Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſtercius

leones et minima eqꝫ ac maxīa. Formicoſam arboremſorices cauent Librat araneus ſe filo in caput ſerpentis porrecte ſub vmbra arboris: tantaqꝫ vi morſu cerebrum apprehēdit: vt ſtridens ſubinde et vertigine rotata: ne filum qͥdeꝫ ꝑendentis rumpere adeo non fugereq̄at. nec finis an̄ mortem ē. Plimꝰ li. xi. Sunt et inaqͣtilibꝰ īimiciciaꝝ miracl̓a. Mugil lupꝰ mutuo odioflagrant. Conger et murena caudas inter ſe prerodentes. Polipum intātuꝫ locuſta pauet̉: vt ſi iuxta videritomnino moriat̉. Locuſtā conger Rurſus congri polippum lacerant. Nigidius autor eſt prerodere cauda mugili lupū. eoſdēqꝫ ſtatutis menſibꝰ cōcordes eſſe. Oēsaūt viuere quibꝰ caude ſic amputent̉. Areſtotiles.Amicicia quideꝫ et inimicicia animaliū ad inuicem accidunt cauſa cibi et vite. Nec eſt pugna beſtiaꝝ niſipter cibum: et propter māſionē ꝓpter feminā. Omīaitaqꝫ anīalia tempore coitus bellicoſa ſunt. Similiterſi cibus paucus fuerit: pugnāt et eiiciūt ſe inuicē. Pugnant tauri poſt vaccam: et victor ſalit ſuper feminamque cōmedūt carneꝫ crudā in oībus anmalibꝰ pugnāt:et dicunt diuinatores: aīalia cuꝫ inter ſe diuidunturprelium ſignificant. Cum vero ſe inuicem ſeq̄ntur: paxerit. Coruus niger pugnat aſino et tauro: volanſqꝫſuꝑ ip̄os: pūgit oculos eoꝝ roſtro. vboꝫ eſt auis oditequū: eiuſqꝫ vocē imitādo ſtupefacit: ac fugere cogitet forte īterficit. Aſchelon auis vulpe pugnat: eāqꝫdeplumat et nocet ac pullos eiꝰ interficit. Coruus aūtamicus eſt vulpis: et inimicꝰ bubonis: Gubonē quoqꝫXXImagna pars auium odit.De armis quibus vtuntur ad pugnāduꝫvel ad tuitōeꝫ. Idem.N quibuſdā animalibꝰ: vt ſuperiꝰ dictū eſt. creata ſunt cornua ꝓpter vigorem iuuamentū.quedā aūt animalia hn̄t cornua debilia: nec advigorem nec ad pugnā ꝯuenientia. Quedam uero omnino non habent: qꝛ natura dedit eis aliū moduꝫ vigoris et iuuam̄ti: vt velocitatē equiſ et ceruis: magnitudinem corꝑis elephantis et camelis. culmos ꝓminentesporcis. Quibuſdā etiaꝫ poſuit vigorem in ſoleis: eteoꝝ capita priuauit cornibus: niſi forte habeāt vnumcornu ſicut aſinus indicus Multitudo vero ramificationis cornuum in ceruis nocumēto ſuo ꝓpinquior eſt: ꝙͣiuuamento Ideo datū eſt eis aliud iuuamentum ſcꝫ velocitatis curſus: vt dictū eſt. Uacca quoqꝫ ſilueſtriſ hꝫcornua declinātia ad inuicem. Et ob hoc ei nat̉a deditaliud iuuamentū: ſcꝫ eiectōem ſtercoriſ remote id ē longe: vt ab ipſo detineatur venator. Elephas etiā habetnaſum longū et fortem: quo vtitur loco manꝰ in accipiendo cibum et potū: et in oībus quibus indiget: etiamin eradicādo arbores. Animal quoqꝫ multos habensdigitos in pedibus: vtit̉ anterioribus ſicut homo manibus: qꝛ pugnat cum eis: et eiicit a ſe nocumētum. Animal uero ſoleas habēs: facit hoc cum poſterioribꝰ: qm̄anteriores ſunt ad hoc ꝯuenientes. Uīalia quidemcetera non hn̄t niſi vnum modū vigoris nec poſſunt alium habere: vl̓ arma ſua mutare. Homini vero manus eſt vnum inſtrumētum: ſed multa. qꝛ poteſt ea vti inmultis: ſecunduꝫ multos modos: vt in loco ſuo diceturEſt itaqꝫ ſicut vnguis et vngula: gladius et lancea: etalia inſtrumenta: quia facere poteſt omnia iſta. Autum carneſ cōmedentiū roſtra incuruata ſūt: vt poſſintretiuere quod tenent. Uigor enim earum in roſtro eſt:habent etiam aues vncoꝝ vnguium plumas multas:alas magnas ac fortes. Alijs aūt dedit natura bonitatem volatus propter ſalutem. Quedā etiā alaꝝ loco iuuamentum habent vngues in cruribus: conuenientesad pugnam: eundo fixas ſuꝑ terram: ſcilicet vt gallusNulla vero auis habet vngues in pedibus: et in cruribus: quia natura nihil facit ſuperflue. XXII.

