Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſquartus

ſed vnum ratione: non qꝛ eadem ſit ratio vtriuſqꝫ: ſedquia illa faciunt vnum cuius eſt vna ratio ſcꝫ hominē.Eſt aūt triplex vnitas in corporibus: prima que ſurgitex duplici dependentia: ſcꝫ materie ad formā et ecōuerſo. Et talis eſt in eis que ſunt ingenerabilia incorruptibilia: vt corpora celeſtia. Hec eſt maior vnitas in corporibꝰ: que ſcꝫ nec materiā ſeꝑari ſinit a forma: nec ecōuerſo. Scd̓a que ꝯſurgit ex vnico reſpectu vel depēdentia ſcꝫ forme ad materiā: et non econuerſo. talis eſt inoībus corruptibilibus. Et hec eſt minor que ſcꝫ materiam ſeꝑari ſinit a forma: non econuerſo. vt qn̄ ex ignefit aer: perit forma ignis: et manet materia tranſiensin illā formaꝫ. Tercia qua aliqua duo ita ꝯiunguntur:vt vtrūqꝫ ſeꝑabile ſit: et hec eſt minima: talis eſt interanimā et corpus Ueꝝ tn̄ miro modo cum homo habeatin ſe cōtinuare ſuperiora inferiora: hanc triplicē vnitatem habet in ſe ſcd̓m diuerſa. Prima em̄ eſt in anīaſcd̓m ſe cōſiderata. Secūda in corpore. Tercia in totohomine.XIIIII nequaꝙͣ ſine medio poſſit fieri illa vnio.Um aūt anima ratōnalis maxime diſtet a corpore: quia ſimplex eſt incorporea: et incorruptibilis. Corpus vero cōpoſitum: et corporeumet corruptibile: non poſſunt vniri niſi mediū ꝯueniēsſiue media Hugo in tractatu de vnione ſpiritus etcorꝑis. Utiqꝫ ſi nihil inter ſpūm et corpus mediū eſſetneqꝫ ſpūs cum corꝑe: neqꝫ corpus cum ſpiritu ꝯuenirepotuiſſet. Multū em̄ diſtat inter duo hec. Eſt ergo qͥddam quo aſcendit corpus vt appropinquet ſpiritui: etrurſus quiddā quo d̓ſcēdit ſpūs: vt appropinquet corꝑiId quo aſcendit corpus altius eſt corpore. Et iteꝝ iddeſcendit ſpūs: inferius eſt ſpiritū. ſꝫ ipſa corꝑa factaſunt alia ſuperiora: alia īferiora alia ſuprema. et corpoream natura pene trāſcendentia. Similiter et ſpūs ſūtalij ſuꝑiores: alij inferiores. alij vero infimi: et pene infra ſpūalem naturā ꝓlapſi: vt in hunc modū ima cuꝫ ſūmis cōpulentur. Ex libro fontis vite. Spiſſum qͥdeꝫſubtili non ꝯiūgitur: niſi per medium ꝯueniens vtriqꝫextremoꝝ. nec recipit eiꝰ impreſſionē niſi medium. ſicut corpus humanū non recipit actōnem anime rationalis. niſi mediū ſpūs animalis. Uis etenim anīaliseffluit a virtute ratōali: cuiꝰ ſedes eſt cerebꝝ in neruoſet lacertos. per ſe vero notū eſt. qꝛ quidquid ab alia fluit. eiuſdem generis eſt eo a quo fluit. ꝙͣuis in diſpoſitōe diuerſa ſint nec fluit quicꝙͣ ab aliquo niſi ſibi ſil̓i. XLV. Qualiter in homine ſupremis infima connectuntur. Hugo vbi ſupra.One ergo primū eoꝝ infima ſunt vt ab hiisincipiens ordine ad ſuꝑiora ꝯſcendas. Sūt igitur in hoc mūdi corꝑe quattuor elem̄ta. ꝓpriisqualitatibꝰ diſtincta. Primū .i. terra. ſola ſe immobilis eſt. qꝛ moueri non pōt niſi extrinſecus impellatur.Reliqua tria mobilia ſūt. hoc tn̄ intere eſt. aqua teneri pōt vt non moueatur. aer et ignis poteſt. Rurſuꝫaer ad ſtatum teneri poteſt. ad p̄ſentiā poteſt Ignisnec ad ſtatum tenetur. vt moueatur. nec ad pn̄tiā vt elabat̉. In ſe oēm motū habēs ex ſe In his ergoquattuor quecūqꝫ a ſenſu plus longe ſunt. magis a natura corpoꝝ recedūt. ad naturā ſpūum accedūt Hinceſt aer. qꝛ pre ſui ſubtilitate videri non poteſt ſpūsappellatur. Sed ignis qui ip̄o longe ſubtilior eſt et mobilior: et non ſicut aer extrinſecuſ terrena corpora afflādo mouet. ſed interius vegetando viuificat: magis proprie ſpūs vocatur. Sed quedam tantum vegetat̉: ſicutarbores: q̄dā aūt vegetat ſenſificat: ſic̄ bruta aīantiaIn qͥbꝰ q̄dā ſenſuꝫ tm̄ hn̄t: q̄dā āt ſenſuꝫ ymaginatōem. itaqꝫ ſenſificari maiꝰ ſit: ꝙͣ vegetari tm̄: conſtat ꝓfecto hāc vim ſubtilioreꝫ eſſe: vbi ſenſum p̄ſtat: ꝙͣ

