Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſquartus

leſte ꝯtinue mouetur ita et per virtutem contentam inhis tribus membris pͥncipalibus eſt motus indeficiēs ꝯtinuus: ſcꝫ in cerebro. in corde: et epate. Ad coniunctionem autem anime ſenſibilis cum corꝑe non exiguntur tot diſpoſitiones: cum non habeat tantam oppoſitionem cum corpore. Item pauciores adhuc exiguntur adaptationes ad coniunctioneꝫ anime vegetabilisquia pauciores habent inter ſe oppoſitōnes. In corporibus aūt non exigitur niſi elemētoꝝ ꝯmixtio. Si autēobucitur forma ſe ip̄a vnitur materie: ergo et animaſe ipſa corpori: et non per medium. Reſpondeo q̄daꝫſunt forme prime: quedam medie. q̄dam vltime. Primeforme abſqꝫ medio coniūgūtur materie: vt eſt corporeitas. Ultime per medium cōiūguntur: et talis eſt animarationalis: eſt em̄ vltima forma naturaliū. Medie autēet qn̄qꝫ ꝯiungūtur per mediū. et qn̄qꝫ ſunt media. et qͣſidiſpoſitōnes materiales ad aliaꝝ cōiūctōnē. verbi gratia potētia ſenſibilis medium coniungitur ſuo ſubiecto ſcilicet mediante potentia vegetabili. vt diſpoſttōnemateriali. et hoc quādoqꝫ eſt vltima perfectio. ſicut inbrutis. quādoqꝫ autem ip̄a eadem in nobiliori ſubiectoid eſt in homine eſt medium. et quaſi diſpoſitō materialis ad compoſitioneꝫ potētie intelligibilis ſiue anime rationaliſ. licet ergo anima rationalis ſit vt forma nonmen eam per ſe neceſſe eſt cōiungi. qͥa eſt corꝑis forma prima ſed vltima..XLVII. De alio modo diſtinguendi mediū p̄dictevnionis. Philoſophus.St igitur anima ratōnalis natura ſimplexcontraria. id eſt habēs contrariū: incorpeacognoſcitiua: non dependenſ id ē abſolute liber tatis. Porro econtrario corpus humanū eſt natura cōpoſitum. contrariū. id eſt ex ꝯtrariis: corporeū.obtuſum. dependens ſcꝫ ab anima: tanꝙͣ a ſuo rectore.he ſunt ergo quinqꝫ oppoſitiones ſiue diſtātie Ideoqꝫa tam diſtantiū naturaꝝ vnionē neceſſe eſt media quattuor intercurrere: qͥbus cōuenientiſſima ꝓportione ſibiinuicem ꝯiūctis. ambe nature quinqꝫ diſtantiis ſeiuncte valeāt copulari. Quia vero media debent equalemhr̄e ꝯuenientiā cum extremis: duo ex illis quattuor eſſedebēt ex parte anime: et duo ex parte corporis. Ex ꝑteanime ſunt natura ſenſibilis et vegetabilis. Eſt em̄ natura ſenſibilis ſimplex: non ꝯtraria: incorporea. cognoſcitiua dependens. Simplex qͥdem eſt: alioquin ſpēset imagines ſenſibiles in ea facerent diſtātiam replerent ea. Eſt et incorporea: caret em̄ dimenſione: nec eſtmaior in maiori: ꝙͣ in minori corꝑe. Non ꝯtraria veroid eſt non habens ꝯtrarium ſicut elementa. vel non exꝯtrariis ſicut elementat̉ Cum enī ip̄a ex natura ſuſceptiua ſit om̄is contrarietatis corporalis: vt ſecūdum tactum calidi et frigidi. ſcd̓m viſum albi nigri: et ſic deceteris. in ſe nulla habet contrarietatem. Dependensetiā eſt non ſolum a natura rationali: que rectrix ipſiuſeſt in hoīe: ſed etiā a natura vegetabili: cui vnitur tan materie: et per quā operat̉. Porro natura vegetabil̓eſt ſimplex: contraria: incorporea: obtuſa: dependensSimplex qͥdem ad differentiaꝫ compoſitionis eſt inelementatis ex elem̄tis. Non contraria vero: ad dr̄iamcontrarietatis eſt in elementis ratione qualitatuꝫ contrariaꝝ. Incorporea quoqꝫ ad differentiaꝫ nature celiet corpoꝝ celeſtiū: que ꝙͣuis non ſint ex elementis compoſita. nec contrarietati ſubiecta: corporea tamē ſunt.Obtuſa vero ad dr̄iam nature ſenſitiue: eſt cognoſcitiua Bependens aūt ad dr̄iam nature rationalis que eſtabſoluta. Hec ergo ſunt dno media ex parte anime Etex parte quoqꝫ corporis duo ſunt. vnū pertinens ad celeſteꝫ naturā .i. ad quintā eſſentiā quod dicitur ſpūs vocat̉ a ph̓icis vehiculū viriū anīe. Eſt aūt corpꝰ ſubtile:ſpūale. diffuſū in ꝯcauitate mēbroꝝ a nat̉a qͥnte eēntie

