LiberUiceſimuſtercius

Anſeres glutire vel ſclutere verius ſiclingere. Galloscucurrire vel cantare. Anates reſtriſſicare. Turtureset columbas gemere. Palumbos paucitare. Cuculoscuculare. Perdices cacabare. Graculos fringl̓ire Noctuas cacubire. Merulas fundire vl̓ zinziare. Turdoſtrutilare vel ſoccitare alias ſurcitare. Sturnos pallitare. Irundīes fritinire vel mirmirrire vl̓ vt quidā dicūtmirmirire. Paſſeres cinciare. Apes bombire vel bomhilare. Cycadas fricunire vel frinicare Feras etiā proprias voces habere vt leōes fremere. Tigrides racharare alias recanare. Pardos felire. Pātheras caurireUſos vrcare vel ſeuire. Apros frendere. Linces lincare. Lupos vlulare. Serpētes ſibilare Elephātos barrire: Onagros mugilare. Ceruos rugire Tauros mugire. Equos hinnire. Aſinos rudere. Porcos grunnire. Uerres quiritare vel curricare. Arietes lorcitarealias lorectare. Oues balare. Hyrcos mictire vel miclire. Edos bebare Canes mutire vel latrare. Uulpesgannire: Catulos glattire vl̓ glatilare. lepores vagireMuſtelas trinolare Mures mincare vel pipicare Sorices deſticare. Ranas rabire vel coaxare. ¶ .VII.¶ De ſenſibus animalium ¶ Areſtotiles.Rincipium ſenſus in corde eſt. Omniūqꝫ ſenſuum motus a corde incipit: et ad ipſum redit.Duo ſenſus cōtinui ſunt cum corde: ſcꝫ guſtuset̄ tactus. Tres vero reſidui ſunt in capite. ſenſus viſꝰin omnibus animalibus eſt ſup̄ ſenſum auditus: et ſubhiis olofactus. Maxime etiā in generibus piſciū: quiaudiunt ⁊ olofaciunt Et recte ſenſus viſus eſt circa cerebrum. quia natura huius ſenſus eſt frigida et humida. Eſt enim aquā ex humiditatibꝰ claris valde: et claritas eius eſt fixa remanēs. Nec debemꝰ opinari: ꝙ viſus ſit ex igne et aqua: ſicut fingit empedocles: ſed exaqͣ ⁊ nō ex igne. Neceſſe eſt etiā vt ſit ſubtilior ſenſuūprope membrum cuius ſanguis melior eſt et purior. ideſt cor. Cerebrum ergo inſtrumentuꝫ ſenſus: ꝑ quod inanteriori ſentitur: et ob hoc eſt in anteriori capitis: ⁊ qꝛſenſus iſte debet eſſe in corde: cor autē in anteriori corporis. Et ſenſus quidem eſt ꝑ membra ſanguineā: Inſtrumentū aūt auditus eſt aereū: et poſuit illud naturain medio rotundi capitis in poſteriori: quod vacuū eſtquia non audit recte tantū: ſed circūquaqꝫ Uiſus autēeſt in anteriori: quoniā animal debet videre ad anterus. Olofactus vero non eſt niſi ꝑ attractōem aeris: inaīali naſum hn̄te: et hoc inſtrumētū ē in anteriori capitis in medio triuꝫ inſtrumētoꝝ: quaſi vna trutina poſita: propter motum anhelituſ. Omīa quoqꝫ aīalia guſtūhabent ſaporis cibi: et huiuſmōi ſenſus eſt apud tranſlutiētem. id eſt yſophagi apertionem Quod aūt digeſtum eſt: dulciꝰ eſt et delectabilius. Animaliū habētiūſenſus corda mollia ſunt: non habentiū vero dura.Plinius libro decimo. Ex ſenſibꝰ quidem eſt ante cetera homini tactus: deinde guſtus. Ceteris vero ſuperat̉a multis: Aquile clariꝰ cernunt. Uultures ſagaciꝰ odorāt. Liquidiꝰ audiunt talpe obrute terra tam denſo acſurdo nature elemēto. p̄terea vocem omniū in ſublimetendente ſermonem exaudiunt: et ſi de hiis loquare intelligere etiam dicuntur et profugere Auditꝰ cui hominum primo negatus eſt: huic et ſermonis vſus ablatusNec ſunt naturaliter ſurdi: vt non iidem ſint et muti.In marinis oſtreis auditum eſſe non eſt veriſimile: ſedad ſonum mergere ſe ſolent: Ideo eſt ſilentiū ī mare piſcātibꝰ Piſces qͥdē auditꝰ nec mēbra hn̄t nec foramīa.Audire tamen eos palam eſt: ut patꝫ: cum plauſu congregari feros ad cibū ꝯſuetudinē in qͥbuſdam viuariisſpectet̉. Et in piſcinis ceſaris genera piſciuꝫ ad nomēuenire quoſdā ſingl̓oſ. Itaqꝫ ꝓdūtur etiā clariſſime audire mugil. lupꝰ: ſalpha: chromis: ⁊ iō in uado uiuereO lofactum his eſſe manifeſtū patꝫ. Quippe nō omēſ