vbi ſolum vegetationē Ubi aūt magis ſubtil̓ eſt magiſin corꝑee nature approximat. Nihil autē in corꝑe altiꝰvl̓ ſpūali nature vicinius eſſe poteſt. ꝙͣ id vbi poſt ſenſūet ſupra ſenſum vis imaginādi ꝯcipitur: quod qͥdem intantum ſublime eſt: vt quicqͥd ſupra illud eſt. aliud nonſit ꝙͣ ratio. Ip̄a iraqꝫ vis ignea extrinſecus formataſenſus d̓r. Eadeꝫ forma uſqꝫ ad intimū trāſducta: imagīatio vocat̉. Forma nāqꝫ rei ſenſibil̓ radios viſiōisforis concepta: operāte natura ad oculoſ vſqꝫ retrahit̉atꝫ ab eiſdem ſuſcepta viſio nomīatur. Deinde ſeptēoculoꝝ tunicas. tres humores traſiens. nouiſſime purificata colata introrſum ad cerebꝝ vſqꝫ trāſducituret imaginatio efficitur. Poſtea eadē imaginatio ab anteriori parte capitis ad mediā trāſienſ: ipſius aīe rōnal̓ſubſtātiam contingit: et excitat diſcretōeꝫ: intantū iampurificata ſubtilis effecta: vt ipſi ſpūi īmediate coniūgatur veraciter tn̄ naturā corporis retinens. Sicut enīde ſpū corpus non naſcitur: ſic nec de corpore ſpūs. tn̄quod ſummū eſt in corpore: propinquū eſt ſpūi. et in ip̄ovis imaginādi fundatur ſuꝑ quā eſt ratio. enī imaginatio extra ſubſtantiā anime rōnalis ſit argumētuꝫ ē bruta animalia vim habent imaginādi. hec eſt itaqꝫimaginatio ſil̓itudo ſenſus in ſummo corꝑalis ſpirituset in imo rationalis: corporalem informans: rationalē XIvI.contingens. De quattuor rebus ad predictas vnioneſconuenientibus.Dconſiderationem medii vl̓ vnionis humanicorꝑis anime: notāda eſt ꝯuenientia diſtantia vtriuſqꝫ ſubſtātie. Eſt enim in homine ſubſtantia q̄dam ſimplex et incorꝑea. ſed corruptibilis: ſcꝫanima ſenſibilis. enim ſimplex ſit: patet per hoc:poteſt abſtrahere ſpeciēs a materia: quas ipſa fitgnoſcitiua. Hec ergo cōuenit cum corꝑe anima ratōnali: Sed cum anima in duabꝰ diſpoſitōibus: ſcꝫ in eo ſimplex incorporea. Cum corꝑe aūt in vna: ſcꝫ in eſt corruptibilis. vn̄ neceſſe eſt hanc eſſe mediā interanimā rōnalem corpuſ. Et eſt quaſi materialis diſpoſitio ad recipiendū animā rationalē in corpore: cuius.fectio eſt anima ipſa rōnalis Et iterū alia q̄dam ſubſtatia: que eſt incorꝑea ſed compoſita incorruptibil̓: ſcꝫanima vegetabilis. Et hec p̄cedit animā ſenſibilē: eſtquaſi materialis diſpoſitio ad recipiēdū animā ſenſibilem in corpore: que eſt eius ꝑfectio. hec aūt non hꝫ niſivnica conueniētiam cum anima rōnali. ſcꝫ incorꝑeitatēNon enim eſt ſimplex: cum ſit cognoſcitiua neqꝫ incorruptibil̓: cum non ſit ſeꝑabil̓ a corpore: ſicut nec aīaſenſibilis. Exigitur ergo vtrāqꝫ coniūgi corꝑi ad hocvt ei cōiungatur anima rōnalis Item ex parte corꝑisſimiliter inueniūtur diſpoſitōes que hn̄t ꝯueniētia cuanima rationali. Eſt enim quoddā corpus ſimplex incorruptibile: ſcꝫ corpus ſuperceleſte: qd̓ nūꝙͣ ab homīsoꝑatione ſiue generatōe ſe paratur. Unde dicit Areſ. homo generat hominē ſol. Et eſt corpꝰ ſimplex ſedcorruptibile ſcꝫ elemētum. Hec ergo exigūtur tanquaꝫmedia conueniēt ia ad coniūctione anime ratōnal̓ cuncorpore: ſcꝫ anima ſenſibilis: anima vegetabil̓: ſpūsqui eſt a natura corporis ſuꝑioris: et etiaꝫ calor elementalis. Spūs autem eſt ī natura corporis ſuperioris.triplex eſt. Eſt enim qͥdam qui d̓r animalis: et hic eſt incerebro. Quidā vital̓: et hic ē in corde. Quidā naturatet hic eſt ī epate. Quādo ergo generatur homo: triplexiſte ſpūs egreditur cum ſemine: et operatur in corporeanteꝙͣ infundatur anima acquirēdo organizationem.Et quando infunditur anima ex ipſa relinquitur q̄daꝫqualitas in corpore etiā propter organizationē: ſcilicetquedaꝫ cōplexio: que qn̄ incipit deficere incipit pariterdeficere homo. Cum autē hi tres ſpūs ſint a naturacorporis ſuꝑceleſtis: vt dictum eſt: ſicut corpus ſuperte