LiberUiceſimuſquartus

ſicut patꝫ in tactu. Ethicus em̄ non ſentit calorem ſuūlicꝫ maior ſit ꝙͣ febricitātiſ: eo ꝙ iā qͣſi verſus ē in naturam: ⁊ aſſimilatur mēbris. Intellectꝰ autē cetereqꝫ virtutes anime rōnalis app̄hendūt quicqͥd eſt in ip̄is: ſiueſit qualitas rōnal̓: ſiue adueniens. Item ſcd̓m Areſto.nulla virtus hn̄s in organo ſitū: app̄hendit omīa. Nōenī taliū inſtrumēta cōplexionata ſūt: niſi ad app̄hendēdum ſenſibilia: vt ſpecieꝫ qualitatis ſenſibilis ⁊ figurāquātitatis. Intellectus aūt app̄hendit omnia: diuidēsinter ſubiectū ⁊ accn̄s: ac determinās rem ſubiecti pereius ſubſtātialia. Ergo ſeꝑatus eſt ab omnibꝰ: non hn̄sorganum ꝯplexionis alicuiꝰ. Itē omnis virtus corꝑealeditur ab excellēti app̄henſo ita ꝙ poſtea minꝰ app̄hēdit. Quod fit duobꝰ modis: vno ſcꝫ qn̄ res mouet plus.ꝙͣ virtus mobil̓ ſit. ⁊ ſic ledūtur omnes apprehēſiue exteriores ab excellēti ſenſibili app̄henſo. Alio mō ex freqn̄tia ipſiꝰ virtutis corporee: ſicut ex freq̄nt̉ imaginariledit̉ imaginatiua ⁊ alie interiores organice̓. Et ex freq̄nter ītelligere ⁊ rationari efficit̉ aīa rōnal̓ habilior ⁊mobilior ad hͦ ip̄m. Sil̓iter excellēti ītellecto meliꝰ ītelligit minꝰ intelligibile Preterea oīs corꝑea virtꝰ nobisꝯmunis eſt cū anīalibꝰ ceteris. Nā bruta q̄dā hn̄t oēſſenſus ⁊ virtutes q̄ determinātur in tribꝰ cellul̓ capitiſAnima uero rōnal̓ cum ſuis viribꝰ ineſt ſolum hominibus in quoꝝ capitibꝰ non detrminatur illi cellule terminus. Preterea virtutes corporee confortātur: et accipiunt quaſi generatōeꝫ vel augmentū: per ꝓceſſum tꝑis.ſecundū ꝙ alteratur complexio ſui organi et debilitat̉in ſenectute: qn̄ ſcꝫ iā nō fit ſufficiens reſtauratio deꝑditi in organis. ſcꝫ a xl. vl̓ l. annis ⁊ vltra. Illo aūt tꝑeintellectꝰ ac cetere virtutes rōnales aīe: ſūt in maximoſuo robore. Nō eſt itaqꝫ virtꝰ corꝑea rōnal̓ aīa ¶ XLIAlie rationes ad idem neceſſarie.Redictis rationibus ac ſignis ꝓbabilibus addi poſſunt: ⁊ alie ad idē demonſtrādū neceſſarieQuicqͥd enī ē perceptibile ſpecieꝝ indiuiſibiliim corporis quāti diuiſione: ip̄m eſt incorporeū et indiuiſibile. Nā ſi detur oppoſitum: tūc erit aliqͥd corporeum ac diuiſibile ſpecieꝝ indiuiſibiliū ſuſceptibile. Qd̓eo patet falſum eſſe: qꝛ ſpecies per accn̄s diuiditur ſubiecti diuiſione. Anima uero rational̓ ſcd̓m vires ſuaseſt ſpecieꝝ indiuiſibiliū ſuſceptibilis. Si enim ſpeciesintelligibiles diuiderentur. aut diuiderent̉ per ſe. aut ꝑaccn̄s. Si per ſe cum nihil diuidatur per ſe niſi qͣntumeſſent ſpeciēs quātitatis cōtinue uel diſcrete. Neqꝫ enīſunt linea ul̓ ſuperficies: aut corpus uel tempus aut locus: nec oratio ul̓ numerus. Si vero per accn̄s diuiderentur: tunc diuiderentur diuiſione eius quod per ſe diuiditur Et ſcd̓m hoc intellectꝰ haberet ſitum in ꝑtibusquātitatis. Ex quo duplex incōueniens ſeq̄retur vnuꝫꝙ ītellectus eſſꝫ corpus: quod iā imꝓbatuꝫ eſt ml̓tis rationibuſ. Alteꝝ vero ꝙ vniuerſalia q̄ ſunt in aīa: eſſentibi per accn̄s ſitum hn̄tia. Cūqꝫ om̄e ſitum hn̄s eo mōquo hꝫ: habeat figurā determinatā. ſecūduꝫ hoc omniavniuerſalia figure d̓terminate eſſent Et ſic vniuerſaliaeſſent particularia. homo enim in figura determinatanō conueuit omni homī: ſꝫ alicui ſingl̓ari: vt ſocrati ul̓platōni. Item intelligere contingit abſtractuꝫ quod amateria ⁊ appendiciis materie ⁊ conſeq̄ntibus illaꝫ eſtſeparatuꝫ Cum ergo intelligibile nō habeat niſi duplicem comꝑationem: ſcꝫ ad intellectū et ad rem cuius eſtſpecies intellecta: huiꝰ ſeꝑationeꝫ oportꝫ fieri de intelligibili ex altera comparationum iſtaꝝ. Non autem fitex illa que eſt ad rem: qꝛ res freq̄nter eſt cuꝫ materia: ⁊appendiciis materie: ac ꝯſequētibus eam. relinquiturergo quod fiat ex illa comparatōe que eſt ad intellectuCum igitur huiuſcemodi ſeparatio ſimplex etiaꝫ ⁊ immateriale et incorporeum eſſe dat intelligibili. propterintellectum neceſſe eſt intellectum ꝑ ſe ac primo eſſe ſim

