LiberUiceſimuſquartus

Anima enim eſt in corpore vt perfectio. et motor volūtarius. Gemon autem vt motor violentus. Itaqꝫ ſpiritualis ſubſtantia non eſt in loco corꝑali niſi per accidēſratōne vnionis ad corpus. vel ratōne operatōnis ī corpus. Cum autem locus anime dicatur vel ꝑ ſe vel peraccidens. Locus anime qui eſt per ſe idem eſt in animaſeꝑata et cōiuncta: quia huiꝰ locus ponitur terminatio⁊ finis ſue virtutis et ſubſtātie. Unde in libro de anīaet ſpiritu. Sicut deus vbiqꝫ eſt in ſemetipſo: ſic animavbiqꝫ eſt in ſemetipſa quodāmodo. Et ꝑ hoc ibi eſt aīapoſt corpus: vbi erat agens in corꝑe. ſicut et deus ibi ēmodo: vbi fuit priuſꝙͣ fieret mundus. Ubi etiā foret ſimundus non eſſet. Si vero dicatur locus ꝑ accidens qͥſcꝫ eſt corꝑalis. dicendum ꝙ ſpūalis ſubſtātia dicit̉ eſſein loco corꝑali: non ſolum ratōne operationis: vbi ſcilicet oꝑatur ſcd̓m potentiā actiuā. ſed etiā ratōne paſſionis: vbi ſcꝫ oꝑatur ſecundū potentiā receptiuam .i. vbiſuſcipit paſſiones gaudii vel pene. Ibi ergo determinatur locus anime ſeꝑate: in quo ſuſcipit leticiā vel penā:vt celum empir eum: et purgatorium: vel infernum.XXXVIII.De motu anime locali. ¶ Areſtotiles in libro de anima.Emotu locali quo mouetur anima: manifeſtūeſt: ꝙ non eſt a potētia vegetabili: ſiue a virtute nutritiua. Semꝑ em̄ motus hm̄oi fit ꝓpteraliquid: et eſt aut cum phantaſia aut appetitu. Nichilenī mouetur niſi aut ꝑ deſideriū: aut per fugaꝫ ab ipſoniſi motus eiꝰ ſit violentus: vt ſupra dictū eſt ¶ ActorCum aūt locus ſubſtātie ſpūalis dicitur tripliciter. ſcꝫlocus cōmuniſ intellectual̓. id eſt ipſe ambitꝰ diuine virtutis. Et locus proprius per ſe ſcꝫ ambitus proprie virtutis. Et per accidens locus corporalis: vbi operaturprimo modo non mutat locum: ſed mutatur in loco: qͥainter ambitum diuine virtutis decurrit. Secundo mōnon mutat locuꝫ: nec mutatur in loco: quia non relinqͥtambitum proprie virtutis. Tercio modo mutat locū etmutatur in loco Sed aliud eſt mutare locum: aliud moueri ꝑ locū. Nam quod mouetur ꝑ locum per loci ſpacium diſtēdit̉: vt pars ꝑti ſe cōmetiat̉. et ſic ſolū corpꝰ mouet̉ ꝑ locū. Qd̓ vero mutat locū ꝓcedit de loco ad locūſꝫ nō eſt neceſſe ꝙ diſtendatur ꝑ ſpacium loci Spūalisergo ſubſtātia non mouetur ꝑ locum: ꝙͣuis mutet locūquia non hēt de ſe ꝑtem cōmetientē parti corꝑali. eiuſqꝫ motus eſt ſubitus et totus ſimul. Porro aīa quādoa corꝑe ſeꝑatur: localiter mouetur. Dicitur tn̄ ꝑ locumnon moueri: quia non traſit per locum eodeꝫ modo quocorpus: ita ſcꝫ: vt pars ſe cōmetiatur parti. cum ſpūalisſubſtātia partem non habeat cōmetiētē ſe parti corꝑaliDicitur etiā moueri per tꝑus: qꝛ modo eſt in vno loco:et iam in alio. Motus aūt eiꝰ ē ſubitus ⁊ ſimul totus.Quodāmodo tn̄. vt dictum eſt. loco circumſcribitur: qꝛin carne clauditur. Ideoqꝫ et in loco eſſe ⁊ locata dicit̉.quia dum alicubi preſens eſt: alibi nō eſt. Nec tn̄ corporalem dimenſionē aut circumſcriptionem hēt: quia corporalis quātitatis expers eſt. Sed qꝛ per preſentiam etoperatōꝫ in loco ꝯcluditur: localis et ipſa dicitur nō tn̄ſic̄ corpꝰ: cui ſcd̓ꝫ locū pͥncipiū ⁊ mediū ⁊ finis aſſigͣturNec ita per ſpaciuꝫ loci ſiſtitur aut mouetur: ut maioreſui parte maiorem locū: ⁊ breuiore breuiorem occupetminorqꝫ ſit in parte ꝙͣ in toto per oēs quippe corporisparticl̓as tota ſil̓ adeſt. ¶ Ex li. fontis vite. Locus noneſt niſi applicatio ſuperficiei corporis ad ſuperficiemalterius corporis. Subſtatia vero ſimplex locū non occupat: et omne quod non habet eam diſtat ſecundumeſſentiam ab omni.C. XXXIX.Ꝙ rōnalis anima nō ſit virtus organicaſiue corporea. ¶ Actor

