LiberUiceſimuſquartus

ex quo fuit perfecte habuit ſcientā humanam probaripoteſt. Sed corrupta humanitate: ex quo cōiungit̉ corruptoni corrumpitur. nec proprietates ſuas poteſt exercere: donec vſu: et experientia: ⁊ alicuius doctrina excitata incipit diſcernere. veluti ſiquis cuꝫ acie ſubtili oculoꝝ in tenebroſa detrudatur. videre tamen non pōt ibiniſi prius aſſueſcat tenebris: et lumen accendatur. ¶Auguſtinꝰ de trinitate libro xiiii. Animā etiā paruuliinfantis ſe noſſe credenda eſt: ſed intenta nimis in easres quas per corporis ſenſus tāto maiore quāto nouiore cepit delectatione ſentire. non ignorare ſe poteſt: ſedcogitare ſe non poteſt Ita em̄ in om̄es corporis ſenſusquātum ſinit illa etas ſe quaſi coartat. vt quidqͥd ꝑ carnem offendit vel allicit: hoc ſolum abhorreat vehementer vel appetat. Sua vero interiora non cogitat: nec admoneri poteſt vt hoc faciat: quia non dum admonentisſigna nouit vbi precipuū locum verba tenēt. In omniqͥdem temporalium rerum ſcientia: q̄dam cognoſcibiliacognitōnem tꝑe antecedūt: ſicut ſunt ea ſenſibilia q̄ iaꝫerant in rebus anteꝙͣ cognoſcerentur: vel ea oīa: que ꝑhyſtoriā cognoſcūtur. Quedā vero ſimul eſſe incipiūtvelut ſi aliquis ſonet vbi adeſt auditor. Sed ſiue ſic ſiue ſic cognoſcibilia cognitionem gignūt. cognitione vero facta: cuꝫ ea que agnouimꝰ poſita in memoria recordatōne reuiſuntur: quis non videat priorē eſſe tꝑe i memoria retentōnem: ꝙͣ in recordatōne viſionem. ⁊ huiuſvtriuſqꝫ tercia voluntate iunctōnem. Porro autem inmente non ſic eſt. Neqꝫ enim aduenticia ſibi eſt: quaſinon ibi fuerit: anteꝙͣ ſeip̄am cognoſceret: cuꝫ ꝓfecto exquo eſſe cepit: nunꝙͣ ſui meminiſſe: nunꝙͣ ſe intelligerevel amare deſiſtitQ LVI.De multiplici eius operatione¶ Iohannes damaſcenus.Perationes aūt anime ſunt et naturales et artificiales Operatō em̄ eſt naturalis vniuſcuiuſqꝫ ſubſtātie virtus ⁊ motus innatus. Dicunt̉autem ⁊ oꝑatōnes geſtiones ⁊ actus. vt loqui: ambulare: comedere: bibere: ⁊ huiuſmōi. Sed ⁊ paſſiones naturales multotiēs dicunt̉ oꝑatōes: puta fames: ſitis: atꝫtalia. Dicitur rurſus oꝑatio ⁊ opꝰ virtutis: quod greciapoteleſma dicunt .i. effectū ¶ Childebertus cenomannenſis. Uis aīe ſeptem ꝓprios ſibi vendicat actus. Uiuificat: ſentit: varias amplectitur artes. Corrigit exceſſus: virtutibus inſtat in ip̄am. Dirigit intuitu deitatēgaudet in illa. Seminibꝰ quoqꝫ priꝰ ineſt aīalia brutaparticipāt aliunde noſtre ꝓprietatis. Tres ſunt ⁊ ſuperum: ſuperi tamen anteferūtur. Ex actu primo vegetātur corpora: creſcunt. ꝓuenit inde vigor: nexꝰ: cōplexio:motus. Et ſtatus ⁊ ſpecies: ⁊ ꝯueniētia quedā. Ex aliotangit: videt: audit: guſtat: odorat. Odit amat petit apta ſibi: ꝯtraria vitat Soluitur in ſomnoſ: in ſomnia mēte vagatur. Preteriti meminit. venturis inſtat: agitqꝫPlurima. que ſenſu et non ratōne geruntur. Tercius īgenuas aliaſqꝫ ꝑambulat artes. Queqꝫ vel ingeniumvel diſciplina miniſtra. Colligit ⁊ vario ꝓfectu mētibꝰheret. Quartus ab illicitis reuocat: reſidenſqꝫ reatus.Abiurare docet: extūc agnoſcere ſeſe. Incipit inqꝫ nouum niti ac tranſire decorem. Dicimus ē quinto nature lege teneri. Res inconceſſas virtutis amore cauereConceſſis aliquot etiā ſine teſte carere Sextus in aſpectum ſolis luciſqꝫ ſuꝑne pene parem aīam rapit immaculatam. Septimꝰ aſtringit. ſtabiliqꝫ ſubartat amore.Collateratqꝫ deo quā dotē iam ſpeculetur. Quos thalamos. quis cultus. eam que feſta ſerenent. Quis dicatſpecioſa veni. dixere beate Maioreſqꝫ aīe. nec eis tam̄aut ea virtus aut ea lingua fuit. qͥbus hec aperire liceret. Excedit ſenſus vndecūqꝫ recōdita merces. Primꝰitaqꝫ nature actus eſt viuificatio. ſecūdus ſenſus. Tercius ars. quartus. correctio. quintus virtus. ſextus cō

