LiberUiceſimuſquartus

eſt ſubſtātia incorꝑea regens corpꝰ Nam ⁊ ſi aliquādoangelꝰ vniatur corꝑi aſſūpto vt motor: nō tn̄ vt rector.nec vt motor naturalis: ſed vt volūtarius. humanꝰ aūtſpūs corpori coniūgitur: vt regno ſuo rex: eiqꝫ quadamneceſſitate naturalis amoris ⁊ gubernatōnis alligaturet inclinatur. Alio modo vnitur ei tāꝙͣ actus ⁊ ꝑfectioip̄iꝰ et forma. Secundum hoc ab Areſtotile ſic diffinitur in libro de anima. Anima eſt actus primꝰ corporisph̓ici: organici: potentia vitam hn̄tis: Ibi dicit̉ actusꝑfectio rei. Que qꝛ duplex ē: ſcꝫ. ꝑfectio ſecūdū habitūvt rationalitatis in puero: et hic eſt actus primꝰ. Et ſecundum actū vt in viro: qui poteſt rōne vti: ⁊ hic ē ſcd̓ꝰAnima d̓r actus primꝰ ad differētiā ſecūdi. Corpꝰ aūtph̓icum id eſt naturale: dicitur ad differentiā corporisartificialis: vt eſt ſtatua vl̓ domus. Potentia vita hn̄sad differentiā ignis lapidis ⁊ huiuſmodi. Organicumvero d̓r ad differētiam corꝑis natural̓. Potentia vitāhn̄tis: quod adhuc imꝑfectu eſt: et ob hoc actōi animeincōgruum: vt eſt ſemē ⁊ partus nōdum formatꝰ. Preterea qn̄qꝫ diffinitur vt ſpūs ⁊ anīa: et hoc dupliciter.vno modo ꝑ comꝑatōeꝫ ad creaturas generaliter: ⁊ ſecunduꝫ hoc ab Auguſtino ſic diffinitur. Anima ē oīmſimilitudo. Alio mō per cōꝑationē ad corpus: cuiꝰ eſtperfectio: et ſcd̓m hoc etiaꝫ ab auguſtino ſic diffinit̉ inlibro de qͣntitate aīe. Anima eſt ſubſtātia quedā rōnisparticeps: regēdo corꝑi accōmodata. alio mō ꝑ cōꝑationem ad deum: et hoc dupliciter: quia vl̓ in relatiōe addeum ſecundū quod eſt principiū: ⁊ ſcd̓ꝫ hoc ſic diffinit̉Anima eſt de iforme ſpiracl̓m vite. Deiforme ſcꝫ qͣntūad vim rōnabilem. ſpiracl̓m ꝙͣtum ad ſenſibileꝫ. Uiteꝙͣtum ad vegetabilē. vel in relatōe ad deum vt ad finē:et ſecundū hoc diffinit̉ ſic a Seneca. Anima eſt ſpiritꝰintellectualis ad beatitudinem in ſe ⁊ in corpore ſociatꝰvel ordinatus..XI.¶ De origine anime ¶ Hugo vbi sͣ.Nnima non eſt credēda pars: ſed creatura dei:Neqꝫ enī de ſubſtātia dei: vl̓ de qualibꝫ elemēAtorum materia: ſed ex nihilo eſt creata. Si eniꝫex ſemetipſo deus eam feciſſꝫ: nequaꝙͣ vicioſa aut mutabilis vel miſera eſſet. Si aūt ex elemētis facta fuiſſeteſſet corꝑea. Cum itaqꝫ incorꝑea ſit ignotā hn̄s originēinitiū habꝫ: finem nō habꝫ. Et cum ſit ſpūalis nature:nihil habꝫ mixtū contextūqꝫ terrenum: nil hūidum: aereum: vl̓ igneū: nullum habꝫ colorē: nullo loco ꝯtineturnullis menbris circūſcribitur: nullo ſpacio diffinit̉. ſedita eſt cogitāda ⁊ intelligenda ſicut ſapientia iuſticia etcetere virtutes ab omnipotēte create. ¶ PhiloſophꝰDixerunt aūt qͥdam: ꝙ exitus anime vegetabilis eſt ſecundum ꝓpagatōem ex traduce. Exitus aīe ſenſibilisſecūdum motōem ⁊ influētiam celoꝝ. Exitus vero aīeeternalis ꝑ creatōeꝫ. Exitꝰ aīe vegetabilis ab eo quodeſt principiū ꝓductōis ſecūdi poſt primā ꝯditōeꝫ vegetabilium. Exitus aīe ſenſibil̓ non a virtute corꝑea celi.ſed a virtute mouēte celum: q̄ eſt virtuſ intelligētie ſiueangelica: q̄ intelligentia cū ſit incorꝑea bene poteſt eſſeprincipiū incorporee ſubſtātie. Exitus vero aīe rōnaltꝭſolum eſt a virtute diuina. Et ꝓpter hoc dicit Areſto:ꝙ ſolus intellectus diuinitusᵉ ab extrinſeco aduenit.anima enī ſenſibil̓ ⁊ ſi adueniat ab extrinſeco quēadmodum dictū eſt. non tn̄ diuinitus per creationeꝫ. Traditaūt Auguſtinus animā ade cum angelis ſine corporecreatā fuiſſe: pꝰ ea ſponte ad corpꝰ acceſſiſſe: qꝛ natural̓rinditum ei fuerat hoc velle. Alij vero dicūt eaꝫ creatāin corꝑe. ſed quicqͥd de illa eſtimetur: certiſſime de alijstenēduꝫ eſt: ꝙ in corꝑe creato infundūtur. Nec illa preſcia fuit oꝑis ſui futuri iuſti vel iniuſti.C .XII.De ſimplicitate eiuſdem in compoſitiōe.¶ Areſtotiles in methaphiſica. libro. viii.

