LiberUiceſimuſtercius

magne ſicciatis Antimalia magni cordis timida: vt ceruus. aſinus. mulus. et lepus. Quod ex animalibus macis intelligentius eſt: magis habet ſolicitudinem circa filioſ. In medendis etiā ꝓpriis morbis vel leſionibꝰhabent aīalia multa quanda pericia naturalē: lupi nanqꝫ et canes cum infirmātur: cōmedūt alicuiuſ herbe radiceꝫ vel aliā medicinā: vt euomāt: et ſanātur. Capreaſagittata querit pulegiū ceruinū: vt extrahatur ſagittaPardus et panthera cum venenū comederint: ſtercushominis querunt: et cōmedunt. Tortuca cum viperamcomederit: origanuꝫ agreſte comedit: alioquin moriturAues ſimiliter cum ad inuiceꝫ pugnant: origanū agreſte ſuꝑ plagas ponunt. Galy eſt aīal quod cum ſerpētepugnat: et comedit rutam: quia ſerpenti cōtraria ē etiāqdor eius. Draco cum infirmatur: comedit fructū cheraſton cuꝫ lacte ¶ Plinius vbi ſupra. Reddatur ⁊ coruo ſua gratia. Tradenduꝫ putauere memorie quidā viſum per ſitim lapides cōgerentē in ſitulaꝫ monumentiin qua pluuia aquā dabat: ſed que attingi nō poſſet: itadeſcendere pauentē expreſſiſſe tali congerie: quātuꝫ potui ſufficeret. Non eſt aūt obmittēdū dum de ingeniisdiſſeruimus: e volucribus yrundines indociles eſſe Ete terreſtribus mures: cum elephāti iuſſa faciant: leonesiugum ſubeant. In mari etiā vituli totqꝫ piſcium genera miteſcant ¶ Actor. Sunt etiaꝫ īter animalia quedāin ꝓuidendis ſibi neceſſariis ſolertia: vt formica. Quedam doloſa vt vulpes. Quedā cibi appetentiora: vt canis. Quedaꝫ ad coitum feruētiora: vt equus. Quedammitiora vt ouis Quedā iracūdiora vt leo ⁊c. de quibusdictum eſt ſupra.¶ XVIII.De appetitu et motu animalium.Auguſtinus ſuper gen̄. libro ix.Mnis anima ſiue rationalis ſiue irrationalisviſis mouetur: ſed aīa ratōnalis voluntatis arbitrio vel cōſentit viſis: vel non cōſentit. Irrationalis aūt non habet hoc iudicium ꝓ eo tamē genereatqꝫ natura viſo aliquo tacta propellitur: nec in ptātevllius anime eſt quin illi viſa veniāt: ſiue ī ſenſuſ corporis: ſiue in ip̄m ſpūm interius. quibus viſis appetitusmoueatur cuiuſlibet animātis: ac ſic cuꝫ ea viſa ꝑ angeloꝝ miniſteriū deſuꝑ miniſtrātur ꝑuenit iuſſio dei nonſolū ad hoīes: vl̓ ad aues et peccora: ſed etiā ad ea quein aquis latent. ſicut ad cetum qui conglutiuit ionamNec ſolum ad illa maiora: ſed etiā ad vermiculū. Namet hunc legimus diuinitus iuſſum: vt radicem cucurbite roderet: ſub cuius vmbraculo ꝓpheta requieuerat.¶ Areſtotiles in iii. de anima. De motu vero locali qͦmouetur animal: manifeſtū eſt: quia non eſt a potentiavegetabili: ſiue a virtute nutritiua. Semper enim motus huius fit ꝓpter aliquid: et eſt aut cū fanthaſia: autappetitu Nihil enim mouetur niſi: aut per deſideriumad aliquid: aut ꝑ fugā ab ip̄o: niſi motuſ eius ſit violentus. Similiter aūt neqꝫ quod ſentire poteſt. id eſt virtꝰſenſitiua: eſt mouens animal de loca ad locum. Multananqꝫ animaliū ſunt que ſenſum habent: et tamen nonmouentur omnino: ſed in eodem loco quieſcentia ſunt:At vero nec ratōnatiua ſiue cognitiua pars: que vocatur intellectꝰ ſpeculatiuꝰ: eſt mouēs. Speculatiuū enīnihil ītelligit actuale: nec dicit d̓ fugiēdo ⁊ imitabili .i.qd̓ fugiēdū ſit aut imitādū Ampliꝰ extēdēte ſe ītellectupͣctico ⁊ dicēte ꝙ aliqͥd fugiēdū ſit: aut imitādū: nō mouetur ſcilicet malus homo ſecundū intellectū: ſed facitillud quod cōuenit delectatōi: quia nō poteſt ſe retinereAt uero nec appetitus eſt mouens: id eſt non dominat̉in eo motus omnino vel ſemper. Abſtinētes eniꝫ appetunt et cōcupiſcunt: nec tamen oꝑantur ea quorum habent appetituꝫ: ſꝫ ſequunt̉ ītellectuꝫ Sed ſciēdū ꝙ duoſunt motiua ſecunduꝫ locuꝫ: appetitꝰ ſcꝫ et intellectuſ.Intellectꝰ dico qui ratiocinatur propter aliquid ſcilicꝫ

