LiberUiceſimuſquartus

data fuerit: ineffabili ꝯditione corpus ſuum diligit. carcerem ſuum amat: ꝓpter quod libera eſſe nō poteſt. Goloribus eius vehementer afficitur. ad eius caſus trepidat: et formidat interitum: que mori non poteſt. Ip̄iusquoqꝫ carnis ſalubri temꝑatōne ꝑfruitur: ſenſuū delectatōnibus paſcitur: et licet hiis rebus nullatenus ipſaveſcatur illis tamen ſubductiſ: graui merore conficiturDeſiderās non ſibi naturaliter accōmoda: ſed adiūctiſartubus ꝓfutura. Huic ſubrepunt plerūqꝫ viciā rationi cōtraria. qn̄ anima dilecto corꝑi indulgentius remittendo locum prebet peccato: ſi quod fortaſſe vulnus acceperit ſtatim condolet: qꝛ ibi ſubſtātialiter inſerta eſt.¶ Areſtotiles in primo libro de anima. Diffiniūt oēsanimā tribus. motu ſcꝫ et ſenſu: et incorporeo. Mouetur autem aliquid aut ſecundum ſe: ſicut nauis. aut ſecundum alteꝝ: vt nauta in naui. ſic et anima videlicet īcorpore. maxime vero videtur ip̄i anime eſſe ꝓpriuꝫ intelligere.C VIII.¶ De nobilitate ipſius et virtute.Stud autem quod agit anima eſt valde nobileevidelicet intelligere. Impoſſibile igit̉ eſt vt aliquid nobilius ac principalius ſit ꝙ anima. hētenim eſſe ratōnabiliſſimū ac nobiliſſimū: ⁊ ꝓprium ſecūdum naturā. ¶ Idem in libro tercio. Anima eſt quodāmodo omnia que ſunt. Omnia nanqꝫ ſunt aut intelligibilia aūt ſenſibilia Eſt aūt ſciētia. id ē aīa ſciens quodāmodo om̄ia ſcibibilia. ſenſus aūt ſenſibilia. Itaqꝫ ſecūdum ꝙ diuidūtur res: ita ſcientia et ſenſus. quia potentia et actu ſunt. id eſt om̄ia ſenſibilia ſūt in ſenſitiua actu vel potentia. et omīa intelligibilia ſimiliter in intellectiua Uerūtamen n̄ ip̄e res in anima ſunt ſꝫ eoꝝ formevel ſpecies. Igitur anima ſicut manus eſt. manus em̄ ēorganum organoꝝ: et intellectus eſt ſpecies ſpecierumſenſus quoqꝫ ſpecies eſt ſenſibilium. diuidentibus aūtpartes anime ſi potentias eius diuidāt ac ſeparent ml̓te ſunt valde. Uegetabile. ſenſibile. intellectiuū. appetititiuū. deliberatiuū. ¶ Ex libro fōtis vite. Anima ſciētie ſubiecta eſt: ⁊ ip̄a ē aſſequutrix oīm reꝝ viribꝰ ſuisque penetrāt omnia. Itaqꝫ ſicut yle eſt virtꝰ receptibil̓formarum ſenſibiliuꝫ. ſic anima virtus eſt receptibilisformaꝝ intelligibiliuꝫ. ¶ Hugo vbi ſupra. Creata eſtigitur anīa magna a magno: recta a recto. eo magnaꝙ capax eternoꝝ. eo recta: ꝙ appetens de aſpectu diuino ſuꝑnoꝝ. Eo beata quo deo vnita. Anima nāqꝫ quādei pietas reſpicit: humilitas ſubicit. penitētia reducitiuſticia deducit. obedientia cōducit: ꝑſeuerātia p̄ducitdeuotio introducit. puritas iungit. caritas vnit. habetigitur anima amorem in ſe: quo ſemꝑ poteſt ſtare cumdeo vel redire. Solus enī ē amor ex cunctis ſenſibuſ etaffectibus anime in quo poteſt. ⁊ ſi non ex equo autoriſuo reſpondere: vel de ſimili mutuā vicem rependere.Nam ⁊ ſi minus amat: quia minor eſt: tamen ſi ex totodiligit ſe: nihil deeſt: vbi totū eſt. Nobilis creatura eſtanima Ciuitas nāqꝫ dei eſt: de qua tam glorioſa dictaſunt. Ciues huius ſunt naturales vigores tanꝙͣ indigene: quoꝝ diſtincti ſunt gradus. Superiores ſunt qͥdemintellectuales ſenſus. medii ratōnales: infimi animalesIntellectuales ſunt tanꝙͣ anime cōſiliarii dicentes eiDeum time: et mādata eꝰ obſerua. Ratōales ſunt tanꝙͣ milites: qui hoſtes ꝯcupiſcentiaꝝ impugnant per arma iuſticie. Animales ſiue ſenſuales tanꝙͣ ruſtici et artifices qui corporalibus rudimentis inſiſtunt: et corpori neceſſaria miniſtrant.IX.¶ De quibuſdam eius diffinitōibus¶ ¶ ActorIdendum eſt ergo de anima: primo quid ſit. ethoc duplicitur: primo quid ſit ſecundum diffinitōnem. deinde quid ſit ſecundum rem. et hocduplicit̓. pͥmo quātū ad fieri. qd̓ ē eiꝰ originē ꝯſiderare.Deinde ꝙͣtū ad eſſe ⁊ hoc dupliciter. primo ꝙͣtū ad eſſe