templatio. ſeptimus quies. hos actus ſi carnis deſideriis impediri negas. profecto vel penitus infra homīeꝫdefeciſti: vl̓ ſupra hoīem ꝓfeciſti. Qui ſolus tam liberebeatꝰ es: vt eam ꝯcupiſcētiā neſcias: q̄ aduerſus p̄fatōiactꝰ ⁊ innūero militat exercitu. ⁊ diuerſo triūphat affectu Neqꝫ eniꝫ in om̄s animas par ei licētia eſt. Ipſi qͣꝫactus nec eodē tꝑe omnes. nec om̄s eadem infeſtanturmoleſtia Alii quippe in ortu quaſi ſeges in gramine p̄focātur: Alij iam ꝓuectu velut in ſpicis grana. que feruor nimiꝰ exurit. inaneſcūt. Eſt etiā qd̓ illos intrinſecuſimpugnet. quod illos extrinſecꝰ euacuet M LVII.¶ De ipſius paſſibilitate. ¶ Actor.Aſſibilis aūt eſt anima nō ſolum corꝑe incluſaſed etiam a corꝑe ſeparata ſicut dicetur infra:¶ Auguſtinꝰ de ci. dei li. xiiii. Sūt qͥdem quatuor anime ꝑturbatōes: quibꝰ omnis moꝝ humanorūvicioſitas ꝯtinetur. de qͥbus etiā Uirgilius mentioneꝫfaciens de aīabus īcluſis corꝑibus ita loquitur. Hincmetuūt: cupiunt: gaudētqꝫ: dolentqꝫ. Nec auras ſuſciꝑiunt clauſe tenebris ⁊ carcere ceco. Et poſtꝙͣ de terrenis moribūdiſqꝫ membris hec dixit: ſequutꝰ adiunxit.Quin ⁊ ſup̄mo cū lumine vita relinquit. id ē cū die nouiſſimo vita p̄ſens eos relinquit. Non tn̄ omne malummiſeris nec funditus oēs. Corporee excedūt peſteſ. ⁊c.¶ Iohānes damaſcēus. Dicitur aūt eqͥuoce paſſio. Eſtenī paſſio dicta q̄ aīalis eſt: ut ꝯcupiſcentia: ⁊ ira quamſequitur uoluptas ⁊ triſticia. ſeqͥtur enī paſſioneꝫ ipſatriſticia: ⁊ nō ip̄a paſſio ē triſticia Nā inſenſibilia qͥdeꝫpacientia nō dolent. Non igit̉ paſſio eſt dolor: ſꝫ paſſionis ẜſus. oportet aūt eſſe hac dignā rōne. id ē magnaꝫvt ẜſui ſubiaceat. Itaqꝫ ꝯmuniter ac generaliter paſſioanīalis eſt quā ſeqͥtur uoluptas atꝫ triſticia. Anīaliumdeniqꝫ paſſionū terminꝰ eſt hic. Paſſio eſt motus appetitiue virtutis ſenſibil̓: in ymaginatōe boni ul̓ mali. uelut dicit Remigiꝰ. Paſſio eſt motus irrōnalis anime ꝑſuſceptōem boni ul̓ mali. Suſceptio nanqꝫ boni mouetꝯcupiſcentiā. ſuſceptio vero mali tram. Sed ⁊ ẜm aliuꝫmodum operatio d̓r paſſio. Nam oꝑatio qͥdem ē motꝰqui eſt ẜm naturā. Paſſio uero qͥ preter naturā. Secūdum hanc igitur ratiōem operatio dicitur paſſio. cumnon ẜm naturā mouetur: ſiue ex ſe ipſo: ſiue ex alio. Itaqꝫ cordis cui ẜm pulſus eſt motꝰ naturalis exiſtēs: operatio eſt. Qui uero ẜm ſaltus eſt immoderatꝰ exiſtens.et non ẜm naturā: paſſio ē non operatō. Nō omnis autem motꝰ paſſi: uocatur paſſio. ſed qͥ uehementiores ſūtet in ẜſus procedentes. Nam qͥ pui ſunt ⁊ inſenſibilesnondū paſſiones ſunt. Oportet ſiqͥdem paſſiōem habere magnitudinē rōne dignam: qꝛ parui motus latentesẜſum: non faciūt paſſiōem. ¶ Ph̓us. Sciendum ueroꝙ eſt actio corꝑis in corpus: et eſt actio ſpūs in ſpūm. ⁊eſt actio corꝑis ī ſpūm. Actio corꝑis ī corpus eſt ꝑ contactum. Actō autem ſpūs in ſpūm ē per applicatōnemſicut accidit in demoniacis: quod aīa patit̉ a demonequi coniūgitur ei per applicatōem ad corpus: cuiꝰ ipſaeſt ꝑfectio. Actio uero corporis in ſpūm eſt ꝑ colligatōnem ip̄ius ſpūs ad corpus: non per cōtactum: vt patetin colligatōe anime ⁊ corꝑis. Et ꝙͣuis inter illa non ſitqualitas ꝯmunis: ē tamen relatio ⁊ incliuatio ꝯmunisInclinatur enī anima appetitu eiꝰ ⁊ amore naturali: eteconuerſo. ratione cuius eſt quaſi ſimboluꝫ ad corpus.C .LVIII.¶ De multiplici eiuſdem paſſione. ¶ Actor.T ergo de paſſionibꝰ anime pleniꝰ veritas elūceſcat. Notandum ꝙ paſſio duplex eſt. videlicꝫnaturalis: ⁊ innatural̓ Porro natural̓ multipliciter d̓r. primo mō ⁊ generaliſſime paſſio idem eſt quodreceptio. Unde om̄e rerceptibile eſt paſſibile: ⁊ hoc mōetiā angelus ⁊ anima ſunt paſſibiles per natura. Generaliter autem ſecundo modo paſſio eſt motus exalio ſi