actuale bonū. et practicꝰ ē Et forte qͥs poſuerit fātaſiāſicut intelligētiā quandā. In alijs enī animalibꝰ. id eſtbrutis nec intelligētia nec ratio eſt: ſed fantaſia. ſcilicꝫloco cognitōis aut intelligētie. Intellectus quidē omīrectus eſt: appetitus autē ⁊ fantaſia et recta ſunt: ⁊ nōrecta. Ideoqꝫ appetitiuum ſemper mouet. Intellectusaūt ſupple n̄ ſꝑ: qꝛ non mouet niſi ad rectū Et illud adquod mouet̉ appetitiua ꝑs: aut bonū ē: aut videt̉ bonūPorro fātaſia cum mouet nō mouet ſine appetitu: ſedet intellectꝰ ſine appetitu nō videtur mouens. Unumgͦ eſt mouēs: quod eſt appetitiuuꝫ vl̓ appetitꝰ. ¶ XIXDe naturali pietate animalium: et concordia ad inuicem. ¶ Idē ī libro de anīalibus.Ongregantur animalia ad inuiceꝫ non ſolumvnius generis: ſed etiam que conſimileꝫ habētꝑaſtum. Quādo paſtus ille multum abundat.Coruus am̄icus eſt vulpis: et iuuat eum cōtra īimicuꝫſuum. Benus equoꝝ naturaliter ſpeciē ſnaꝫ diligit: itaꝙ equā mortua: pullum eius relictuꝫ alia nutriēduꝫ ſuſcipit. Palūbi quoqꝫ naturaliter ſe diligūt. Eſt autemanīal cui ſi aliud appropinqͣuerit ad nocendū: multi deſpecie ſua et maxime magni ꝯuenient ad defendenduꝫMortuo delphino circundāt alij delphini. ne comedātpiſces mortuū: ⁊ deferunt eū inꝓfunduꝫ atꝫ ſepeliunt.Rokras eſt auis: in cuiꝰ morte vociferātur aues eiuſdēſpeciei vociferatōe doloroſa atꝫ ſuaui. Turtur mortuocompari ſuo: nullo modo ſecundum admittit. Pullilaclaꝫ in ſe nectute parentes ſuos cibant. Macolrōꝫaūt cibāt parentes ſuos: nō ſoluꝫ in ſenectute: ſed in oītempore ex quo incipiūt poſſe. Quod ex aīalibus intelligentius eſt: magis habꝫ ſolicitudinē circa filios: femīepluſꝙͣ maſculi. Columba tn̄ cum pullificauerit: ſtatimmas regit pullos: ⁊ ſi femina tardet ad eos redire: percutit ea ac redire cogit Piſces oēs nutriunt pullos ſuos preter ranaꝫ. Specialiter aūt delphinꝰ pullos ſuosdiligit: et ideo longo tꝑe eos nutrit. Aues ecōtra grauis volatꝰ pullos ſuos deiiciunt: qꝛ graue eſt eis adducere cibū. Aues etiā vncoꝝ vnguium ſtatim vt vidētpullos ſuos poſt ſe volare: ꝑcutiunt et a nido eiiciuntpreter haum que cogitat de pullis: etiam poſtꝙͣ volat.Eſt aūt auis que pullū aquile ꝓiectuꝫ nutrit: ⁊ etiā quepulluꝫ corui. ¶ Pliniꝰ li. x. Amici ſūt pauones ⁊ columbe: turtures ⁊ p̄ſitaci: merule ⁊ turdi: cornix ⁊ ardeole:ꝯtra vulpiū genꝰ ꝯmunibꝰ inimiciciis. harpe ⁊ miluuſcōtra triorchim ¶ Idem ī li. ix. Amicicie quoqꝫ exempla ſunt: vt balenā et muſculꝰ qui qn̄qꝫ p̄graui ſuꝑciliorum pondere obrutis eiꝰ oculis: infeſtātia magnitudinem uada prenatās demōſtrat: oculoꝝqꝫ vice fungit̉.XX¶ De naturali diſcordia quorūdā anīaliuꝫ etpugna ad inuicem ¶ Idē ī libro decīoUnt in animalibꝰ bella quedaꝫ et amicicie adinuicem. diſſident olores et aquile: coruuſ ⁊ cloreus noctu oua inuicem exquirentes. Similimodo coruꝰ et miluus illo preripiente huic cibos. Cornices et noctue Aquile ⁊ trochilus. ſi credimꝰ: quoniārex auium appellatur. Noctue ⁊ cetere minores aues.Rurſus cum terrſtribus. muſtela et cornix. Turtur etpiralis. ychneumōes et veſpe. Sphalāges et aranee.Egitus auis minima cum aſino. Spinis enī ſe ſcabendi cauſa atterens nidos eiꝰ diſſipat. quod adeo pauet:ut voce omnino rudētis audita: oua eiiciat. Pulli ipſimetu cadunt. igit̉ aduolās vlcera eius roſtro excauat.Uulpes et milui Angues et muſtele et ſues. Eſalon auis ꝑua eſt. oua corurfrāgens: cuius pulli infeſtātur avulpibꝰ In uicē hec catulos eius: ipſāqꝫ euellit. Quodvbi viderint corui: ꝯtra auxiliātur: velut aduerſuſ ꝯmunem hoſtem: et achantis in ſpinis viuit. Idcirco aſinoſet ipſa odit: flores ſpine deuorātes: Biſſident theos et