Unde motus eius a fontibus eſt: ſicut motuſ irradiatōnis et illuminatōnis a corporibus luminoſis. Et dicūtur fontes principalia et radicalia membra: ſcꝫ cor. cerebrum: et ep̄ar. ſecundū que diſtinguitur triplex differētia ſpiritus: id eſt naturalis in epate. vitalis in corde.animalis in cercbro. Aliud vero medium ꝑtinet ad naturam elementarē: que fundatur in humoribꝰ: et maxīein equalitate temperatia: que eſt in ſanguine. Eſt itaqꝫ ſpūs natura ſimplex: non ꝯtraria: corporea: obtuſa:dependens. Simplex eſt quia cōpoſita non eſt ex elemētis. Corporea vero ad differentia naturaꝝ vegetabilisſenſibilis: ratōnalis. Obtuſa quoqꝫ ad differentiamſenſibilis et ratōnalis. Dependens aūt ad differentiāratōnalis. Natura vero elementaris eſt ſimplex: cōtraria: corporea: obtuſa: dependens. Que oīa dicuntur addifferentiā predictoꝝ In his ergo vide naturalem ordinem ꝓportōnem. In principio qͥdem natura eſt rationalis tanꝙͣ vnum extremū: deinde vero media ordinantur. Primū ſcꝫ natura ſenſibil̓ Scd̓m vegetabilis Tercium natura ſpiritus celeſtis Quartū natura elementaris. Ultimū vero eſt natura elementati corporis: quodmediis armonia decētiſſima diſpoſitiſ copulatur natura anime ratōnalis.XLVIII De differentia vnionis anime in homineet in animali et in planta.Orro de differētia vnioniſ anime rational̓ inhominibꝰ: et ſenſibilis ac vegetabilis in aīalibus: plantis. Dicendū vnio anime ratōnalis ad corpus. eſt dependentiaꝫ ip̄ius corꝑis ab ea: etnon ecōuerſo. Unio vero vegetabilis et ſenſibilis ē perdependentiā corpoꝝ ab eis: et ecōuerſo. Hinc eſt ſola ratōnalis eſt ſeꝑabilis: māet ſeꝑata. Ad hoc ponipoteſt exemplū in luce ignea et ſolari. Lux em̄ ſolaris īradio vnitur aeri: non tamen eius eſſe depēdet ab aereſed potiꝰ aer a luce tanꝙͣ ab ea ꝑfectibile. Unde deſtructo aere: remanet adhuc radius. quod videri poteſt perinterpoſitōꝫ alicuiꝰ corꝑis tranſparnētis in loco aerisvt criſtalli. remoto eniꝫ aere: remanet idem radius illuminās criſtallum Sic eſt in vnione anime ratōnalis adcorpus. Lux aūt inflama vnitur ſubtiliori materie: queeſt vapor reſolutus a corpore inflamato: et eſt radioſa.Ueꝝ tn̄ lux ſiue in carbone: ſiue in flama: depēdet vnitur materie ita deficit ipſa deficiente materia Itaqꝫſecundū tres differētias lucis corporee viſibilis: in carbone ſcꝫ et inflama in aere: poteſt intelligi triplex diferētia luciſ incorporee: que eſt in anima corpori vnibili. vt anima vegetabilis in plātiſ cogitetur ſcd̓m modūlucis in carbone: eo vnitur corporibꝰ plātaꝝ groſſisac terreſtribus. ad motum localem ineptis. Hee ē radioſa cognitōem vt in ea fulgeat cognitionis lumenAnima vero ſenſibilis cogitetur vt lux in flama: corporibus ſubtilioribus vnitur: et aptioribꝰ ad motū: et ēradioſa. hec due ſecūdum naturā a corꝑibus dependentes ſunt: et ideo cum eis deficiūt. Anima deniqꝫ rationalis cogitetur vt lux nature celeſtis incorruptibilis īaere: radians. Sic enim ipſa in humano corpore. hoctamen excepto: lux vniꝰ radii determinat ſibi partēaeris aliqua: pluſꝙͣ aliam. Sed vnus et idem radiꝰ pōtdiuerſas aeris partes illuminare: quod anime ratiōalinon ꝯuenit: que eſt lux incorporea incorruptibilisvna ratōnalis anima determinat̉ ad corpuſ: nec eſt poſibile: vt aliud corpꝰ ſplēdore ſuo ꝑficiat. ſic̄ mētiti ſūtheretici dicētes: animas de corpore ad corpus reuolui.F ortaſſis aūt requiritur etiā ex ꝑte corporis ſenſibilisnatura lucis nobilioris: ad vnionē diſponens in anīaliꝙͣ in plāta. et in homine: ꝙͣ in bruto Eſt em̄ differentialucis celeſtis etiā ordo. ſcd̓m nobilitatem eſſentie lucꝭ.Nam ſuꝑ lucē celi ſiderei eſt lux celi aquei ſiue criſtallini. ſupra vtraqꝫ lux empirei. Cum ꝯſtat influētia