LiberUiceſimuſtercius

valdeqꝫ digeſtum: et quod ex eo remanet ſalſum eſt: etmale digeſtionis Idcirco lac ante tempus illud tale eſttunc vero ꝯgregatur lac bonū in māmillis femīaꝝ: et īlocis ſuperioribus propter ordinē ſuſtentatōnis: qm̄ inloco qui eſt ſupra parietē: eſt principale membꝝ in quoeſt vita. et locus ſuperior ꝓprius eſt cibo et ſuꝑfluo Exiſtis ergo locis propter cauſas dictas. erit etiā ſuꝑfluttas ſpermatis. que eſt ex natura ſanguinea. In nullo qͥdem genere aīalium erit lac ante impregnatōnem. neceſt iuuatio in primo aut in vltimo Femine vero que nōimpregnātur. qn̄qꝫ lac habent in mammillis ex herbisquas comedunt. et hoc raro accidit In qͥbuſdam etiamregionibꝰ non expectatur impregnatio capre. ſed fricatur eius māmilla cum vrtica. et exit primo ſanguis deinde ſaniei ſimile. poſtea vero lac bonuꝫ non peiuſ lacteimpregnataꝝ. In māmillis quoqꝫ marium qn̄qꝫ reperitur lac. ſed paucum cum exprimitur. et ſi forte multūexprimatur hoc accidit paucis et raro.¶ LVI.¶ De multiplici lactis diuerſitate ¶ Iſaac.Ac diuerſificatur quattuor modis. aut ſecūdūnaturam aīalis. aut paſcue ſue. aut temporibꝰanni. aut nouitate et vetuſtate. Ex nat̉a aīalisqꝛ aūt eſt ex temperato aīali bene carnoſo. et huiꝰ melius eſt. maxime ſi ab vberibus nouiter mulgeatur Autex aīali infirmo et male complexionis et macro. et huiꝰmodi peius eſt. et illaudabilem ſanguineꝫ generat. maxime ſi diu mulſū fuerit. Ex paſcuis autē diuerſatur. qꝛalia ex teneris et recentibꝰ herbis paſcūtur. ⁊ hec aquoſum et ſubtile lac habent. ⁊ ſtomacho nociuum Alia exſiccis ⁊ ramoꝝ extremitatibꝰ. hec habēt lac minꝰ aquoſum. non ſolutiuū. ſed ſtipticū. ⁊ ſtomachi ꝯfortatiuumvt capre. Ex temporibꝰ anni diuerſatur lac. quia in veris initio ſubtilius eſt. et aque aſſimilatur. tunc em̄ animalia vicina ſunt partui. ⁊ aquoſi humores adunanturin matrice. quibus neceſſe eſt admiſceat̉. Ideoqꝫ hͦ tꝑeaquoſum eſt nociuuꝫ ſtomacho. faſtidiuꝫ mouens ⁊ vomitum: ſtomachi aſperitatē emolliens ⁊ lubricans Unde et ventrē laxat. Sed pꝰ xl. dies vſqꝫ in fine veris etin initio eſtatis illa humiditas groſſa ꝯſumitur: et obediens actōni temperatur. Perfecte enī in māmillis iādigeritur: et laudabile ac nutribile efficit̉. In fine vero eſtatis et initio autumni calor aeris augmētatur ſicqꝫ minoratur humiditas ⁊ fit lac groſſuꝫ: durū ad digerendum: ac ſtipticuꝫ. Unde hec lactis ſpecies in ſtomacho maxime coagulatur: ⁊ infirmitateſ peſſime generātur: quia fumo capiti aſcendente fiunt ſuffocatōnes auhelitus: et dolet caput omne Si aūt ad finem autum niperuenerit. iam humiditas ſua ſubſtātialis propiꝰ conſumitur et ingroſſatur. Ex nouitate et vetuſtate diuerſatur: quia aut nouiter mullum eſt: aut iam diu: aut medium. Nouiter mulſum magis calidum eſt et temperatum: tamen nature animalis fit vicinū. Unde laudabilior et nutribilior erit cibus: maxime acceptuꝫ ſcd̓m qd̓oportet. Cac vero iaꝫ diu mulſum naturā dulcis lactisegreſſuꝫ ad frigedinem acceſſit iaꝫ et ſiccitatem naturalem: ſicut acetum ex vino. ad quod cum lac deuenerit:ad digerendum temperato ſtomacho durum eſt. Quanto ergo durius frigido: Calido tamen ſtomacho ſecūdūmedicinā prodeſt parum vel paucum: multum ſumptū:groſſum et malum dat nutrimentum. In renibus et veſica lapidem generat et harenam. Non tamē ſicut dulce coagulatur in ſtomacho: quia iam due qualitates ſibi ablate ſunt hūiditas et calor. Un̄ aufertur ⁊ coagulatio. Lac autem inter hec medium tardius eſt: ꝙͣ dulcead digerendum. et velocius ꝙͣ acidum. Ablata ergo butiroſitate nutribilius erit alio lacte: et vaccinum maxīe¶ LVII.¶ De lacte meliori eligēdo ¶ Auicenna.

