LiberUiceſimuſquartus

De hominis formatione. ¶ Comeſtor.Ixit ergo deus: faciamꝰ hominē ad imaginēet ſimilitudinē noſtram: ⁊c. loquitur pater adfilium ⁊ ſpūm ſanctuꝫ: vl̓ eſt quaſi vox cōmunis trium ꝑſonaꝝ faciamꝰ ⁊ noſtraꝫ. Factus eſt auteꝫhomo ad imaginē ⁊ ſimilitudinē dei quātum ad animaſed ymago dei eſt in eſſentia eiꝰ ⁊ ratōe: qꝛ ſpūs ē: et rationabilis vt deus. ſil̓itudo aūt in virtutibꝰ: quia bonaiuſta: ſapiēs. Cū imagīe ꝑtrāſit homo qꝛ illā hꝫ homoetiā ⁊ ī peccatiſ exiſtēſ. Sil̓itudīe vero priuat̉ ſepe. Maſculum et feminā creauit eos: hoc ꝙͣtuꝫ ad corpꝰ: qd̓ tn̄dicit̉ creaſſe ꝓpter animā. Eos aūt dicit pl̓r: ne androgēos: id eſt ermafroditos factos putaremꝰ. Tamē etiāſcd̓m corpus factus eſt homo quodāmodo ad imaginēdei: qm̄ os homini ſublime dedit: vt deum ⁊ celeſtiā videat et imitet̉: vn̄ cum q̄ſitum eſſet a quodā philoſophoad qͥd homo factus eſſet. rn̄dit. vt contemplaretur celūet celi numina. Formauit dn̄s deus hominē de limo terre et inſpirauit in eo ſpiraculū vite. Ad carncꝫ ſpectatquod dicit̉: formauit homīeꝫ de limo terre. ad animamvero quod dicit̉ inſpirauit in faciē ⁊c̄. quaſi diceret corpus fecit de terra: animā de nichilo. Alia trāſlatio hꝫet inſufflauit vl̓ ſufflauit: quod nō eſt incongruū d̓ deovt qͥdam putauerūt: cum fauces et ſpūm non habeat.Dicit̉ enī inſpirauit. id eſt ſpūm fecit. Sil̓r inſufflauitid eſt flatum: hoc eſt aīam fecit. Un̄ in yſaīā dicit. Omnem flatuꝫ ego feci. Ꝙ aūt dicit̉ in faciem: per ſyuodochen a ꝑte intelligit̉ totū. Totū eniꝫ hominē animauitſed faciem tāꝙͣ ꝑtem digniorem: qꝛ ſenſuū capacem: ſolam nominauit: eadem aūt animā etiā ſpiraculum vitenomīauit: qꝛ ꝑ eam homo ſpirat ⁊ viuit. Et poſt dicit:animā viuentē in ſe: id ē in perpetuitate vite manenteꝫnō motabilem: vt animā pecudis. Hunc locū non ſaneintellexit plato dicens: deuꝫ aīaꝫ creaſſe: ſed āgelos corpus formaſſe: vt ibi dii deoꝝ quoꝝ opifex paterqꝫ egoꝘ aūt qͥdam aſſerunt animā ex diuina eſſentia factaꝫſtare nō poteſt: qꝛ tunc nullo modo peccare poſſet. Alijdiſtinguūt īter ſpiracl̓m vite ⁊ animā. Spiraculū vitedicētes ſpūm ſanctū: quē et tūc datū homī aſſerūt etiāad ꝓphetandum. Alii etiā diſtinguūt: ſpiracl̓m vocantes quendā ſpūm corporeū in corꝑe anīalis: qui ⁊ qͥnqꝫſenſus oꝑatur in eo. Qui etiā paulatim extinguitur ineo. Et duꝫ moritur animal in aliqua ꝑte corꝑis. adhucſentitur ſpūs ille: cuꝫ in alia extinctus ſit. Factus ē aūthomo in virilitate mortalis ⁊ īmortalis: id ē potenſ mori ⁊ potēs n̄ mori. ⁊ aīa corꝑi priꝰ formato infuſa: Sedqueritur vtꝝ in ipſo corꝑe dū infūderetur creata vl̓ exͣcreata ſit. ⁊ datū ſit ei natural̓r velle īcorꝑari. Quicqͥdcirca illam actum ſit. de poſt creatis dictum eſt: ꝙ in ipſis corporibus cum infunduntur creantur. ¶ III.De dignitate uel nobilitate ꝯditōiſ humaneN tribuſ aūt notatur hominis dignitas ī ſuaconditōe. primo quia nō ſolum factuſ eſt in genere ſuo: vt p̄dicta. Sed quia etiā imago ē deiSecundo qꝛ cū de liberatiōe factꝰ eſt. In alijs ſiquidēcorporibꝰ dixit et facta ſunt In hoc tāꝙͣ inter ſe deliberantes perſone aierunt faciamus. Tercio ꝙ dominusſtatutus eſt animaliū: vt eſſent ei: quem futurum mortalem deus ſciebat: in alimētum: indumentum: et laboris adiuuamētum. Ante peccatum enim herbas ⁊ fructus arborum dedit deus in eſcam hominibꝰ et animalibus. et quod in eſcā inde colligitur: qꝛ ante peccatumnil noxiū aut ſterile terra ꝓduxit. Et nota ꝙ in maxīs:vt in leonibꝰ ꝑdidit homo dn̄iuꝫ: vt ſciat ſe amiſſiſe etin minimis. Et in muſcis ꝑdidit vt ſciat vilitatē ſuam:In mediiſ habꝫ dn̄ium ad ſolatiū: ⁊ vt ſciat ſe habuiſſe¶ Auguſtinus ſuꝑ geneſim libro vi. In hoc etiam homo beſtiis excellentior eſt: ꝙ ad imaginem dei creatuseſt. Non tamen hoc ſecunduꝫ corpus. ſed ſecundū intel

