatur primo motori¶ Auicenna. Anima qͥdem in corpore degensdum fortunata fuerit propter habitudinē recipiēdi infuſionem ab intelligentia agente: ⁊ ꝯfidenter locat a ꝓpter ſui coherentiā inſolubilē: ſuꝑſedet a negocio regēdi corpus et ab his q̄ ꝯueniunt ſenſibꝰ: Non tam̄ ceſſatcorpꝰ eaꝫ retrahere ⁊ impedire ac prohibere a ꝑfectōecoherēdi cū ea. Cum aūt liberatur a corꝑis occupatōepꝰ mortē: remouetur uelamē ⁊ ꝓhibēs: duratqꝫ ſpūal̓rcoherētia: qm̄ anima ꝑmanet ſpūal̓r: ⁊ ītelligētia agēsſpūal̓r: ⁊ īfuſio ex ꝑte illiꝰ ē largiſſima. ¶ Algazel. ii. li.Cum ergo ſeꝑata fuerit anīa a corꝑe. durabit eiꝰ coherentia cū intelligentia agēte: ꝑficieturqꝫ eiꝰ diſpoſitioac delectabit̉ in delectatōe. Cuiꝰ eſſe non pōt explicariẜmone Porro in homine malo poſt mortem amiſſo reideſiderate inſtrumento manet deſideriū eiꝰ: et amor inanimā: ⁊ hoc eſt cruciatus eiꝰ ineffabilis. Ꝙ enī anīarōnalis poſt mortē maneat: ex hoc ꝯſtat: ꝙ non deducitde materia: nec eſt in ſpermate potentia: ſꝫ cauſatur aſubſtātia ſeꝑata. Nō ergo deſtruitur: materia q̄ corpꝰeſt deſtructa: qꝛ non deſtruitur formā deſtructiōe materie: niſi q̄ ꝑ tranſmutatōem educitur de ip̄a. ¶ Actor.Alpetragoras etiā in principio aſtrologie ſue dicit dequodā ph̓o mortuo: ꝙ locꝰ eius eſt inter ſanctoſ. Quodvtiqꝫ qꝛ non poſſet eſſe: niſi anima maneret poſt morteꝫpatet eū intellexiſſe animā immortaleꝫ eſſe. Similiterptolomeꝰ ī almageſti dixit: ꝙ ſcientia ſtellaꝝ in actōibꝰet honeſtatibus moꝝ laudabiliū ducit hominē ad diuini ſtudii ꝑſeuerantiā: ⁊ ꝯiungit ip̄um ei quod eſt animeſimile propter bonitateꝫ forme: ⁊ aſſimilat creatori ſuofacitqꝫ celeſtem pulcritudinē diligere: quod patet eū inſtatu poſt morteꝫ intelligere: quia antea dixit: quia noneſt mortuus: qui ſapientiam viuificauit. ¶ LXVIII.¶ Ratōnes priſciani ad idem. ¶ Priſcianus ad choſdrōe regem perſarum.Ihabet anima oꝑatiōem ſine corꝑe omīno ibiet eſſentiā habebit ſeꝑatim: propriū aūt eſt aīevirtus rōnalis: per quā irrōnali vite dominat̉ꝓprium etiā eiꝰ eſt: diligens eoꝝ q̄ ſunt ſciētia: ſcꝫ diuinoꝝ et intelligibiliū. per vtrāqꝫ enī ph̓i digni ſūt: ⁊ circa ꝯtemplationeꝫ ⁊ circa actū. Philoſophari aūt nihilaliud eſt: ꝙͣ et vitā habere mūdam: ⁊ incontaminatamnaturā: ⁊ ſcientiā eoꝝ q̄ vere ſunt non errantem. Scireaūt ea q̄ ſunt neſcientes prius ſemetip̄os: impoſſibile ēNeceſſariū eſt aūt cognoſcentes ſeip̄os naturaꝫ incorporalem habere: et familiariter ad id quod cognoſcendum eſt ſe hn̄tem. Nullū enim corꝑum ſeip̄m cognoſcere conſueuit. nec omnino ad ſeip̄m ꝯuerti. Omnis aūtcognoſcentiſ eſt conuerti ad cognoſcibile: ⁊ ideo ſeip̄mcognoſcentis ad ſeipſuꝫ cognitiuā oꝑatōem cōuerſameſſe. neceſſario quoqꝫ ſeꝑatam eſſentiaꝫ habere. Igituranima philoſophās ⁊ incorꝑalis eſt: et ſeꝑata corꝑibuſConſeqn̄ter nec ſoluitur: nec cum corꝑe perit. Iteꝫ aīacuicūqꝫ corꝑi adeſt: vitā ei ſemꝑ infert: ergo nō recipitvite contrariū: qꝛ ſemꝑ eam habet ẜm eſſe ſuum ⁊ naturaliter. Econtrariū aut vite mors eſt: gͦ aīa immortaliſeſt. Addidit etiā ptolomeꝰ aliqͥd maius: ſi enim nec ipſam quā infert vitā poteſt iteꝝ aīa recipere: multomagis eiꝰ contrariū: id eſt mortem. hn̄s enim eius cauſaꝫconnaturaleꝫ: non ea indiget. id eſt vitā Etem̄ nihil omnino cauſaliū indigens ē cauſatiui meliores ſemꝑ hn̄svirtutes his quas cauſatiuo largitur. Nam et ignis n̄caliditatē recipit: quā a ſe calefactis infert: ſed hāc connaturalem habꝫ: ac ꝑ hoc multomagis nec frigiditatēque eſt ei contraria. Item om̄e qd̓ ſua malicia non corruperit: hoc ab alteriꝰ corrūpi impoſſibile eſt. Solum