ipſiꝰ abſolutū: vt ꝙ ipſa ſit ſubſtātia ſimplex ⁊ incorporea: ꝙ ſit vna in tribus potentiis. ꝙ ſit imago dei. pꝰ eavero quātum ad eſſe comꝑatum ſcꝫ ad corpus ſuū ⁊ adextremū de viribus eius. ¶ Iohānes damaſcenꝰ. Amma igit̉ eſt ſubſtātia viuens: ſimplex: ⁊ incorporea: corporalibus oculis ſcd̓m propriā naturā inuiſibilis īmortalis: rationalis: intellectualis: infigurabilis. organicovtens corpore. ⁊ huic vite: augmētatōis: et ſenſus. ⁊ generatōis tributiua. nō hn̄s preter ſeipſā intellectū. ſed⁊ partem ſui ipſiꝰ puriſſimā Sicut enī oculus in corpore ita in anima eſt intellectꝰ: arbitrio libera eſt: voluntatiua et oꝑatiua volūtate vertibilis. quoniaꝫ creabilis.¶ Areſto. ī ii. li. de aīa. Dicamꝰ ergo vnūquodqꝫ genreꝝ eſſe ſubſtātiaꝫ. et huiꝰ aliud qͥdem materiam: aliudformā ac ſpeciē. Tercium vero quod ē ex his. Eſt autēmateria qͥdem potentia: Species aūt endelichia id eſtactus. quod aūt ex vtroqꝫ eſt animatū. Igit̉ anima eſtactus primꝰ phiſici corꝑis organici potētia vitā hn̄tisUn̄ non oportꝫ q̄rere ſi anima ⁊ corpus vnū ſunt. ſicutnec de cera et figura: nec omnino de materia ⁊ eo cuiuſeſt materia ¶ Gloſa. Organicuꝫ aūt illud corpus eſt: incuius qͣlibꝫ parte diuerſa ſecunduꝫ ſpeciem. anima eſtprincipiuꝫ diuerſaꝝ operatōnū ẜm ſpēm In viſu nāqꝫet auditu ⁊ huiuſmodi aīa diuerſas habꝫ oꝑatōes ſcd̓ꝫſpeciem. ¶ Areſto. vbi ſupͣ. Materia qͥdem ſecundumſe nō eſt hoc aliquid. Secundū ſpeciē vero dicit̉ hoc aliquid. Itaqꝫ oculus ē materia viſus. quo deficiente nōeſt oculꝰ: niſi eqͥuoce ſicut lapideuſ aūt depictꝰ. Oportꝫigit̉ accipere quod in ꝑte eſt. ⁊ in toto viuente corporeſcꝫ ad hoc vt ſit organū vl̓ corpꝰ organicuꝫ. Anima deniqꝫ id eſt quo viuimꝰ ⁊ ſentimus ⁊ mouemur ⁊ intelligimus primū. ¶ Alexander ī libro de motu cordisAnima eſt ſubſtātia incorporea intellectualis illumīationis a primo vltima relatione ꝑceptiua. ¶ Seueca.Anima eſt ſpūs intellectualis ad beatitudinē in ſe ⁊ incorꝑe ordinatus. ¶ Plato. Anīa eſt ſubſtātia incorꝑeamouens corpꝰ ¶ Bernhardꝰ Kartuſienſis. Anima eſtres incorꝑea rōnis capax viuificādo corꝑi accōmodata Q Hugo vbi ſupra. Anima ē ſubſtātia ſpūalis ſimplex et indiſſolubilis inuiſibil̓ ⁊ incorꝑea paſſibilis atꝫmutabilis carens pondere figura ⁊ colore E Auguſt.in li. de qͣntitate aīe. Anima ē ſubſtātia rōnis ꝑticepsregendo corꝑi accōmodata ¶ Remigius. Anīa eſt ſubC X.ſtantia incorporea regens corpus.¶ De diuerſis ratōnibꝰ vel modis animamdiffiniendi ¶ Actor.Duidendum aūt diſtincte quid ſit anima ſcd̓ꝫdiffinitōem ſubſtantie. Notandum ꝙ ſubſtantia creata q̄dam ē ſpūs: et nō anima: ſicut angelus. Quedam anima non ſpūs: vt ſenſibilis in brutis:et vegetabilis in plantis. Quedam anima eſt ſpūs. vtanima ratōnalis. Eſt enim ſpūs per naturā rōnalem:per quam ſeꝑabilis ē a corpore. Et ē anima ꝑ naturamvnibilitatis in corꝑe: per quā corpus aīando viuificatQuedam vero nec ſpūſ eſt nec anīa: vt quelibꝫ alia creatura. Diffinitur ergo anīa qn̄qꝫ vt ſpūs. ſicut in librode motu cordis: vt dictum ē hoc modo. Anima eſt ſubſtantia incorꝑea intellectualis: illuminationis a primovltima relatione perceptiua. Angelus nanqꝫ prima relatione ſuſcepit lumen a primo: quia ſtatim cum creatifuerūt: illuminati ſunt a ſuo principio. Unde ipſa illiminatio eſt eis connaturalis et coeua: Anima vero nōprima: ſed vltima relatione: quia non ſecundum quodexit a ſuo principio per creatōem: ſed ſecundū acceſſuꝫad ipſum: vt ad finem: eſt in ea receptio lumīs: hoc autdico de illumīatōe nature non gratie vl̓ glorie Quādoqꝫ vero diffinitur vt anīa: ⁊ hoc dupliciter: qꝛ comꝑatet vnitur corꝑi dupliciter: vno tanꝙͣ motor mobili: velnauta naui: Secūduꝫ hoc a remigio ſic diffinit̉. Anla