De eodem. Gregorius niſenus in librode imagineEo quidē aper: et ſi quid ſimile ſufficienterpro ſalute ſua virtuteꝫ naturaliter poſſidet Inſunt tauro cornua: ꝑnicitas lepori: ceruoqꝫ ſaltus ac certus intuitus. Et alijs animalibꝰ magnitudoceteris vero ꝓminens oris officiū. Uolatilibus quoqꝫpennaꝝ officiū. et apibus aculeū. cūctiſqꝫ prorſus: vnūnaturale preſidium ꝯſtat eſſe collatum. Solus aūt homo naturalibꝰ tegumētis nudus: inermis: etiam inopsoīmqꝫ neceſſariarū rerum egentiſſimꝰ: in hāc vitā ꝓducitur. Et iuxta id quod cernitur: miſeratōe potius felicitate dignus eſſe videtur. Non enim ꝓductione cornuum armatur: non vnguium vel dētium acuitate munitur: nec aliquo aculeo letifeꝝ vulnus infūdit. Nec prlis corpus obtegitur. Sed et hiis qui currēdi velocitate preminent: pinguior et illis qui mole corꝑis eminenttenuior. hiis quoqꝫ naturalibꝰ armis precellūt: deſpectior eſſe cognoſcitur Uerūtamen id quod eius nat̉edeeſſe creditur: certa datur occaſio: qua ſubditoꝝ oīmdn̄iū cōſequatur. Nam ſi huiuſmodi adminicula corꝑſuo naturaliter attributa haberet: Primū quidē beſtiiſſimilis exiſteret: deinde in alijs dn̄atū exercere negligeret: quoꝝ nulliſ prorſus adiutoriiſ indigeret Itaqꝫ corporis noſtri tarditas equoꝝ nobis adhibere ꝓuidentiāfecit: et ad cohibendas vltōne beſtias: id quod nobisfuit canum natura ſuppleuit. cornibus aūt vel vnguibus natura fortius ac penetrabiliꝰ ferrum inuentū eſtXXIII. De mōtibos membrorum et extremitatibus animalium. AreſtotilesNimalia multi motus neceſſe eſt: vt indigeantmulto viſu. Motus aūt diſſoluit pinguedineꝫet virtuti coagulatiue pinguedinis ꝯtradicit.Omne animal habēs ſanguinē: ſi habeat extremitatesordinatas ad motū non habet niſi quattuor: ſicut in homine ſunt duo pedes: et due manus. In auibus duo pedes et ale due. In quadrupedibus quattuor pedes. Pſcibꝰ quattuor pinnule. In ſerpētibꝰ aūt et qͥbuſdaꝫ piſcibus: quia longi corꝑis ſunt: quattuor ſufficerēt:ob hoc extremitatibus hmōi carent Unde ſerpentesterrā reptāt. Piſces aūt longi aquaꝫ repunt: et natant Serpētis ꝓpriū eſt mouere caput ad poſterius: reliquo corꝑe quieſcēte. Oculi multi apertonis ſtulticiāſignāt: et inuercūdiā. Omne animal fere claudit oculū:non voluntate: ſed natura ne cadat aliquid ſuper ip̄mSed aueſ claudunt oculū palpebrā inferiorē: ambulatia ſuperiorē. Lacertoꝝ vero genuſ omnino claudiHomo claudit oculū plus oībus animalibꝰ. qꝛ tenuis ēcorii. Omne aīal habēs aures: habet eas mobiles preter hoīem. Elephas naſum mouet vtens eo loco manꝰ.vt ſupra dictū eſt. Omne aīal mouet mādibula inferiorem p̄ter feocha .i. crocodilū. qui mouet ſuꝑiorem.mo quidem et quadrupedia mouent mādibulas inferiꝰet ſuperius. in latus. quia mordent maſticāt vel ruminat. Aues aūt et piſces inferiꝰ et ſuꝑius. ſed non inlatus. quia non maſticāt: ſed ſolū mordet. Siniſtra manus in hoībus. et pes ſiniſter in aīalibus. non eſt leuismotus. p̄terꝙͣ in clephāte. Elephas flectit duos pedes ſedet. ac fultiēs latꝰ alteꝝ dormit Nequit enī flectereqͣtuor. leo camelꝰ ābulant: priꝰ mouēt pedē dextruItē qͣdrupedia nata ſtatī ſe eleuāt ſuꝑ pedes abulat.Pullus equi caput ſuum poſteriori pede tāgit: equūtaūt non poteſt Auguſtinus de ciuitate dei libro xiiitObmitto aīalibus quibuſdā naturaliter inſitum eſtvt tegmen quo corpus omne ueſtitur: ſi quid in quocūqꝫ loco eius ſenſerint abigendum: ibi tm̄ moueant: vbiſentiunt: nec ſolū incidētes muſcas: ſꝫ etiā herētes haſtas cutis tremore diſcutiant. Nunqͥd quia id homē