Uia vero dicit iohannicius: ꝙ de ordinatiua ⁊ꝯpoſitiua virtute ꝓcedunt fantaſia in fronte. cōgitatio in cerebro: memoria in occipitio. In libro quoqꝫ de differētia ſpūs et aīe legitur: ꝙ intellectꝰet ꝓuidentia ⁊ cogitatio fiūt per ſpecieꝫ que ē in ventriculo priori capitis et in medio. ratio etiam debilitaturmedia capitis cellula debilitata. Ex his et huiuſmodivideri poteſt alicui ꝙ aīa rōnaliſ cum ſuis viribꝰ ſita ſitin organo ul̓ in organis. ac ꝑ hoc ꝙ ſit organica virtusatꝫ corꝑea: Sed ſciendū ꝙ ratio ul̓ intellectuſ in mediacellula capitis. ⁊ in ſpū medie cellule dicitur eē: non qͥaſit actus illiꝰ partis corꝑis: ſed qͥa ſpecies abſtrahit aphātaſmatibꝰ: q̄ tanꝙͣ in vehiculo ſunt in ſpū cellule illius. Porro ſcd̓ꝫ Auicenna ⁊ algazelem due ſūt cauſeqͥbus anima retrahit̉ ab actu intelligēdi in corꝑe. in dolore capitis leſiuo vna: qꝛ de natura ipſiꝰ aīe eſt: vt cuꝫmultum circa vnū occupatur: ab alio retrahat̉. Maxīevero occupatur circa id qd̓ maxime mouet. dolor auteꝫleſiuus medie cellule maxīe mouet: ⁊ ideo retrahit aīaꝫab actu intelligēdi et ratiocinādi. Sicqꝫ per accidensimpediri ꝯtingit in corruptōe cellule capitis: ⁊ nō ꝑ ſe.Alia uero cauſa: qꝛ motus aīe fortiores excludūt debiliores Cū aūt corrūpitur caput āteriꝰ l̓ poſteriꝰ ꝯfortat̉fantaſia uel mēoria. Nam ſi corruptio fiat anteriꝰ perfreneſim ul̓ aliqͥd aliud: multa erūt ibi phantaſmata: etinordinate fortiterqꝫ mouētia. Eritqꝫ retractio aīe abactu rōnis ac memorie. Si uero nimis ficca ſit ⁊ frigida complexio cerebri: tūc memoria cōfortatur in partepoſteriori: ⁊ fantaſmata tenētur fortiſſime. Tuncqꝫ iterum fiet retractio rōnis ab actu ſuo: ⁊ ſic iteꝝ ꝑ accn̄simpeditur vſus rōnis: ſicut in freneticiſ: ⁊ maniacis acmelācolicis. Terciā qͦꝫ cauſaꝫ poſſumꝰ addere: videlicꝫꝙ licꝫ intellectus ratio nō ſit virtus in organo ſita tam̄accipit ab illis: q̄ ſite ſunt in organo: vt a ſenſibꝰ ⁊ fantaſia. Ideoqꝫ illis impeditiſ ꝑ corruptōeꝫ īpeditur etiāactus intelligendi ꝑ accn̄s ⁊ nō per ſe. Si aūt obiiciat̉ꝙ ſcd̓m Areſto. intellectus egrediēs de potentia ī actūvt freq̄nter laſſatur: qꝛ freq̄ntia intelligēdi inducit ei laſſitudinem: quod etiā ꝓbat per exꝑimentū. laſſatio ueroſicut dicit Auicenna: non fit niſi ꝑ īobedientiā organiad virtutem mouētem: ſicqꝫ videtur intellectus eſſe virtus in organo ſita corꝑali. Reſpōderi poteſt: ꝙ laſſitudo qͥdem accidit ex freq̄nti intelligere: non ꝓpter intellectu ip̄m: ſed ꝓpter illa q̄ an̄cedenter ordinātur ad ip̄ꝫvt ſūt motꝰ fātaſmatū ⁊ diſcurſus ſpūs aīalis: qͥ nimiscalefacit ac deſiccat caput: cauſatqꝫ laſſitudinē. ¶ XL.¶ Ratiōes collecte ad idem probandumUod aūt rational̓ anima nō ſit virtꝰ corꝑea ul̓organica: multis qͥdeꝫ ſignis et rōnibꝰ ꝓbabilibus: ⁊ etiā neceſſariis poteſt oſtendi. Nā quecunqꝫ virtus eſt corꝑea. id ē actus alicuiꝰ organi per ſedebilitatur eiuſdē organi debilitate: et cōfortatur bonaipſiꝰ habitudine. quod ꝑ inductionē patꝫ in omnibꝰ virtutibus in organo ſitum hn̄tibꝰ. Uirtutes aūt aīe rationalis: nequaꝙͣ ꝑ ſe debilitātur: alicuiꝰ partis corꝑis debilitate: nec per ſe iuuātur bona ip̄ius habitudine. Qd̓patꝫ per hoc: ꝙ ſpecieſ imp̄ſſa in organo corporeo ſemꝑeſt particl̓aris. Rationes aūt veri uel boni: que ſunt inanima rationali ſunt vniuerſales. Ergo virtutes eiusper ſe n̄ ſunt corporee. Iteꝫ nulla virtus corꝑea ſe apphendit: vel inſtrumētum ſuū: ſicut patꝫ per inductōemomniū ſcꝫ ſenſuuꝫ interioꝝ ⁊ etiam exteriorum: vt imaginationis ac ceteroꝝ. Tales enī virtutes non apphendunt niſi organo corꝑis aliqͥd paſſo. Nullū gͦ organuꝫpatit̉ a ſe ip̄o: nec a virtute q̄ eſt in ipſo. Sic em̄ ſemperpateret̉. Cum igitur intellectꝰ ac cetere virtutes anierationalis app̄hendāt ſe: ⁊ omnia inſtrumēta virtutumpatꝫ ꝙ non ſunt virtutes corporte. Preterea virtutescorporee nihil app̄hendūt: niſi ſub diffinitōne ac motu