plicem et incorporeū: ſimiliter et animā rationalem. preterea quecunqꝫ virtus eſt potens ſuper corporea et incorporea: ipſa eſt incorporea. Nulla quippe virtus corporea ſiue ſit anime vt ſenſus exterior vel interior. ſiue corporis vt calidum vel frigidū extēditur exͣ corpusſibi obiectū. Uirtus aūt anime ratōnalis potens eſt ſuper vtraqꝫ in apprehendēdo. Intelligibiliuꝫ enī quedāſunt corporea q̄dam incorporea: licet om̄ia incorporeaſunt inquātum intelligibilia. Oēs hec ratōnes ꝓbabiles ac neceſſarie ſumpte ſunt ab Auicenna ⁊ AlgazeleQuibꝰ etiaꝫ alias poſſumus adicere. Nam virtꝰ materialis anime ſenſibilis delectatur in mediis: corrūpiturin extremis. Sed virtꝰ intus intelligibilis non ſic. Nōenī fagitatur intelligēdo Et ſi intelligat valde intelligibilia: nō ideo minus intelligit alia. Preterea om̄is virtus materialis debilitat̉ ꝑ receſſum ab eo in quod agit.vt virtus calefaciendi. ſed intellectꝰ indifferenter ſe habet: ſiue intelligibile ſit propinquum: ſiue remotumC XLII.De vnione anime ad corpus¶ Auguſtinus in libro de anima et ſpiritu.Euſ itaqꝫ ſola caritate: nulla ſui neceſſitate ratōales ſpiritus creauit. vt eos ſue beatitudinisparticipes faceret: alioſqꝫ in ſua puritate in celo ꝯfirmauit. Alios aūt ꝓpter ſuꝑbiaꝫ in infernum precipitauit: atqꝫ alios ad ꝓbādum humilitatem terreniscorporibus ſociauit. vt ad vite ſenſum luteā naturā vegetarent. Pēnt nanqꝫ in natura ſua quādam vnibilitatem ſcd̓m quā viuificādis corporibꝰ appropinquāt. Inqua quidē nihil ſue puritatis deponunt. Cum aūt delectatōne corporis afficiuntur: quaſi quādam corpulētiāinde trahunt: que puriorē eoꝝ naturā corrūpit. Et hocviciū quanto altius eis corꝑibus inheſerit: tanto difficilius eas a corporibus diſcedētes deſerit. Qm̄ nō tollitur actio: etiā cum tollitur cauſa paſſionis: niſi ab huiuſcemōi feculētia ſe in hac vitā mūdare ſtuduerint ¶Actor De vnione quidē aīe ad corpus: videtur ꝙ aīapoteſt ꝯſiderari dupliciter: vel vt eſt ſubſtātia: ⁊ ſic proprie dicitur ſpiritus: et eſt in corpore per coexiſtentiamtantum: nō ꝑ informatōnem: vel vt eſt forma ⁊ ſic dicit̉anima quaſi animās ⁊ perficiēs corpus. Scd̓m hoc eſtin eo: vt ꝑfectio in ſuo perfectibili: ſicut forma in materia. Unde deſtructo corpore: deſtruitur anima inquātuꝫforma: non tn̄ inquātū eſt ſubſtātia .i. ſpiritus. Ꝙ autem dicit Auguſtinus aīaꝫ nō eſſe in corpore vt formāin materia: intelligendum eſt ſcd̓m oēm modū: qꝛ ſcilicꝫanima ſeꝑatur a corpore: ſecundū ꝙ eſt ſubſtantia Forma vero ſecundū rem nullo modo ſeꝑatur a materia..XIIII.¶ De modo illius vnionis.Taqꝫ non eſt anima vnita corpori ꝑ modū continuatōnis: quia cōtinuatio terminū habet: ſecūdum quē res alteri ꝯiūgitur. nec eſt per totūillud cum quo continuatur. Anima autem eſt per totūcorpus abſqꝫ termino et ſitu. Unde dicit Auguſtinusꝙ nō eſt in corpore ſicut vinū in vtre: ſꝫ tota toti corpori ꝯiūcta eſt. Eadem ratōne nec per modū ꝯtiguitatis:ſed nec per modū mixtōnis: quia in mixtione oportet eſſe partiū diuiſionem: ⁊ quia non poteſt quodcūqꝫ quantocūqꝫ miſceri: Anīa vero quātocūqꝫ ꝯiūgitur corpori. Similiter nec per modū impreſſionis. Impreſſuꝫ em̄nō ſubſiſtit ſine eo cui fit impreſſio: ſicut patet in formaimpreſſa ſtatue vel ſigillo: ſed per modū agglutinatōisQuādo enī egreditur vl̓ exciditur ſemē ab hoīe in pueri generatōne: quidā ſpūs qui dicitur edificator vel artifex ſimul egreditur: qͥ diſpoſitōes acquirit in corporepriuſꝙͣ anima infundatur. et quaſi ad eam recipiendaꝫcorpus habilitat vel coaptat: ſicqꝫ duo illa in vnuꝫ agglutinat Sunt aūt vnū: non vt ꝯtinuū vel indiuiſibile