LiberUiceſimuſquartus

eamqꝫ ſpiritus exaudit: conſenſu culpa creatur. Inqꝫcreando nephas: caro fit vir: ſpiritus vxor. ¶ ActorManifeſtum eſt autem: ꝙ predictū corporis et anīe fedus: et ſi quandoqꝫ moleſtiis irrumpatur nequaꝙͣ tn̄penitus rumpitur. qm̄quidem iuxta ſententiā Auguſtini: anima etiā exuta deſiderat incorporari. Sed necſimpliciter interrumpitur: qꝛ nec in ipſis moleſtiis aīacorpus ipſum abhorret: ſed tantū moleſtias corꝑis. Un̄etiā illi qui hmōi moleſtiis fatigati vitā ſibi extorſerūtnequaꝙͣ ꝓprie corporis vita: ſed potius eiꝰ moleſtia carere voluerunt ſicut ecōtra apl̓us diſſolui cupiens ⁊ eēcuꝫ xp̄o: nequaꝙͣ proprie ſimpliciterqꝫ diſſolui optabatſed exoptatum ſequens premium. de quo ſecurujs erat.¶ De modo eſſendi aīe in corꝑe. ¶ Ph̓us..LII.Odus eſſendi animā in corpore eſt ſcd̓m triplicem comparatōnem. Una eſt que perfectionis¶ Eeſt ad ꝑfectum. Alia que eſt motoris ad motuꝫſiue artificis ad organum. Tercia radii luminis ad illuminatum: Secūduꝫ primū modū eſt in toto: ita ꝙ ī nulla parte. Non enim eſt perfectio alicuiꝰ partis: ſed ip̄iꝰtotius inquātum huiuſmodi Unde nota: ꝙ quedā ſunita perfectōnes totius: ꝙ etiā quarūlibet partium ſecīdum eundem modū: vt in om̄ibus corporibꝰ quoruꝫ eſteadem ſpecies in ꝑtibus et in toto. Quod ita totius: ꝙnullius partis: ⁊ talis perfectio eſt anima ſecūdum oēꝫſui differētiā: ſcꝫ vegetabilis: ſenſibilis rationalis. Un̄quelibet planta ita eſt planta: ꝙ nō aliqua pars eiꝰ Itaetiā eſt de quolibet animali et homine. Porro ſecundūmodum alteꝝ ita eſt ī toto anīa: ꝙ in qualibet parte: qꝛoperatio virtutis motiue inuenitur per totum corpus.Nam quia non eſt virtus ſine ſubſtātia in qua eſt: erit.ſubſtantie anime per totum corpus tota: et in qualibetparte corꝑis: ⁊ hoc eſt qd̓ dicitur in libro d̓ ſpiritu ⁊ aīaSicut deus vbiqꝫ eſt totuſ in toto orbe. ⁊ in omni creatura ſua: ſic anima vbiqꝫ tota et in toto corpore ſuo:tanꝙͣ in ſuo etiā quodā mundo. Intentius tamen eſt incorde ⁊ in cerebro: quēadmodū deus precipue dicit̉ eſſein celo. Scd̓m tercium modum eſt ſeꝑabilis a toto et aqualibet parte: nec maior in maiori: nec minor in minori: quēadmodū radiꝰ luminis ſeꝑabilis ē ab aere illuminato: nec in minori minor: nec in maiori maior. ¶ Areſtotiles in libro de anima Uidetur aūt pluribus anīamnihil ſine corꝑe pati neqꝫ facere: nec omīno ſentire: omneſqꝫ paſſiones eius vidētur eſſe cum corpore: vt deſid̓rium: timor: gaudium: triſticia: amor: ⁊ odiū: Similiterenim cum his compatitur corpus. dicere igitur anīamiraſci: ſimile eſt ac ſi dicatur anīam texere vel edificaremeliuſqꝫ eſt non dicere aīaꝫ miſereri vel addiſcere: ſedhominem in anima: ſiue per animam¶ IIII¶ Qualiter anima corpus vegetat et ſenſificat ¶ Hugo vbi ſupraNima non aliter ꝙͣ ſol lucem diei: vitā tribuitcarui cum venerit: mortem efficit cum recedit.¶ Cūqꝫ ſit īcorporea ꝑ ſubtiliorē naturā ſui corporis. i. per ignem ⁊ aerem que in ipſo quoqꝫ mūdo precellentia ſunt corpora ſpiritui ſimiliora corpus adminiſtrat. Iſta ſiqͥdem priora accipiunt nutus anime viuificantiſ: eo ꝙ incorporee nature ſunt propinquiora ꝙͣ humor et terra ⁊ vt ad eoꝝ proximum miniſteriū tota moles āminiſtretur. Unde non eſt ſine his duobus vel incorpore ſenſus: vel ab anima ſpontaneꝰ motus. Igniaet aer quia leuia ſunt: mouent terrā et aquā que grauiſūt. Quapropter corꝑa poſt anīe abſceſſum moueri nōvidemuſ quia ignis ⁊ aer que duo per anime preſentiātenentur in corpore terreno ⁊ humido: vt oīm quattuorſeſe expediūt Igitur aīa pn̄tia ſua corpꝰ viuificat: ⁊ ſiccolligata eſt ei: ut nec cuꝫ uelit ſe inde ſegregare poſſit:

