LiberUiceſimuſquartus

Non gͦ creſcit anīa d̓ viribus maioribꝰ in maiori etateAlioquin dicenda erit creſcere de inſania ⁊ freneſi: dequibꝰ plerumqꝫ vires creſcunt.¶ XXXI.¶ Ꝙ anima corꝑi non cōmenſuratur licꝫ ꝑtotum diffuſa ſentiatOſt hec q̄ritur cur anima ſentit vbiqꝫ corꝑisſi nō tāta eſt: quāta ⁊ corpꝰ Ad quod reſpōdeoSēſus eſt paſſio corꝑis ꝑ ſe ipſā nō latēs aīaꝫPotentior aūt ⁊ melior eſt anima ꝙͣ totum corpus. Siigitur oculi tantū ꝑ animā poſſunt: ut ibi ſentiāt vbi n̄ſūt: ꝙͣto magis hͦ ip̄a pōt aīa id ē vt aīa ibi ſentiat vbin̄ ſit localiter diffuſa: qn̄quideꝫ oculꝰ qui corpꝰ eſt viſūnō in loco: ſuo patit̉: qd̓ tn̄ nūqͣ ſine aīa pateret̉. deniqꝫſi magnitudo corꝑis magnipēdenda eſſet: elephas hoīeplꝰ ſaꝑet. odore at et ſapore mire pulmenta diiudicare⁊ quo lacu piſcis captꝰ ſit: ul̓ quo territorio vinū noſſemiſerāda quippe q̄dam pericia eſt. Et his artibus cumquaſi creuiſſe anima videtur. qꝛ neglecta mēte defluxitin ſenſus nihil aliud ꝙͣ tumuiſſe vel etiā contabuiſſe iudicanda eſt ¶ Idem ī li. de mortalitate anime. Molesquidem omnis qui occupat locū non eſt in ſingl̓is partibus tota: ſed in omnibꝰ. Quare alia pars eiꝰ alibi eſtet alibi alia. Anīa vero nō modo vniuerſe moli corꝑisſed etiā vnicuiqꝫ ꝑticule illius tota ſimul adeſt. Partiſenim corꝑis paſſioneꝫ tota ſentit. nec in toto tn̄ corporeCum em̄ quid dolet in pede oculus aduertitur: lingualoquitur: manus admouet̉. quod nō fieret: niſi id quodanime in eis ꝑtibus ē. ⁊ in pede ſentiret: nec ſentire qd̓ibi factū eſt. abſens poſſet. Nō enim nuncio aliquo credibile eſt fieri non ſentiente quod nūciat. qꝛ paſſio q̄ fitnon ꝑ ꝯtinuationē molis currit: vt ceteras anime ꝑtesque alibi ſunt latere nō ſinat. Sed illud tota aīa ſentitquod in ꝑticula pedis fit. et ibi tm̄ ſentit ubi fit. Totaigit̉ ſingl̓is partibꝰ ſimul adeſt: que tota ſimul ſentit inſingulis. Nec tn̄ hoc modo adeſt tota: vt cādor vl̓ aliahuiuſcemodi qͣlitas in vnaquāqꝫ ꝑte corporis tota eſt.Nā quod in alia parte patit̉ cādoris immutatōeꝫ: pōtad cādorem qͥ eſt in alia parte non ꝑtinere. Quāꝓpterſcd̓m partes molis a ſe diſtātes: ⁊ ip̄e a ſe diſtare ꝯuincitur. Non autem ita eſſe in anima per ſenſum: de quodictum eſt probatur.¶ XXXII.¶ Ꝙ anime et lacertarum ac vermiū incorporeē ſunt et indiuiſibilesIdem in libro de quantitate anime.Ed hic q̄ritur de caudiſ lacertaꝝ: q̄ amputatea cetero corpore palpitant: q̄ palpitatio mirumeſt ſi ſiue anima fiat. Si aūt fit per animā: qm̄anima nullū habꝫ ſpaciū: que etiā precidi cū corꝑe pōtAd quod reſpondeo: ignē ⁊ aerem q̄ duo per aīe p̄ſentiam tenentur in corpore terreno ⁊ humido: vt omniuꝫquattuor fiat contemꝑatio: dū poſt eiuſdē anime abſceſſum ad ſuperna euadere ac ſe mouere expediūt illa corpuſcula: tanto concitatius ꝙͣto plaga recētiore ſubitoerūpunt. deinde motum langueſcere. Poſtremo deſinere dum minꝰ minuſqꝫ fit quod effugit: ac deinde totuꝫeuolat: ſed huic rōni obuiat: quod nuper aſpexi in vermiculo qui multipes appellat̉. Hunc enī cum vnus deadpleſcentibꝰ quos ego in liguria docebaꝫ: verſo ſtilloquem tenebat. mediū percuſſiſſet: ꝯtinue ambe partescorporis ab illo vulnere in contraria diſceſſerūt. tāta peduꝫ celeritate ac nihilo imbecilliore viſu: ꝙͣ ſi duo huiꝰcemodi animātia eſſēt Quo miracl̓o exterriti: cauſeqꝫcurioſi: attuler̄t eadē fruſta ad me ⁊ alipiū adhuc alacriter currētia. Neqꝫ noſ paꝝ cōmoti. ea currere ī tabulaquaqͣ verſum poterāt cernebamꝰ: atꝫ vnū ipſoꝝ ſtilo tactuꝫ ꝯtorq̄bat ſe ad doloris locū: alio nihil ſentiēte: ſedſuos alibi motꝰ ꝑagente. Quid plura. Temptauimꝰ qͣtenꝰ id valeret: atꝫ vermiculū imo iā vermicl̓oſ ī ml̓tasꝑtes cōcidimꝰ. Ita oēs mouebātur: vt totideꝫ ſeꝑatim