eadem eſca capiūtur: ⁊ pͥuſꝙͣ appetāt odorātur. Quoſdam ⁊ ſpeluncis latenteſ ſalſamēto illitis faucibus ſcopoli piſcator expellit: velut ſui cadaueris agnitionemfugientes. Conueniūtqꝫ ex alto etiā ad quoſdā odoreſvt ſepiam vſtā ⁊ pylopum: que ob id cogutur in naſſasSentine quidē nauium odorem fugiunt ꝓcul. Maxīetamen piſcium ſanguinē. Non poteſt petris auelli polipus. Idem cunicula admota ab odore protinus reſilit.Purpure quoqꝫ fetidis capiūtur. Nam de reliquo anmalium genere quis dubitet. Cornu ceruini odore ſerpentes fugātur. Sed maxime ſtyracis: origani: aut calcis: aut ſulphuris formice necantur. Culices acida petunt ad dulcia non aduolant. Tactus ſenſus omnibuseſt: etiam in qͥbus nullus alius. Nam et oſtreis ⁊ terreſtribus vermibus: quo exiſtimarim omnibꝰ ſenſum guſtus eſſe. Cur enī alios alia ſapores appetunt. ¶ VIII.¶ De ꝓprietate tactus et viſus.Areſtotiles. vbi s.Actus eſt primus ſenſus. Animal ergo eſt: qd̓habꝫ ſenſum: ⁊ prius primū ſenſum ſcꝫ tactuꝫCaro vero eſt inſtrumētum tactus et primumiſtius ſenſus: ſicut pupilla viſus. Iſte ſenſus neceſſe eſtvt ſit in corpore: ꝙͣ alia ſenſus inſtrumenta: quia manifeſtum eſt: omnia alia mēbra non eſſe creata niſi ꝓpterhunc ſenſuꝫ. Homo vero melioris eſt ſenſus: id ē tactꝰomnibꝰ alijs aīalibus: et ideo caro eiꝰ mollis ē. Homoquoqꝫ ⁊ quadrupedia coitum deſiderātia ſubito ſpematiſant: quedam per ſimplicem ⁊ leuem tactum: quedam per ſolū viſuꝫ. Animalia multi motus neceſſarioindigēt ml̓to viſu. Oculi glauci nō ſunt acuti viſus indie: nec oculi nigri ī nocte. rōne ſupradicta. Et generaliter qͣndo fuerit viſus debiliſ: nō p̄t videre res lucidaſqꝛ patitur ex eis ⁊ mouetur humor motu multo Uiſuſaūt acutus erit ex humore temperato in quātitate: ſicem̄ non ꝓhibebit motū coloꝝ propter paucitatem: necgrauabit ꝓpter multitudinē. nec ſolū aūt humor cauſaeſt acuminis viſus: ſed ⁊ cutis que ſuꝑ pupillam eſt: qꝛdebet eſſe clara valde. Idcirco debꝫ eē tenuis propterleū itatem motus viſus: et etiam lenis: vt non ſit in earuga: et efficiatur ſupra oculum quaſi vmbra: ꝓpter fꝫenim viſus ſenū acutuſ non eſt. quia cutis eoꝝ rugoſaeſt. Debet etiā eſſe alba. qꝛ nigꝝ non poteſt eſſe clarumQuedam animalia ſunt acuti viſus: quedaꝫ non: Acutum aūt in viſu ⁊ auditu ⁊ olofactu dupliciter dicitur.aūt qꝛ videt a remotis: aut quia differētias reꝝ viſaꝝbene diſcernit: qn̄ quidē fuerit humor qui eſt in pupilla mundus: temperatus: ⁊ motus eius temꝑatus. eiuſdem tunica tenuis: et oculus profūdus: bene vidꝫ a remotis: qꝛ motus eiꝰ nō diuiditur neqꝫ ꝯſumitur. ſꝫ exiens ab eo virtus viſibilis recte vadit ad rem viſaꝫ. Ꝙculus aūt ꝓminens non bene videt a remotis. Cū em̄extra oculū nō ſit cooꝑtoriū: neceſſario debilitatur. Utſus non poteſt a remotis videre: niſi debiliter. Auesvncoruꝫ vnguium ſunt acuti viſus. qꝛ valde vident cibum ſuū a remotis. Aues aūt in terra manētes: vt gallina: non indigent acuto viſu Homo quādo fuerit ml̓ticoitus: debilitatur eius viſus ¶ Ex li. d̓ na. reꝝ. Quedam aīalia melius vident nocte ꝙ die: qm̄ in oculo plures ſunt humores: vnus ſcꝫ albꝰ ⁊ clarus: ꝑ quē viſibil̓ſpūs diffūditur. Alius vero niger per quē cauetur: nehumor albꝰ ac ſplendidꝰ nimium diſgregetur. Illa ergo animalia q̄ minus in die vidēt: in albiſſimo humoreabundāt. Un̄ fit vt magis ſpūs diffundatur. ⁊ ratōnediffuſionis ī die diſcretio videndoꝝ amittitur. Noctevero propter tenebras ſpūs colligitur: et ita diſcretiomaior efficitur. Nam et nos cū aliquid diſcrete videreuolumus. ſuꝑcilia ſtringimꝰ: ut collectus oculi ſpirituſ

¶ Ex.