Nima quidē et eſſe anime idem. homo vero eteſſe hominis nō eſt idem. ¶ Philoſophus Eſtaūt ꝓprie loquendo duplex materia .ſ. materiaex qua fit aliquid: vt ī generabilibꝰ. Materia ex qua ēaliquid: et ſi non fiat vt eſt in celeſtibus. Ideo ibi ē quātitas abſqꝫ cōtrarietate. Cōmuniter aūt loquēdo notāduꝫ: ꝙ eſt materia in qua: et eſt materiā ex qua eſt aliqͥdvel ex qͣ fit Quod aūt eſt in anima ſe habet ꝑ modū materie ī qͣ. qꝛ ſcd̓ꝫ hͦ ē receptibil̓ ⁊ paſſibil̓ ⁊ ꝑfectibil̓ ſcd̓ꝫſcīaꝫ ⁊ virtutē. Quo eſt vero ſe hēt ꝑ modū forme. Iuxta illud boecii de trinitate In omni eo qd̓ eſt citra pͥmūeſt hoc et hoc. Sciēduꝫ gͦ. ꝙ ꝑtes entis eſſentiales dicūtur dupliciter: vno modo dicūtur quod eſt et quo eſt etiſte inueniūtur in om̄i eo quod eſt citra pͥmū in om̄i ſcꝫcreatura. Que cum ſit per participationē ens non ſuaeſſentia: non eſt bona per eſſentiā: ſed ꝑ participatōneꝫip̄ius ſumme bonitatis: quā habet ex ordine ad ipſam.Ideo differt in creatura quod eſt bonū et quo eſt bonūhoc ē bōitas. Similiter ergo erit differens in ente creato: quod eſt et quo eſt. Preterea om̄e ens creatuꝫ ē ensa deo de nichilo Igit̉ in eo quod dicitur qd̓ ē: creaturaintelligitur q̄ eſt ens de nihilo. In eo aūt quod diciturqd̓ eſt intelligitur eſſentia a deo: ſiue quā accepit a deoScd̓m primū modum eſt in creatura potētia receptiuaet paſſibilis: iuxta ſecundum modum potentia actiua.Alio modo dicūtur partes entis eſſentiales materia ⁊forma. et hec ſolum inueniūtur in illis ſolum que a deoſunt de aliquo. Corꝑalia ergo que ſunt de aliquo conpoſitōem habent materie ⁊ forme. Materia enim eſtde quā eſt aliquid. Forma vero per quā eſt aliquid. Dicendum ergo: ꝙ ſpiritualia et anima ratōnalis cōpoſitōem habent ex partibus eſſentialibꝰ que partes ſuntquod eſt et quo eſt: quia ſunt a deo et de nihilo. et nonhabent compoſitōnem: que eſt ex materia ⁊ forma proprie dictis qꝛ non ſunt a deo creata de aliquo Sic ergoa boecio intelligatur hoc ⁊ hoc. ⁊ dyaſſe quādo in monade a beato dyoniſio. Et ſcd̓m hoc recipere ⁊ agere ī anima differens eſt. ſcꝫ reciꝑe ꝑ naturā eius qd̓ dico qd̓ ēagere vero per naturā eius quo eſt. Sic intelligendumeſt quod cōpoſitio eſſentialis precedit accidentalem.C.XIII.De eodem. ¶ Actor.St igitur anima ſimplex: n̄ tamē ita vt careatomni compoſitionē. Eſt eniꝫ cōpoſitio ml̓tiplexpartiuꝫ ad totum. et hec diuerſificatur ſicut etpartes: ſunt enim ꝑtes integrales: vt paries et tectumet fundamentuꝫ in domo. Eſſentiales vt materia et forma in ꝯpoſito. Artificiales vt ſtatua et figuratio. Quedam etiam ſunt partes ml̓titudinis. vt in numeris quedam magnitudinis vt in continuis. Secunda compoſitio eſt accidentiū ad ſubiectuꝫ: que dicitur concretio.Tercia potentie ad actum. Quarta cauſe ad effectum:et hec etiam variatur ſcd̓m quadruplex genꝰ cauſe. ſcꝫvt dicatur compoſitū quod eſt ab alio vt in materiam.vel ad aliud vt ad finem. Omni tali compoſitōne deuscaret. Unde ſimpliciter ⁊ omnino ſimplex eſt. Angelusautem et anima primo genere cōpoſitōne partium carent: ſed tres alias habent. habet igitur anima quod ē⁊ quo eſt in ſui compoſitōne. id eſt potentiā paſſiuā ſiuereceptiuā: que ſe habet ad modum materie. ⁊ actiuam:que ſe habet ad modum forme. Sed hec in anima differunt ſolum ratōne et non re: qꝛ ſecūdum ſubſtantiā ſuāeſt vtrūqꝫ. ſcꝫ ⁊ paſſibilis ſiue receptiua ⁊ etiā actiua. ⁊ita ſecundum idem. In rebus autem corporeis differ̄t⁊ re ⁊ ratōne Angelus quidē cōpoſitionem habet creationis et etiam cauſalitatis. ſcꝫ ad efficiētem et finem.Et etiam comꝑatio eius ad nihilū ex quo eſt: quedā cōpoſitio eſt. Anima vero plures habet etiaꝫ ꝙͣ angelusquia componitur alij. ſcꝫ corpori ad faciendum vnū ſcꝫ