nec retinere cū iuſſionē creatoris audierit In vita ſiqͥdēaīe ꝯſiſtit vita corꝑis. ⁊ de morte corꝑis deſcēdit morsaīe. Sic̄ enī aīa vita ſua facit carnē viuētē: et d̓ fōte ſuenature irrigat eam animādo: ſic caro ꝑ corruptelaꝫ materie ſue animā ſi cupiditatibꝰ illicitis illigauerit: occidit. Et cū altera nature videatur alteriꝰ: trāſit vnaq̄qꝫin victricis naturam. id ē ut aut carneꝫ ſpūalem animavirtutibꝰ ſuis p̄ſtet: ut animā carnaleꝫ caro victrix eiꝰefficiat. Anima tn̄ d̓ morte nihil habere poteſt niſi pervicia carnis ei ꝓpinatum fuerit: nec caro aliqͥd de vitaretinere poteſt: niſi ab anima fuerit irrigata. Nec altera in alteriꝰ naturā tranſire pōt: niſi aut viciis infectaaut uirtutibꝰ deſerta fuerit. Senſim quoqꝫ anima progreditur ad corpus mouendū ⁊ viuificāduꝫ. In corꝑeduo foramina ſūt qͥbus ẜm naturalē ꝯtꝑantiam influitet effluit omne quo idem corpus uegetatur ac regitur.Sunt ⁊ q̄dam utriuſqꝫ ſimilia ſcꝫ corporis ſup̄mum: etſpūs infimum: in qͥbus ſine naturaꝝ confuſionē: perſonali tn̄ vnione facile coniūgi poſſunt Similia quippe ſimilibus gaudent. Un̄ anima que natura ſpūs ē ⁊ caroque natura corpus eſt: in ſuis extremitatibꝰ facile atqꝫꝯuenienter vniūtur: ut iā ſuꝑiꝰ dictū ē: hoc eſt in fantaſtico anime: quod non corpꝰ: ſed ſil̓e corpori eſt: ⁊ ſenſualitate carnis: que fere ſpūs eſt. qꝛ ſine anima fieri nonpoteſt. Sicut enim anīe ſupremū: quod eſt intelligentiaſeu mens imagineꝫ ac ſil̓itudinem ſui ſuꝑioris. id ē deigerit. Un̄ et eiꝰ ſuſceptiua eſſe potuit: et ad vnionē perſonalem: etiā qn̄ ip̄e uoluit: abſqꝫ nulla mutatōe natureſuſcepta fuit. ſic ſup̄mum carnis. id eſt ſenſualitas anīegerens ſimilitudinē. ad ꝑſonaleꝫ vnionem eius eſſentiāſuſcipere pōt. Ita in viuificatiōe ⁊ ſenſificatiōe deſcendit anima ad corpꝰ. Preſentia nanqꝫ ſua illa viuificatcolligit in vnum: atꝫ in vno tenet deflucre atꝫ ꝯtabeſcere non ſinit. Congruentiā eius atqꝫ modū ẜnat: non tātum in pulcritudine: ſed etiā in creſcendo atꝫ gignēdo..IIIIII.¶ Qualiter anima corpus ſenſificat.Taqꝫ corpus hūanum ex quattuor elementiscompoſitū eſt. ſed in carne ⁊ oſſibꝰ terra maxīeapparet: propt̓ terrenā ſoliditateꝫ. Aqua in humoribus. aer in pulmone cōtinetur. Idcirco ſemper inmotu eſt: quia uentilabꝝ eſt cordis: ne nimio calore corconſumatur et diſſoluatur. Sedes ignis eſt in corde: etideo inferius eſt latū: ⁊ ſuꝑius acutum: quia formaꝫ ignis retinet. Quedam aūt ignea vis aere temꝑata a corde ad cerebrū aſcendit: ibiqꝫ purificata et colata ꝑ oculos: aures: nares: ceteraqꝫ inſtrumenta ſenſuum: forasegreditur: ⁊ ex ꝯtactu exteriori formata: quinqꝫ corꝑiſſenſus facit. Quoꝝ tactꝰ ab anteriori parte cerebri adpoſteriorē tranſiens. et inde per ceruicem ac medullamſpine deſcēdens: per totū corpꝰ diffunditur. Itaqꝫ ſenſus corꝑis ſic fiūt: quod eſt in corpore ſubtiliſſimū: ⁊ abhoc anime ſimilius ⁊ viciniꝰ ꝙͣ cetera. id ē lux primumper oculos ip̄a diffunditur: eminens de radiis oculorūad viſibilia intuenda. Deinde mixtura quedā. Primocum aere ponitur Scd̓o cū aere ⁊ caliginoſo ac nebuloſo. Tercio cū corpulētiore humore. Quarto cū terrenacraſſitudine. ſicqꝫ qͥnqꝫ ſenſus cū ipſo ſenſu oculoꝝ perficit: ubi ipſa ſola excellit. Iſti ſenſus: qꝛ in ſola facie p̄locati ſunt. Ideo ſcriptum arbitror: qm̄ in facieꝫ deusinſufflauit homini ſpiracl̓m vite: cū factus eſt in animāviuentē. Anterior qͥppe ꝑs poſteriori merito preponit̉:qm̄ iſta ducit ⁊ illa ſequitur. Ab iſta ẜſus: ab illa motꝰſicut ꝯſilium precedit actionem.¶ HI.De naturali anime cognitione.Nima qͥdem a creatore pͥncipium hn̄s ex qͦ eſt:fiat tꝑatio: poſt eiuſdē aīe abſceſſū ad ſuꝑna euadūt: ac ꝑfecta eſt ī genere ſuo. Un̄ ex quo ē ſcirꝫ om̄iaque ab homine ſciri poſſunt: niſi grauitas carnis eſſet.Qd̓ per primū hominē qui an̄ corruptōem hūanitatis