lectum mentis: ꝙͣuis in ip̄o corpore habeat quandamꝓprietatem que hoc indicet ei ſcꝫ erecta ſtatura factuseſt: vt hoc ip̄o ammoneretur non ſibi terrena eſſe ſectāda: velut ſunt pecora quorum voluptas om̄is ex terraeſt: Unde in aluum cuncta prona atqꝫ ꝓſtrata ſunt Cōgruit ergo et corpus eius anime rationali non ſcd̓m figuras ⁊ lineamenta membroꝝ: ſed potius ẜm id quodin celum erectum eſt: ad intuenda que in corpore ipſiuſmundi ſuꝑna ſunt. ſicut anima ratōnalis debet erigi īea que in ſpiritualibꝰ natura maxime excellunt: vt queſurſū ſunt ſapiat: nō que ſuꝑ terrā. ¶ Quidius in libromethamorph. Pronaqꝫ cuꝫ ſpectāt aīalia cetera terrāOs homini ſublime dedit: celumqꝫ videre. Iuſſit ⁊ erectos ad ſidera tollere vultus. ¶ Bernhardus ſilueſterin megacoſmo. Querenti empedocles cur viueret: inqͥtvt aſtra ꝯſpiciam: celum ſubtrahe. nullus ero. ¶ Seneca ad lucillum in epiſtola lxv. Uetas me celo intereſſe.id eſt iubes me capite demiſſo viuere. Maior ſum. id ēad maiora genitus: ꝙͣ vt corꝑis mei ſim mācipiū. Qd̓equidem non aliter aſpicio: ꝙ vinculuꝫ aliquod libertati mee circūdatū: cuius cōtemptus certa libertas eſt.Seruiāt ergo deteriora melioribus. ¶ Ambroſius inhexameron libro vi. Cum ergo ceteris anīantibꝰ ſuntquaterni pedes: bini aūt auibus: homo habet tm̄ duosquia quaſi de volatilibus eſt. qui alta viſu petat. ⁊ quaſi quodā remigio alaꝝ voliter ſublimiuꝫ ſagacitate ſenſuum. dicatqꝫ. noſtra conuerſatio in celis eſt. ¶ Auguſtinus in libro queſtionū lxxxiii. Inter multa documenta quibuſ oſtendi poteſt. hominē ratōne beſtiis antecellere. hoc vnū eſt ꝙ belue ab hominibꝰ domari et māſuefieri poſſunt. hoīes a beluis nullo modo. Omnis etiamcreatura in hoīe numerat̉. Corꝑalis que per locū diſtēditur. aīalis que viuificat corꝑalem. et ſpiritualis queregit aīalem et tunc bene regit. cuꝫ ip̄a ſe regendā deoſubicit. ¶ Gregorius nazanzenus epiſcopus. Deꝰ igitur homīnē factū velut alteꝝ quenda munduꝫ. in breuimagnuꝫ. atqꝫ exiguo totū. in terris ſtatuit. Animal. qd̓hic quidē inſtituatur. ſed alio trāſferatur. Aīal qd̓ imitatione dei deus efficiatur. ¶ Areſtotiles in methaphiſica libro x. Anaxagoras quoqꝫ dicebat. ꝙ homoeſt menſura oīm reꝝ ¶ Idem in libro de animalibus.Nobiliſſimꝰ et altiſſimus alalium apud nos notior acmagis fixus eſt homo. cuiuſ etiaꝫ partes principalitercreate ſunt et poſite ſecundū cręatōnem ⁊ ſitum totiusmundi..IIII.¶ De imagine dei in homine. ¶ Actor.Orro excepta illa potiſſima trinitatis imagineque eſt in mente hominis. in qua cōmunicat cūangelo. In quinqꝫ ſpecialiter imagineꝫ dei gerit homo. Primū eſt autoritas dn̄atōnis. quia ſicut deus oīm dn̄s eſt ſcꝫ celeſtiuꝫ. terreſtriū. et infernoꝝ. ſic ethomo mundo ſenſibili prelatus eſt. Scd̓m autoritasprincipii. quia ſicut deus eſt principiū omniū ꝑ creationem. ſic adam omniū hominū ꝑ generatōnem. Terciūquia ſicut deus habet ꝯuenientia cum om̄ibus vel ecōuerſo. Unde et dicitur mūdus archetypus. ſic ⁊ homovnde d̓r microcoſmos. Quartū quia ſicut deus finis ēomniū. ſic et homo totius creature. que propter ipſumfacta eſt. Unde licet primus omniū ſit ſcd̓m ordineꝫ ratōnis. vltimus tn̄ ſcd̓m ordinē nature. quia vltimꝰ oīmcreatus eſt. Quintū quia ſicut deus eſt vbiqꝫ totus inmaiori mundo. Sic et anima hominis in ſuo mūdo. id ēin corꝑe humano. Itaqꝫ non exprimit ſcriptura de angelo. ꝙ ad imaginem dei factus ſit. ſed tatum de hoīequia in pluribus aſſimilatur deo ꝙͣ angeluſ. Licet angelis magis aſſimiletur quātuꝫ ad ſimplicitatē intellectꝰ.vel quia forte maius de eo dicitur ſcꝫ ꝙ ſit lux. et h̓ ſufficit ad exprimēdā dignitatē illius. vel etiā quia de augelo nihil dicit ſcriptura quod videatur eiuſ nobilitati