natos ac ſibi q̄qꝫ vixiſſe putare poſſemꝰ: niſi a nobis idfactū fuiſſet. Sꝫ nihil ē: ꝙ iſtuꝫ vermiculū pueriliter timeamus: ꝙͣꝙͣ viuacitatis et numeroſitatis eius cauſaꝫnon valeamus afferre. Cum nobis cōſtet multis rationibus animā non ꝯtineri loco: ⁊ ideo nullius talis eſſequātitatē qualem cernimus in corꝑibꝰ. ¶ XXXIII¶ Oſtenſio eiuſdem ſententie per exemplūUm igitur ſonus ad aures pertineat. ſignificatio ad mentem. ſic eſt in aliquo nomine ſonꝰet intelligentia: velut in animāte corpus ⁊ aīaet cum nomen ꝑ litterā tanꝙͣ per ꝑtes diuidi poteſt: intelligentia non poteſt quia nec longa: nec lata eſt: ⁊ cuꝫnomīe ita diuiditur: quaſi dilaniato corꝑe anima diſcedit: qn̄ ſignificatōem quā habuerat: perdit. In qͥbuſdātamen noībus viuūt partes litteraꝝ: quaſi fruſta corporum anima non diuīſa: vt in hoc nomine lucifer quod induas partes ſectū in vtrāqꝫ viuit: vel potiꝰ quaſi viuitNon enī eandem vitā .i. ſignificatōnem habet diuiſuꝫquā integꝝ. Sunt aūt locus ⁊ tꝑus duo quedā: quibuſom̄ia que ſequūtur occuꝑantur: vl̓ potius que occupātQuod oculis ſentimuſ ꝑ locum diuiditur. quod auribꝰꝑ tꝑus. Sicut aūt ille vermiculus plus loci totus ꝙͣ ꝑseius occupabat: ita maiorem temporis moraꝫ tenet: cūlucifer dicitur: ꝙͣ ſi luci tantum diceretur Quare ſi hocviuit ſignificatōne in ea dimunutione tꝑis: que diuiſioillo ſono facta eſt: cum eadem ſignificatio diuiſa nō ſitnon em̄ ipſa per tempus diſtendebatur ſed ſonꝰ. ita exiſtimandum eſt ſecto vermiculi corpore: quāꝙͣ in mino.ri loco pars eo ipſo qͦ pars erat viueret. nō om̄ino aīaꝫſectam: nec loco minore minorē eſſe factam. licet integriaīantis mēbra oīa ꝑ maiorē locuꝫ porrecta ſil̓ poſſederitNon enim locum ipſa: ſed corpus quod ab eadem agebatur tenebat: ſicut illa ſignificatio non diſtenta ꝑ tempus: omnes tamen nominis litteras ſuas moras ac tempora poſſidētes: velut animauerat atqꝫ cōpleuerat. ¶Actor Ex his verbis. Auguſtini patꝫ ꝙ eē̄ aīe lacertarū īcorporee ſunt et indiuiſibiles. Un̄ ꝯſtat ꝙ immateriales ſunt. et de nichilo facte. Quod ſi veruꝫ eſt: etiamin ſinguliſ aīalibus ſingule anime creantur noue: nō naſcuntur de traduce¶ XXXIIII.¶ De loco anime corporali. ¶ Caſſiodorusin libro de anima.Nima ergo tota eſt in partibus ſuis: nec alibiminor: alibi maior. ſed alicubi intentius: alibiremiſſius: vbi tamen vitali intentione porrigitcolligit in vnuꝫ et copulat. membra ſua nō ſinit diffluere vel contabeſcere: que vitali vigore cuſtodit Huius gͦſuſcepte pn̄tia corporis vita ē. Mors aūt eiꝰ abſceſſusIn corpore aūt poſita: vbiqꝫ cogitatōne quaſi diſtenditur: nec tamen a ſe vel a corꝑe diſcedit. ſed in ſe ipſa tanꝙͣ in magno currens ſpacio ꝑuagatur. ¶ Actor. Aīaeſſe dicitur in loco ml̓tipliciter. Dicitur enī eſſe aliquidin loco proprie ꝑ circūſcriptōnē: ⁊ ſic cōuenit ſoli corꝑiproprie. Minus aūt ꝓprie ꝑ diffinitōeꝫ vl̓ ꝑ determiatōnem: et ſic ꝯuenit angelo ⁊ anime ſeꝑate: qꝛ ita ē vterqꝫ alicubi ꝙ nō alibi. Tercio modo ꝑ preſentiā in oꝑatōne: et ſic dicitur deus eſſe in omni loco. Anime auteꝫꝯueniūt oēs iſte modi Primus tamen nō eſt proprie: ſꝫper accidens: ſcꝫ in quatum vnita eſt corpori. Et corpqͥdem prohibet aliud corpus a loco in quo eſt: ſꝫ nec alacorpus: nec ecōtrario. Ueꝝ ſicut corpus vnū aliud: ſicanima aīam prohibet a loco ſuo. quia ſeparant̉ ab inuicem et eſſentia ⁊ oꝑatōne. et loco. Un̄ non poſſunt ducanime in eodem corpore eſſe nihil tamē prohibet demonem eſſe in humano corpore. licet anima ſit in qualibeteius parte. quia anima eſt ibi ꝑ vnionē. demon aūt neqͥꝙͣ. ideo poſſunt ibi ſimul eſſe. Quidam etiā dicūt ꝙ demon in vacuitate ventris vel capitis eſt. vbi anima nōeſt. ¶ Hugo vbi ſupra Aīa ſi corporea eſſet partibilis