IAc melius eſt: quod ex vbere ſugēdo bibitur:et illud ex eo melius quod eſt vehemētis albedinis: equalis eſſentie: quod ſuꝑ vnguem diſtillatum figitur: et nō currit. ⁊ cum paſtus ipſius anīalisbonus eſt: ⁊ in ipſo lacte nō ſapor extraneus: vt amarꝰvel acris. nec odor horribiliſ. Et oportꝫ vt adminiſtret̉ſtatim vt mulgetur: āteꝙͣ cōuertatur ¶ Haly in ii. ꝑteregalis diſpoſitōnis. Cac melius quod eſt munde albedinis: tēꝑati liquoris: de ſano corpore aīalis. quod necnimis eſt a partu longinquū ¶ Dyaſcorides. Lac ſimplex bonum eſt: ſolutoriū ventris et bonos nutriēs humores: ſed inflatōem ſtomachi facit: et interioribꝰ molliciem. Eſt aūt bonū lac niueum et pingue. Et meliꝰ eſtvernale ꝙͣ eſtiuale. Omne lac coctuꝫ ventrem ſtringit:et maxime ſi lapides in illo cocti fuerint. Lac coctū vuneribus inteſtinoꝝ confert: Lac vero cum melle tꝑatiet parte aque: valet cauſis inteſtinoꝝ renuꝫ: veſice: pririgini quoqꝫ ⁊ cacochimie. huic et ſal adhibendum eſtqꝛ ſal inflari ventrē non ſinit. Cac qͥdem magnificū eſtad nutrimentū: ⁊ maxīe cum calor naturalis in eo eſt: ⁊primū qͥdem lac mulieꝝ bene nutritaꝝ. Poſt hoc auteꝫouiū lac ꝯͣrium eſt ſpleneticis: epaticis: neruis omnibꝰet febrientibus: et capitis doloribus: ⁊ ſcotomaticis: ⁊epilenticis. Si tn̄ veluti purgatoriū detur: nō ledit: ſic̄lac artificioſe decoctuꝫ. Habet aūt omē lac murcā: queper decoctōnē ſeꝑatur. hec ſi accepta fuerit: ventrē plꝰmollit: maximeqꝫ melācolicis. et leproſis prodeſt. Cacrecens contrariū eſt venenis acceptis et calorē hn̄tibꝰEt bibētibus cantharides aut iuſquiamū prodeſt. Oēaūt lac melius iuuat ſi ſugatur: qꝛ plus nutrit: ⁊ nō facile corrumpitur. Lac mox mulſum om̄s inflatōes bibitum paragorizat. Iteꝫ omne lac ad oculoꝝ acre reumavalet. ⁊ ſi deforis cum oui vitello et oleo roſeo in inflamatōne oculoꝝ ponit̉. ſomnū facit ⁊ dolorē mitigat..LVIII.De lacte malo ac venenoſo ¶ Auicēna vbi sͣAc acetoſum frigidū eſt ⁊ ſiccum: crudi humoris: et tarde digeſtionis. valde fluxum colericūIet ſanguineū conſtringit et multociēs ethicasfebres expellit. cum aufertur eius butirum. et fit ita ꝙbene digeritur. ¶ Idem in iiii. canone. Lac corruptumquod in via acetoſitatis ꝯuertitur ad putrefacōeꝫ aliāvenenum eſt: ⁊ ab eo generatur vertigo: et ſincopis: etpūctura in ore ſtomachi. qn̄qꝫ etiā accidit ex eo colerica paſſio mortifera Cura aūt eius vomere cū aqua mellis: deinde potare vinū purum cū diapipereon: et vaporare ſtomachū cum oleo nardino Preterea lac qͣndoqꝫcongelatur in ſtomacho ꝓpter aliquam cauſaꝝ ledētiūcongelantiū: aut preꝑatōeꝫ fortem in ip̄o lacte aut propter coagulum ebibitū. Et accidūt ex eo ſudor frigidꝰ:et ſincopis:: ⁊ febres rigoris. Et eſt huiuſmodi congelatio venenū: ſicut cōgelatio ſanguinis: eſt enī ex genere illiꝰ. Ex ipſa iteꝝ accidit frigꝰ corꝑis: et ꝑuitas pulſus: et prefocatio ꝯſtringens anhelitū. qn̄qꝫ vero inflamatio ventris. Ad huius curatōeꝫ datur in potu calamentum ſiccū. et ſtatim reſoluit ipſum ꝓpter virtutemſuam: qꝛ ꝓhibet etiā a coagulatōe lac mulctum ⁊ cōſeruat ip̄m. Datur etiaꝫ in potu de coagulis aliqͥd. Ipſunanqꝫ reſoluūt: aut per vomitū vel ſolutōnem educūt.LIX.¶ De coagulatōe lactis ¶ Areſtotiles.Uedam anīalia multū hn̄t lac: pluſꝙͣ quo fetꝰindigeat. Et eſt ꝯueniens materia caſel: maxieqꝫ lac ouis ⁊ vacce Aliud vero lac non eſt coueniens ad caſeum: et maxīe animalis multas māmillashabentis. Coagulatur aūt lac: et coagulo ⁊ lacte ficuum. Lac nanqꝫ ficuū aggregatur in lana: deinde abiūitur illa lana cū modico lactis. Poſtea lac illud ibi reſiduum eiicitur ⁊ cum admiſcetur ei coagulat̉. Lac vero